Chuyển đổi số được hiểu là quá trình thay đổi tổng thể, toàn diện của cá nhân và tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên nền tảng công nghệ số. Trong lĩnh vực du lịch, chuyển đổi số là sự thay đổi cách đi du lịch, cách làm du lịch, cách kinh doanh và quản lý du lịch thông qua dữ liệu và các công nghệ số hiện đại.
Những năm gần đây, cụm từ “chuyển đổi số trong du lịch” ngày càng được nhắc đến nhiều hơn. Sự lan tỏa mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 với hàng loạt công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain, thực tế ảo (VR)... đang tác động sâu rộng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, trong đó có du lịch.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số, nhiều năm qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch luôn xác định phát triển du lịch gắn với chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm. Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết, ngành du lịch đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm xây dựng và phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách.
Theo đó, nhiều nền tảng số dùng chung đã được xây dựng và đưa vào vận hành, tạo nền tảng cho hệ sinh thái du lịch thông minh, như hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam; phần mềm báo cáo thống kê du lịch từ Trung ương đến địa phương; ứng dụng Du lịch quốc gia “Du lịch Việt Nam - Vietnam Travel”; thẻ Việt - thẻ du lịch thông minh; ứng dụng quản trị và kinh doanh du lịch; trang vàng du lịch Việt Nam; hệ thống vé điện tử “trực tuyến - liên thông - đa phương thức”; hệ thống thuyết minh đa phương tiện...
Hà Nội, với vai trò trung tâm du lịch của cả nước, luôn đi đầu trong chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng du lịch Thủ đô. Thành phố đã triển khai rộng rãi mã QR Code để tạo thuận lợi cho người dân, du khách trong việc tiếp cận thông tin, sử dụng dịch vụ công và các tiện ích du lịch. Dấu ấn rõ nét nhất là việc nhiều điểm đến như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Di tích Nhà tù Hỏa Lò đồng loạt triển khai bán vé điện tử, thuyết minh tự động bằng nhiều thứ tiếng, số hóa dữ liệu bằng mã QR để du khách dễ dàng trải nghiệm, tra cứu thông tin. Đặc biệt, mới đây, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội ra mắt khu trải nghiệm số với các ứng dụng công nghệ như hướng dẫn viên AI, công nghệ trình chiếu Visual Mapping 3D tái hiện không gian văn hiến, công nghệ Holobox 3D giúp du khách khám phá hiện vật dưới dạng hình ảnh ba chiều.
Theo Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang, Hà Nội đã ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng số và mạng xã hội trong hoạt động du lịch, đồng thời thống nhất hệ thống dữ liệu cho hơn 300 điểm đến. Việc số hóa giúp du khách dễ dàng tìm hiểu thông tin, lên kế hoạch tham quan.
Tại TP.HCM, một trong những thành công nổi bật trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, CĐS là việc thực hiện “Ứng dụng công nghệ 3D trong thông tin, quảng bá du lịch”. Trong đó, việc “ứng dụng công nghệ cao quét 3D tái hiện không gian một phần TP.HCM từ trên cao” và “Bản đồ tương tác thông minh 3D/360 TP.HCM" đã đem lại hiệu quả cao. Thông qua công nghệ thực tế ảo, ứng dụng đem đến cho du khách trải nghiệm cảm giác bay trong không gian ảo trên bầu trời Thành phố và tham quan Thành phố từ tầm nhìn trên cao. Thành phố cũng vận hành Cổng thông tin 1022 nhằm cung cấp, hỗ trợ các thông tin về du lịch cũng như giúp du khách tương tác với chính quyền để phản ánh chất lượng, an ninh du lịch tại Thành phố; đưa sản phẩm du lịch lên sàn giao dịch thương mại điện tử; đẩy mạnh cải cách hành chính trong quản lý nhà nước về du lịch với những giải pháp thiết thực, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo đánh giá hiệu quả công tác cải cách hành chính.
Tại Huế, các sản phẩm du lịch thông minh như: Thực tế ảo, thực tế tăng cường, 3D mapping và các tiện ích khác phục vụ tìm kiếm, chia sẻ thông tin, đặt dịch vụ… được triển khai. Cuối năm 2024, việc ứng dụng Hộ chiếu du lịch Huế - Hue City Passport, đã giúp du khách dễ dàng khám phá những địa điểm du lịch nổi tiếng, mang lại những trải nghiệm mới lạ, độc đáo hơn. Theo đó, ứng dụng “Hộ chiếu du lịch Huế - Hue City Passport” được thực hiện 2 phiên bản: Ấn phẩm giấy và App Hộ chiếu Du lịch Huế. Với phiên bản App Hộ chiếu du lịch Huế sẽ đem lại tính tiện lợi, bản đồ định vị GPS, cùng giao diện đẹp mắt, tính tương tác cao với người dùng, sẽ giúp tăng trải nghiệm du lịch của du khách.
Có thể thấy, chuyển đổi số trong ngành du lịch nội địa với định hướng, chính sách từ Nhà nước, các cơ quan quản lý cùng sự nỗ lực của các doanh nghiệp làm du lịch, lữ hành, các cơ sở lưu trú…, đã góp phần nâng cao vị thế cũng như giá trị, hiệu quả ngành kinh tế này, tạo điều kiện phát triển ngành du lịch một cách thông minh và bền vững./.