Toàn cảnh Hội nghị Văn hóa toàn quốc.

Bất cứ một quốc gia, vùng lãnh thổ nào trên thế giới, từ ngàn xưa tới nay đều quan tâm đến văn hóa của dân tộc mình và của chung nhân loại. Nói một cách khác, văn hóa đi liền với nhân loại, khi nhân loại xuất hiện trên hành tinh này mặc nhiên văn hóa song hành. Văn hóa đã truyền tải suy nghĩ, hành động có ý thức hay vô thức giữa người với người và với vạn vật xung quanh.

Bác Hồ đã nói “văn hóa soi đường cho quốc dân đi” là câu nói không chỉ đúng với Việt Nam mà còn đúng với tất cả các nước trên thế giới.

Vào ngày 24/11/1946, tại Nhà hát Lớn, Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Trong diễn văn khai mạc, Người khẳng định nhiệm vụ “Xây dựng nền văn hóa mới của nước nhà phải lấy hạnh phúc của đồng bào, dân tộc làm cơ sở”. Người cũng đề cao sứ mệnh của văn hóa, nghệ thuật trong xây dựng con người Việt Nam yêu nước, độc lập, tự cường, tự chủ, “văn hóa soi đường cho quốc dân đi”.

Hai năm sau, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ hai do Đảng chỉ đạo, đã diễn ra từ ngày 16 đến 20/7/1948 tại xã Đào Giã, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ, khi cả nước đang trường kỳ kháng chiến chống Pháp. Cùng với Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ hai năm 1948 được xem là “Hội nghị Diên Hồng” đầu tiên về văn hóa – nơi Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh vạch rõ nội hàm và đích đến của “nền văn hóa mới của nước Việt Nam mới”; thực sự là ánh sáng soi đường tập hợp đông đảo lực lượng văn nghệ sĩ, trí thức, các nhà khoa học trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước.

Tròn 75 năm, ngày 24/11/2021, Việt Nam tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ ba, triển khai thực hiện Nghị quyết đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, thành phần tham dự là những vị lãnh đạo quan trọng nhất của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và các nhân sỹ trí thức trong nước và kiều bào. Hội nghị do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trực tiếp chủ trì và phát biểu chỉ đạo.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nêu rõ những tồn tại yếu kém của văn hoá Việt nói chung và trách nhiệm của những người làm văn hóa. Tổng Bí thư đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự xuống cấp các di tích lịch sử của đất nước ngàn năm văn hiến, sự suy đồi văn hóa khi con người tận dụng triệt để các di sản văn hóa phi vật thể và vật thể để thương mại hóa và kiếm tiền bất chính.

Văn hoá chính là bản sắc của dân tộc, văn hóa hun đúc nên tư tưởng của mỗi người từ tấm bé đến khi trưởng thành và phát triển. Đất nước có văn hóa thì con người có văn hóa bởi con người là chủ thể, con người là kế thừa và phát triển đưa văn hóa nội tại lên tầm cao mới, lan tỏa ra thế giới.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khi phát biểu về văn hóa trong thời kỳ hiện nay, ông trăn trở bởi văn hóa xuống cấp, hậu quả là nhiều cán bộ, đảng viên đã vi phạm pháp luật, tham ô, tham nhũng, tha hóa, biến chất. Bởi họ là những kẻ thiếu văn hóa, là những kẻ chạy chức, chạy quyền.

Văn hóa có vai trò quan trọng trong cuộc sống đời thường cũng như trong sự phát triển kinh tế, chính trị. Nhưng chúng ta đã bỏ quên văn hóa một thời gian dài, bây giờ cần phải làm lại, làm ngay và phát triển văn hóa lên tầm cao mới ngang bằng với phát triển kinh tế, xã hội và chính trị.

Vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý hiện nay là cần xác định được căn cơ cội nguồn của văn hóa Việt Nam; định hướng bằng văn bản pháp quy có pháp lý cao nhất để cho các cơ quan, đơn vị và người dân thực hiện; đồng thời đề ra giải pháp hữu hiệu nhất để ngăn chặn những kẻ thiếu văn hóa lợi dụng để trục lợi; việc quản lý văn hóa là chủ trương đúng, nhưng văn hóa tuy vô hình nhưng lại hữu hình, nếu muốn “quản” thì phải có “lý” và hợp lòng dân. Thời gian tới, hệ văn hóa đa dạng của Việt Nam hy vọng sang trang mới, có cách nhìn, cách tiếp cận mới, mang lại cho đất nước, dân tộc niềm tin và tương lai tốt đẹp.

NGUYỄN HOÀI BẮC