“Mặt trận” chiến tranh thương mại Nga – Mỹ: Lối đi nào cho cả hai?

(KDPT) – Mỹ đã ám chỉ rằng nước này có thể nhằm vào lĩnh vực xuất khẩu các sản phẩm an ninh quốc gia sang Nga, dừng các chuyến bay của Hãng hàng không Nga Aeroflot tới Mỹ và có thể xa hơn là cấm hoàn toàn xuất khẩu hàng hóa Mỹ sang Nga. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, các biện pháp đề xuất này được đưa ra nhằm phản ứng với vụ cựu điệp viên hai mang người Nga Sergei Skripal và con gái bị đầu độc ở Anh. Nga đã bác bỏ mọi cáo buộc, đồng thời kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra quốc tế khách quan về vụ đầu độc này.

Sau khi Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev cáo buộc Mỹ châm ngòi chiến tranh thương mại bằng đòn trừng phạt mới nhất nhằm vào Nga, các chuyên gia đã tính toán mức độ thiệt hại mà 2 bên có thể gây ra cho nhau, đồng thời đề ra những cách có thể giúp Moskva tránh được những đòn giáng này.

Ông Trump sẽ phải “lưỡng đầu thọ địch” nếu gây ra một cuộc chiến tranh thương mại với Nga, trong khi Trung Quốc đang tăng cường đáp trả các biện pháp trừng phạt kinh tế từ Mỹ. 

Đòn trừng phạt được cho là vô cùng “hà khắc” được Washington chia thành 2 vòng. Đòn giáng đầu tiên sẽ có hiệu lực vào ngày 22/8, áp dụng cho các mặt hàng xuất khẩu và mặt hàng thuộc danh mục nhạy cảm.

Sau 90 ngày kể từ ngày vòng trừng phạt đầu tiên có hiệu lực, nếu như Nga không thể đảm bảo với Mỹ về việc ngừng sử dụng các loại vũ khí hóa học (Moskva luôn bác bỏ điều này), thì Mỹ sẽ tiếp tục áp đặt vòng trừng phạt tiếp theo và hà khắc hơn, bao gồm việc đình chỉ các máy bay chuyển hàng tới Mỹ, và có thể là lệnh cấm nhập khẩu gần như hoàn toàn.

Hôm thứ 6 (10/8) vừa qua, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đã đáp trả đanh thép rằng Nga sẽ đáp trả Mỹ cả về chính trị và kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế, Nga có thể làm những gì?

Không phận

Nằm ở vị trí chiến lược giữa châu Âu và châu Á, Nga có thể áp các mức thuế cao đối với các hãng hàng không Mỹ có hoạt động quá cảnh trong không phận Nga, cũng như cấm các chuyến bay của Mỹ.

Như vậy, các hãng hàng không Mỹ hoặc là sẽ phải trả thuế cao hơn hoặc chọn hành trình khác thay thế. Tuy nhiên, việc mất hành trình bay ngắn từ châu Âu tới châu Á qua Nga cũng đồng nghĩa với việc mất lợi thế cạnh tranh so với các hãng hàng không khác từ châu Âu và châu Á.

Tồi tệ nhất, các hãng hàng không Mỹ sẽ không còn lựa chọn nào khác là bay vòng qua đất nước có diện tích lớn nhất thế giới. Hậu quả đáng kể nhất là chi phí nhiên liệu sẽ tăng cao. Nếu không, các hãng hàng không Mỹ sẽ phải chịu thiệt hại nặng nề về kinh tế và đó là thảm họa đối với ngành hàng không Mỹ.

Khí hóa lỏng (LNG) và các năng lượng khác

Nhập xuất khẩu LNG và các sản phẩm năng lượng khác từ Nga sang Mỹ cũng có thể bị cấm. Xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm hóa dầu sang Mỹ chỉ trị giá 8 tỷ USD, chỉ chiếm 4,6% toàn bộ xuất khẩu năng lượng của Nga. Nếu Mỹ áp lệnh cấm nhập khẩu mặt hàng này, các nhà sản xuất của Nga sẽ không mấy bị tổn hại và có thể dễ dàng đổi kênh sang khách hàng châu Á để bù lại.

Tuy nhiên, sẽ là một câu chuyện khác đối với Mỹ – vốn đang cố trở thành một nước xuất khẩu năng lượng lớn. Không thể sản xuất đủ để vừa đáp ứng tiêu thụ trong nước vừa để xuất khẩu, cũng như không có đủ bồn chứa LNG, Mỹ được cho là bán lại LNG mua của Nga sang các nước châu Âu. Nếu Nga cắt nguồn cung cấp, các kế hoạch của Mỹ trở thành nhà xuất khẩu năng lượng lớn sẽ khó trở thành hiện thực.

Các công ty Mỹ ở Nga

Bất chấp mối quan hệ ngày càng xấu đi giữa Nga và Mỹ, nhiều công ty Mỹ đang tiếp tục làm việc ở Nga mà không gặp phải những khó khăn từ chính phủ Nga. Để đáp trả các lệnh trừng phạt mới từ Mỹ, Nga có thể gây khó khăn cho các công ty Mỹ đang hoạt động tại Nga, trong đó có các tên tuổi như PepsiCo, Procter&Gamble, McDonald’s, Boeing, Mondelez International, General Motors, Johnson & Johnson, Cargill, Alcoa, General Electric.

Tháng 8/2014, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng Nga từng đóng cửa 4 cửa hàng McDonald’s ở trung tâm Moscow do “những vi phạm hành chính”, đồng thời tiến hành điều tra hơn 430 chi nhánh của công ty này ở Nga.

Mặt khác, lại có ít công ty Nga hoạt động ở Mỹ. Mỹ sẽ thấy khó đáp trả bằng các biện pháp tương xứng.

Động cơ tên lửa

Việc cung cấp động cơ tên lửa RD-180 cho Mỹ được coi là một trong những át chủ bài của Nga trong việc đáp trả trừng phạt của Mỹ. Các động cơ này là cực kỳ quan trọng đối với chương trình không gian của Mỹ khi NASA và Lầu Năm Góc sử dụng chúng để phóng vệ tinh. Động cơ RD-180 được sử dụng cho tên lửa đẩy Atlas V. Mỹ từng nỗ lực dừng mua động cơ tên lửa của Nga nhưng đã thất bại vì không thể tự sản xuất được động cơ thay thế.

Ngoài RD-180, Mỹ còn mua động cơ RD-181 của Nga. RD-181 được dùng cho tên lửa Antares đưa tàu chở hàng Cygnus lên Trạm vũ trụ Quốc tế (ISS) cho NASA. Trước đó, trong tuần vừa qua, một nhà lập pháp cấp cao của Mỹ nói rằng, Moscow có thể cấm bán RD-181 cho Mỹ để đáp trả trừng phạt.

Ông Gilbert Doctorow, một nhà phân tích về các vấn đề Nga tại Bỉ, cho biết kế hoạch trừng phạt mới của Mỹ đối với Nga cho thấy Washington dự định tấn công trực diện và hung hãn hơn nhiều so với động thái trước đó khi bán đảo Crimea sáp nhập vào Nga năm 2014. Như vậy, ít nhất Nga phải đưa ra đòn đáp trả tương xứng với chiêu tấn công của Mỹ.

Theo một số chuyên gia, nếu chỉ xét riêng về tài chính thì Nga – nền kinh tế nhỏ hơn, tăng trưởng chậm hơn, và phụ thuộc nhiều hơn vào các hoạt động xuất khẩu – sẽ đối mặt với nhiều rủi ro và chịu thiệt nhiều hơn trong bất kỳ xung đột kinh tế khốc liệt và kéo dài nào với Mỹ.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Paul Goncharoff, không chỉ riêng Nga phải chịu thiệt, mà Mỹ cũng sẽ phải đối mặt với những hậu quả không mong muốn. “Không ai giành chiến thắng trong cuộc chơi này cả”, ông Goncharoff nhận định.