Doanh nghiệp cần đa dạng hóa kênh huy động vốn

Ceo và Quản trị - 10/04/2019
(KDPT) – Một trong những khó khăn lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) khởi nghiệp sáng tạo là tiếp cận nguồn vốn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần xóa bỏ tâm lý “cứ thiếu tiền là nghĩ đến ngân hàng”, bởi thực tế, có nhiều kênh huy động vốn. Đây là nội dung được nêu ra tại Hội thảo DNNVV khởi nghiệp sáng tạo: Nắm bắt thời cơ phát triển, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) tổ chức mới đây.

Tiếp cận tài chính là khó khăn lớn nhất

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 đang diễn ra mạnh mẽ, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Thu Thủy cho rằng, “DNNVV khởi nghiệp sáng tạo (startup) đóng vai trò quan trọng để đẩy nhanh quá trình chuyển giao, ứng dụng và phát triển công nghệ tiên tiến, đặc biệt là tiên phong ứng dụng các giải pháp sáng tạo và công trình khoa học – công nghệ”.

Mặc dù thừa nhận trong khoảng vài năm nay, cụm từ “hệ sinh thái khởi nghiệp” được nói đến rất nhiều ngay cả trong các cuộc họp và các bộ, ngành đều đã xây dựng đề án chính sách, hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo, song theo bà Thủy, “chúng ta mới vào cuộc ở giai đoạn bước đầu”. Thêm vào đó, nhiều đơn vị tư nhân, ngân hàng cũng hình thành các tổ chức ươm tạo để hỗ trợ startup. Tuy nhiên, “cần nỗ lực hơn nhiều để kích hoạt các startup hiệu quả, bởi startup hiện nay vẫn dựa trên phần mềm để có sáng kiến là chủ yếu”, bà nói.

Thực tế, rào cản đối với các startup hiện nay vẫn còn nhiều. Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp phân tích, ngoài việc có ý tưởng, các startup không những không rành về luật pháp mà tiềm lực tài chính cũng yếu. Do vậy, họ khó thuê được đội ngũ chuyên gia giỏi để hiện thực hóa ý tưởng. Khi vay ngân hàng, thủ tục rất khó do ngân hàng đòi hỏi tính khả thi kiểu như sau bao lâu startup trả được lãi. Do vậy, quỹ đầu tư mạo hiểm rất quan trọng với startup. “Nghị định số 38/2018/NĐ – CP của Chính phủ quy định chi tiết về đầu tư cho DNNVV khởi nghiệp sáng tạo đã chính danh hóa các tổ chức đầu tư này cũng như để các địa phương như Hà Nội, Đà Nẵng… dùng ngân sách địa phương đầu tư vào các startup. Tuy nhiên, chính sách này mới đang bắt đầu đi vào triển khai. Hiện, mới chỉ có TP Hồ Chí Minh có quỹ này theo Nghị định 38”, bà Thủy thông tin.

Dẫn báo cáo Thách thức tăng trưởng của DNNVV của Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) thực hiện năm 2018 trên cơ sở tổng kết hàng ngàn phiếu khảo sát toàn cầu, trong đó có phỏng vấn sâu tại Việt Nam, ông Sharath Martin, Tư vấn chính sách ACCA khu vực ASEAN và New Zealand cho biết, ở Việt Nam có 3 rào cản lớn nhất liên quan DNNVV. Đó là nhân sự, thuế và tiếp cận nguồn vốn tài chính. Rõ ràng, tài chính đang là một trong những vấn đề luẩn quẩn với các startup hiện nay.

Không phải “cứ thiếu tiền là nghĩ đến ngân hàng”

Thừa nhận tài chính là một trong những nhân tố tạo nên thành công cho các startup, song TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) cho rằng, đây không phải nhân tố mang tính quyết định. Theo ông, để startup thành công, điều kiện tiên quyết là phải có kinh nghiệm. “Điều này không có nghĩa đến già mới khởi nghiệp, mà kinh nghiệm có thể tích lũy được qua học hỏi, chia sẻ”, ông nói. Tiếp đó, startup phải lần lượt bảo đảm các điều kiện là học từ thất bại; có được mạng lưới quan hệ trong khối nghề nghiệp, lĩnh vực của mình; tiếp cận vốn và may mắn.

Cũng theo ông Lực, có 4 nguồn vốn hỗ trợ các startup. Thứ nhất là nguồn vốn của Chính phủ. Thứ hai là các quỹ đầu tư – nguồn vốn chính, với khoảng 70 quỹ đầu tư mạo hiểm ở nước ta hiện nay. Thứ ba là từ các định chế tài chính (ngoài ngân hàng còn có các công ty tài chính); từ vườn ươm khởi nghiệp – chỗ huy động vốn cho startup. Thứ tư là nguồn vốn huy động từ người thân, gia đình, bạn bè.

Ông chỉ rõ, ở Việt Nam, thông thường chúng ta sẽ chọn cách huy động nguồn vốn thứ tư trước và thường chiếm tới một nửa số vốn. Tiếp đó, ngân hàng sẽ được lựa chọn bởi tư duy “cứ thiếu tiền là nghĩ đến ngân hàng”. Việc vay vốn từ ngân hàng thực sự rất khó vì trước tiên, ngân hàng cũng là doanh nghiệp. Chưa kể, ở nước ta áp dụng hình sự hóa quan hệ kinh tế vẫn rất phổ biến, nếu cho vay mà mất vốn thì cả hai bên (người cho vay và người đi vay) đều phải chịu xử lý khiến việc tiếp cận vốn ngân hàng vẫn còn khó khăn. Thêm nữa, thống kê ở châu Âu cho thấy, chỉ có 3,6% startup dựa vào vốn ngân hàng, trong khi 85% startup lấy vốn của chính mình hoặc của người thân, gia đình.

Theo các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp, để các DNNVV khởi nghiệp sáng tạo thành công, bên cạnh yếu tố về tài chính, cơ chế chính sách của Nhà nước cần thông thoáng, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Đồng thời, cần xây dựng văn hóa tăng trưởng trong doanh nghiệp, tức cần có cái nhìn dài hơi thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu thường niên về kinh doanh, lợi nhuận… Các DNNVV cũng cần thiết lập một khung quản trị để chào đón nhân tài về quản lý, chia sẻ trách nhiệm, tầm nhìn trong tương lai. “Vai trò của Cách mạng Công nghiệp 4.0 là tốt và cần thiết cho DNNVV. Bởi công nghệ như điện toán đám mây sẽ đóng góp nhiều cho doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch, triển khai kế hoạch. Nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy, nếu sử dụng tư vấn chuyên nghiệp từ bên ngoài có thể hỗ trợ tổ chức tăng trưởng mạnh mẽ về tài chính, chiến lược cũng như cách thức vận hành. Đồng thời, phải xây dựng một mạng lưới nguồn vốn bên ngoài, thay vì coi ngân hàng là thực thể duy nhất cấp vốn cho DNNVV khởi nghiệp sáng tạo”, ông Sharath Martin, Tư vấn chính sách ACCA khu vực ASEAN và New Zealand chia sẻ.

Nguồn: daibieunhandan.vn