Chiến lược cho nền kinh tế trong bối cảnh dịch bệnh
Bài 2: Là lúc nhìn lại cơ cấu từng ngành, từng lĩnh vực

(KDPT) – Do ảnh hưởng của dịch COVID-19, hoạt động xuất nhập khẩu, kinh doanh sản xuất trong nhiều ngành nghề đã chịu tác động nặng nề. Từ đó, bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) đã đưa dự báo về một kịch bản cho thấy mức tăng trưởng GDP trong năm 2020 giảm 6,8% so với mục tiêu của Chính phủ đề ra.

Dẫu rằng, sự chững lại của nền kinh tế tạo nên những gam màu xám, nhưng cũng là lúc, chúng ta có “cơ hội” nhìn rõ hơn vấn đề cơ cấu đối với từng ngành, từng lĩnh vực.

Ảnh minh họa.

Những thách thức lớn giữa “bão dịch”

Tình hình dịch viêm phổi cấp do virus corona (dịch COVID-19) đang diễn ra rất nhanh, phức tạp và khó lường. Đến thời điểm hiện tại, chưa có một dự báo chính xác về thời điểm đỉnh dịch, thời gian kết thúc, quy mô và phạm vi tác động.

Theo các chuyên gia kinh tế, dịch COVID-19 đã, đang và sẽ ảnh hưởng toàn diện đến tất cả lĩnh vực kinh tế – xã hội của Việt Nam. Đáng lo ngại nhất ở thời điểm hiện tại là việc COVID-19 đang gây ảnh hưởng tới tâm lý người dân, đặc biệt là lực lượng lao động. Từ đó sẽ gây nên tình trạng thiếu hụt lao động tức thời và hậu quả là làm gián đoạn chuỗi cung ứng, lưu chuyển thương mại, sản xuất kinh doanh bị đình trệ.

Trước diễn biến này, Bộ KH&ĐT đánh giá: trong trường hợp dịch bệnh kéo dài hết quý II năm 2020 thì ước tính kim ngạch quý II chỉ đạt 58,5 tỷ USD xuất khẩu, giảm 8,1%; nhập khẩu đạt 61 tỷ USD, giảm 3,1% so với cùng kỳ năm 2019.

Du lịch đang là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ bệnh dịch khi khách du lịch người Trung Quốc luôn đứng đầu trong tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam, chiếm tỷ trọng cao nhất, trung bình chiếm khoảng 30%. Theo tính toán, nếu dịch kéo dài hết quý I, thiệt hại về doanh thu từ khách quốc tế là khoảng 2,3 tỷ USD. Nếu dịch kéo dài hết quý II, thiệt hại khoảng 5 tỷ USD.

Cùng với ngành du lịch, ngành giao thông vận tải (nhất là nhóm các nhà cung cấp dịch vụ vận tải liên quan đến ngành du lịch) sẽ chịu tác động mạnh bởi dịch COVID-19. Trong đó, hàng không sẽ là loại hình vận tải chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi phần lớn lượng khách quốc tế đến Việt Nam (79,8% – thống kê năm 2019 của Tổng cục Du lịch) đều sử dụng đường hàng không.

Đối với ngành nông nghiệp, những tác động tiêu cực mà COVID-19 mang đến là ách tắc biên mậu, các ngân hàng giảm vay lãi cho các doanh nghiệp thu mua nông sản, giá thành các sản phẩm chăn nuôi giảm mạnh do lượng cầu thấp,….

Bên cạnh đó, nhiều ngành sản xuất theo mô hình chuỗi cung ứng như điện thoại, điện tử, máy tính, dệt may, da giày, ô tô – xe máy, sắt – thép, lọc hóa dầu, bán lẻ đều đang bị ảnh hưởng bởi COVID-19 do thiếu nguồn cung đầu vào cũng như xuất khẩu đầu ra bị nghẽn, bị giảm.

Cơ hội nào cho kinh tế Việt Nam?

Theo Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, dịch bệnh tác động không có nghĩa là hết hy vọng, ông nhấn mạnh: “Cái chựng lại không tốt, nhưng nó sẽ giúp mình thấy được đi đúng hay đi sai, đó là cơ hội”. Nhiều chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, đây là lúc nhìn lại các cơ cấu kinh tế, đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu từng lĩnh vực, từng ngành. Mục tiêu là xây dựng được một nền kinh tế độc lập tự chủ, ít phụ thuộc hơn, khả năng chống và thích ứng với các biến động nhiều hơn.

Nói về những giải pháp để giảm thiểu thiệt hại của dịch COVID-19 đối với kinh tế Việt Nam thời điểm hiện tại, PGS.TS Trần Đình Thiên – thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam,  nhấn mạnh: mục tiêu và nhiệm vụ trước tiên vẫn phải ưu tiên chống dịch bệnh lây lan, dù tốn kém nhưng sẽ đảm bảo cho niềm tin lâu dài vào nền kinh tế.

Đồng tình với quan điểm này, GS. TS. Đặng Đình Đào – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển, Trường đại học Kinh tế Quốc dân, cho hay: ưu tiên số một bây giờ vẫn phải là phòng chống dịch. Bên cạnh đó GS. TS. Đặng Đình Đào cũng nêu ý kiến: “Chính phủ cũng có thể bắt đầu phải tính toán ngay từ bây giờ các biện pháp hỗ trợ một số ngành nghề, lĩnh vực chịu tác động mạnh của dịch bệnh để các doanh nghiệp và nền kinh tế vượt qua giai đoạn này, như hỗ trợ giảm khó khăn với xuất khẩu, nông nghiệp, du lịch. Cần trợ lực để doanh nghiệp sớm quay lại sản xuất kinh doanh, hoạt động kinh tế không bị gián đoạn”.

Thu Hà