‘Gốm Toán’ với mùa Xuân mới

(KDPT) – Toán “Đầu Ô” là tên gọi thân mật của giới thưởng ngoạn gốm Việt đặt cho nghệ nhân gốm Nguyễn Văn Toán, bởi nơi ông sinh ra, lớn lên và lập nghiệp với lò gốm ngay tại mảnh đất nhà mình – thuộc cửa ô Đông Mác của Hà Thành xưa, nay là tuyến đường Trần Khát Chân.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Toán bên tác phẩm của mình.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Toán  được coi là người “Nối mạch gốm Việt” khi cả cuộc đời của ông say mê với gốm Việt, dành trọn tình yêu với đất và lửa, tuân thủ nguyên tắc chế tác độc bản, làm theo lối thủ công kiểu truyền thống, ông thuộc lòng các dòng men đặc trưng của gốm Việt. Ông có thể tái tạo lại những hiện vật gốm từ thời Lý – Trần – Lê…  Bước sang tuổi 79, ngày nắng cũng như ngày mưa, ngày thường cũng như lễ Tết, ông cần mẫn mỗi sáng ngồi bên bàn xoay để tìm cho mình một niềm vui. Thứ niềm vui của người nghệ sĩ với tình yêu, kiến thức, kinh nghiệm, và sự trải đời mới thực hiện nổi.

Nắm rõ quy luật trong tạo hình, làm chủ kĩ thuật men, ứng biến và “cầm” lửa một cách tài tình, vốn kiến thức uyên thâm được trau dồi qua nhiều năm, vận dụng kĩ năng của người chơi cổ ngoạn Nguyễn Văn Toán làm chủ được mọi công đoạn trong nghề làm gốm.

Đam mê, dấn thân tự tay thể hiện các thể loại gốm các giai đoạn lịch sử gốm Việt, ông còn sáng tác các tác phẩm theo tiêu chí của mình, ông thả mình trong cuộc chơi riêng, để rồi từ đó tìm đến hồn, cốt của gốm Việt, ông nói: “Gốm Việt không hấp dẫn từ cái nhìn đầu tiên, mà gốm Việt có vẻ đẹp tiềm ẩn. Muốn khám phá vẻ đẹp đó cần phải có thời gian quan sát, phải bỏ công sức để tìm hiểu nguồn gốc lịch sử của từng giai đoạn gốm. Gốm Việt hướng tới sự thư thái không ràng buộc bởi quy phạm, không bị áp đặt. Nếu đối chiếu với đồ sứ của Trung Quốc càng cảm nhận rõ tinh thần tự do và phóng khoáng của gốm Việt. Nếu đồ sứ Trung Quốc có những quy tắc ngặt nghèo, có những tiêu chí chuẩn mực đến từ chi tiết nhỏ, có tính triết lí hay mang cả gánh nặng áp lực của hệ tư tưởng đặt lên từng món đồ – thì gốm Việt hướng tới sự phóng khoáng, không gò bó và tự do trong biểu hiện. Chính sự tương phản ấy khi đặt hai món đồ cạnh nhau đều nhìn thấy vẻ đẹp mang dấu ấn riêng. Đẹp mà không có sự hơn hay kém. Gốm Việt có vẻ đẹp của gốm Việt. Sứ Tàu có vẻ đẹp của sứ Tàu. Người xưa chơi cổ vật thì luôn có gốm Việt và đồ sứ Tàu để trong nhà.”

Hình tượng 12 con giáp dưới quan niệm thẩm mĩ của ông đem lại cho giới thưởng ngoạn nhiều sự bất ngờ bởi tính sáng tạo trong kiểu dáng, đa dạng trong màu men và luôn có dấu ấn rất Việt – rất Toán “Đầu Ô” mọi tác phẩm đều được ông trực tiếp thể hiện trong tất cả các công đoạn từ phác thảo, lên khối, tạo hình, nạo, vét, làm men và điều chỉnh lửa…

Mùa xuân Nhâm dần 2022 này công chúng lại được chiêm ngưỡng những tác phẩm mới nhất của ông về chủ đề Hổ trong cuộc triển lãm “Khí Phách uy mãnh” với rất nhiều kiểu dáng thể hiện sức mạnh của ông Ba mươi, sự dũng mãnh của loài chúa Sơn lâm càng trở nên huyền ảo qua màu men đa dạng và mang đậm dấu ấn gốm Việt.

QUỐC BẢO

Bạn đang đọc bài viết Gốm Toán với mùa Xuân mới
 tại chuyên mục Văn hóa – Giải trí.
Cung cấp thông tin, liên hệ đường dây nóng:
0369452904 – 0977600308.
Hoặc Email: [email protected]
[email protected]