Nằm trong Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, gắn kết không gian với chùa Bái Đính, Khu du lịch Thung Ui (phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) là một thung lũng khép kín hội tụ cảnh quan tự nhiên nguyên sơ, chiều sâu lịch sử và các giá trị văn hóa, tâm linh đặc sắc.
Thung Ui là điểm đến du lịch mới, do Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường đầu tư xây dựng trong nhiều năm, với diện tích khoảng 270ha, dự kiến đưa vào khai thác, đón khách vào dịp Tết Nguyên đán năm 2026.
Tại đây tập trung nhiều công trình kiến trúc tiêu biểu, nổi bật là Đàn Kính Thiên (Đàn Nam Giao), nơi các triều đại phong kiến thực hiện nghi lễ tế trời, nghi lễ quan trọng bậc nhất trong điển lễ. Cùng với đó, các công trình kiến trúc được phỏng dựng theo quan niệm Tam Tài cổ phương Đông như Đài Kính Thiên, Đài Kính Địa và Đài Kính Nhân.
Theo sử liệu, tại điểm cao nhất của thung lũng này, Đinh Bộ Lĩnh đã làm lễ tế trời, sau đó xuất quân dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn. Cũng tại đây, năm 968, sau khi bình định thiên hạ, lên ngôi hoàng đế, nhà vua đã tế cáo trời đất, công bố với thiên hạ, xưng là Đinh Tiên Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, lấy niên hiệu Thái Bình và chọn Hoa Lư làm kinh đô -mở đầu cho nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.
Cùng với việc xác lập quốc gia độc lập, triều Đinh đã thiết lập ba đại lễ nền tảng, trong đó, lễ tế trời là nghi lễ cao nhất nhằm cáo với trời đất về sự ra đời của quốc gia. Đàn Kính Thiên là nơi cử hành lễ, thể hiện tư tưởng chính trị-tín ngưỡng của triều đình, đồng thời cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, quốc gia hưng thịnh.
Ngày nay, không gian kiến trúc Đàn Kính Thiên được phục dựng trên khu đất cao nhất của thung lũng, với cấu trúc ba lớp đại môn từ ngoài vào gồm Nhân môn, Địa môn và Thiên môn, phản ánh triết lý Tam Tài cổ: trời-đất-con người hợp thành vũ trụ. Mỗi đại môn được xây dựng chủ yếu là gạch giả đá ong, kết hợp lan can đá trang trí hoa văn truyền thống, thể hiện kỹ thuật xây dựng và thẩm mỹ kiến trúc cổ.
Bên cạnh không gian kiến trúc cung đình-tâm linh, Thung Ui còn tái hiện không gian sinh hoạt truyền thống của đồng bào Mường thông qua hệ thống nhà sàn Mường cổ. Các hoạt động quay tơ, dệt vải, bếp núc, sinh hoạt gia đình và ẩm thực đặc trưng được giới thiệu một cách sinh động. Qua đó, nhằm tưởng nhớ đức vua Đinh vốn nguồn gốc người Mường ở sách Kim Lư, động Hoa Lư xưa và làm phong phú thêm trải nghiệm văn hóa cho du khách.
Trong giai đoạn phát triển mới, Ninh Bình xác định phát triển du lịch xanh, bền vững gắn với bảo tồn di sản là định hướng xuyên suốt; lấy chất lượng trải nghiệm làm trung tâm và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị điểm đến, xúc tiến quảng bá. Trên nền tảng đó, tỉnh hướng tới mục tiêu trở thành điểm đến tiêu biểu của Việt Nam về du lịch di sản, du lịch sinh thái và mở rộng không gian phát triển du lịch gắn với công nghiệp văn hóa.
Trong chiến lược này, Thung Ui được xác định là điểm đến quan trọng, góp phần mở rộng không gian du lịch về chiều sâu văn hóa và trải nghiệm. Với hệ thống cảnh quan thung lũng khép kín, núi đá vôi bao bọc và mặt nước tự nhiên đan xen, Thung Ui tạo nên một không gian sinh thái-văn hóa đặc thù, phù hợp với các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa bản địa.
Mới đây, Sở Du lịch tỉnh phối hợp Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường tổ chức chương trình Famtrip khảo sát Thung Ui, với sự tham gia của khoảng 2.000 đại biểu, đại diện hơn 750 doanh nghiệp lữ hành trên cả nước, đã cho thấy sự quan tâm lớn của thị trường đối với điểm đến mới này.
Theo ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, Thung Ui là một điểm đến giàu tiềm năng để hình thành các sản phẩm trải nghiệm đặc sắc, bởi nơi đây hội tụ cả chiều sâu lịch sử, giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc với cảnh quan thiên nhiên yên tĩnh, nguyên sơ.
Điểm đến mới này là chứng tích lịch sử, văn hóa, nhắc nhở mỗi người con đất Việt về cội nguồn dân tộc, nơi các vị vua đã khai quốc công thần để có đất nước Việt Nam phồn thịnh như ngày hôm nay; là nơi giáo dục truyền thống, văn hóa lịch sử và tạo ra không gian trải nghiệm du lịch mới mẻ, độc đáo, khác biệt, thu hút đông đảo du khách trong nước, quốc tế.
Ngành du lịch địa phương kỳ vọng, Thung Ui sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình tour du lịch trong năm 2026 và kết nối trong chuỗi tuyến điểm đặc sắc của Ninh Bình để tăng thời gian lưu trú, tăng trải nghiệm và giá trị dịch vụ.
Ông Nguyễn Văn Trường, Giám đốc Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ mở rộng Thung Ui - Bái Đính - Tàng Kinh Các với tổng diện tích khoảng 2.000ha, hình thành đại quần thể nghỉ dưỡng, tâm linh, sinh thái.
Trong 10 năm tới, dự kiến khu vực này sẽ có khoảng 30.000 phòng lưu trú, gắn với tích Thánh Nguyễn Minh Không làm vườn thuốc, chữa bệnh cứu dân, xây chùa an dân, an quốc; đồng thời luôn kiên định mục tiêu, định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn, gìn giữ, trao truyền di sản, các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Trước kia, Thung Ui còn khá “ẩn dật”, ít được biết đến bởi nằm khép kín giữa núi rừng hoang sơ. Tuy nhiên, cùng với quá trình đầu tư phục dựng các không gian văn hóa, tâm linh và hoàn thiện hạ tầng du lịch, Thung Ui đang dần hiện diện như một điểm đến mới mẻ trên bản đồ du lịch Ninh Bình. Không chỉ mang giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc, nơi đây còn tạo sức hút riêng với cảnh quan đẹp tựa bối cảnh phim cổ trang, hứa hẹn trở thành điểm dừng chân được đông đảo du khách, đặc biệt là giới trẻ, lựa chọn trong thời gian tới./.