Lễ hội Nghinh Ông: Nét đẹp tâm linh của người dân xã đảo Lại Sơn

(KDPT) – Lễ hội Nghinh Ông là lễ hội văn hóa lớn nhất, được tổ chức hàng năm vào tháng 10 âm lịch tại xã đảo Lại Sơn (huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang), với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa để ngư dân đi biển đánh bắt được nhiều ngư sản và bình an. Nhân dịp này, ngư dân vùng biển thể hiện lòng thành kính và sùng bái đối với loài cá Ông – Vị thần phước lành của biển cả. Lễ hội được xem là nét văn hóa tâm linh truyền thống và đặt trưng của tỉnh Kiên Giang.

Lễ hội diễn đầy tôn nghiêm với sự tham gia đông đảo của người dân.

Toàn xã đảo hướng về một ngày hội

Là một xã đảo cách thành phố Rạch Giá khoảng 65 km về phía Tây, rộng 11,7 km², tổng diện tích là 10,70 km², số dân là 8.363 người, vốn có thế mạnh và tiềm năng phát triển kinh tế biển, người dân xã đảo Lại Sơn từ bao đời nay sống gắn bó với biển, biển cũng không phụ lòng người, che chở và cung cấp nguồn hải sản dồi dào, không chỉ nuôi sống mà còn giúp người dân nơi đây làm giàu. Nhằm thể hiện sự biết ơn đối với biển cả, hằng năm vào tháng 10 âm lịch, lễ hội Nghinh Ông được diễn ra hoành tráng và tôn nghiêm.

Trong ngày hội, hàng trăm tàu, thuyền, ghe xuồng neo đậu phía trước Đình Thần Nam Hải nằm sát biển, chờ diễu hành. Người dân đảo Lại Sơn chủ yếu sống bằng nghề đánh bắt cá nên Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải là một trong những lễ hội quan trọng nhất trong năm. Vì vậy, gần đến ngày lễ hội, hầu hết tàu thuyền dù đánh cá xa khơi cũng tụ hội tại xã Lại Sơn.

Lễ hội diễn ra với nhiều hoạt động đặc sắc như: Lễ cung thỉnh các vị thần, cầu an, cầu siêu, lễ Chánh tế Nam Hải, lễ kiến quân và lễ rước sắc thần… Cùng với đó là các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian; các gian hàng văn hóa ẩm thực mang tính chất đặc thù của miền biển; trưng bày hình ảnh về quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa, giới thiệu sách về biển đảo, biểu diễn thư pháp. Đặc biệt, tại Lễ hội còn tổ chức phiên chợ đưa hàng Việt về phục vụ bà con hải đảo…

Lễ hội Nghinh Ông huyện Kiên Hải là một sự kiện văn hóa lễ hội tiêu biểu của tỉnh Kiên Giang, được tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, phong tục tập quán tốt đẹp “uống nước nhớ nguồn” của nhân dân. Qua đó giới thiệu, quảng bá tiềm năng du lịch xanh, sạch, đẹp của huyện Kiên Hải đến với du khách trong và ngoài nước. Ban Tổ chức lễ hội cũng đề nghị được nâng cấp Lễ hội Nghinh Ông Kiên Hải trở thành Festival Biển Kiên Giang.

Ông Lê Minh Trị, Phó Chủ tịch UBND huyện Kiên Hải cho biết: “Lễ hội Nghinh Ông nhằm nâng cao nhận thức về sự phát triển du lịch gắn với bảo vệ tài nguyên biển, đảo. Đồng thời, giới thiệu, quảng bá giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể; tài nguyên và sản phẩm du lịch đặc trưng; những cảnh quan thiên nhiên mang đậm nét văn hóa biển đảo; cũng như những tiềm năng, thế mạnh của huyện đảo Kiên Hải đến với du khách trong và ngoài địa phương”.

Bên cạnh đó, lễ hội cũng là dịp biểu dương sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, thể hiện tình đoàn kết gắn bó giữa các gia đình ngư dân trong việc đánh bắt và khai thác hải sản.

Giá trị tâm linh – tiềm thức

Rộn ràng ngày hội Nghinh Ông.

Truyền thuyết nơi đây kể rằng, cá Ông là tiền thân của Quan Thế Âm Bồ Tát hóa thân thành Ông Nam Hải để cứu khổ cứu nạn cho con người ngoài biển khơi. Do đó, mỗi lần sóng to gió lớn, thuyền bè gặp nguy hiểm, ngư dân đều cầu nguyện cá Ông phù trợ. Tùy theo hình dáng và nơi xuất hiện mà ngư dân gọi cá Ông bằng nhiều tên khác nhau như: Ông Khơi là loại cá to xuất hiện ở ngoài khơi; Ông Lộng là cá nhỏ xuất hiện gần bờ; ngoài ra còn có Ông Chuông, Ông Kèn, Ông Sứa…

Tục truyền trong lúc đối đầu với quân Tây Sơn tại Vàm Láng, Gò Công, thuyền của Nguyễn Ánh trên đường bôn tẩu đến Soài Rạp, phía sau thuyền của quân Tây Sơn đuổi theo ráo riết. Tình thế nguy khốn bỗng có một đôi cá Ông kẹp mạn thuyền của Nguyễn Ánh, đưa tới nơi an toàn. Sau khi lên ngôi năm 1802, vua Gia Long đã phong cho cá Ông tước vị “Nam Hải cự tộc, Ngọc Lân Thượng đảng thần” và truyền dụ cho các làng chài, mà thuyền của ông từng cập bến, lập lăng, dựng miếu để phụng thờ. Sau đó, vua Minh Mạng phong cho cá Ông là “Đại Càng Nam Hải Đại tướng quân” và đặt tên cho cá Ông là Nhân Ngư vào ngày 27/11/1845. Kể từ thế kỷ XVIII, nghề khai thác biển và cá sông cá đồng đã mang lại một nguồn lợi lớn cho ngư dân Đồng bằng sông Cửu Long nên triều đình nhà Nguyễn đã sắc phong “Đại Càng Quốc gia Nam Hải” cho các thôn làng để đưa vào miếu, đình thờ như một thần Thành Hoàng.

Đến nay, truyền thuyết về cá Ông vẫn chưa có lời giải đáp nào hoàn chỉnh. Tuy nhiên, tục thờ cá Ông là loại hình tín ngưỡng đặc trưng và truyền thống. Trong nhận thức tâm linh của ngư dân vùng biển Kiên Giang, niềm tin tưởng vào sinh vật khổng lồ vừa “hiền” vừa “thiêng” với tên gọi cung kính là cá Ông này chính là ước nguyện tránh những rủi ro, căng thẳng khi phải đối mặt với nhiều yếu tố bất trắc, rủi ro từ biển cả và thể hiện sự tôn kính của mình đối với tự nhiên đối với biển cả.

 Đồng thời, thông qua những sinh hoạt tín ngưỡng, ngư dân bày tỏ tấm lòng biết ơn của mình đối với cá Ông, cầu cho biển lặng, sóng êm, ngư dân và gia đình làng xóm gặp nhiều may mắn, làm ăn phát đạt, an khang, hạnh phúc. Những giá trị văn hóa độc đáo để lại qua các nghi thức, lễ hội, di tích thờ tự… mà tín ngưỡng này đem lại đã góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa của Việt Nam.

MỸ HUYỀN

Bạn đang đọc bài viết Lễ hội Nghinh Ông: Nét đẹp tâm linh của người dân xã đảo Lại Sơn
tại chuyên mục Văn hóa – Giải trí.
Cung cấp thông tin, liên hệ đường dây nóng:
0369452904 – 0977600308.
Hoặc Email: [email protected]
[email protected]