Ngày 27/2, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo truyền thông chính sách của Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Tham dự Hội thảo có đại diện Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội; Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Văn phòng Chính phủ, các bộ, ban, ngành, UBND các tỉnh/TP, các tổ chức quốc tế, các tổ chức chính trị - xã hội; các Vụ, Cục của Bộ Y tế…
Tỷ lệ nam giới hút thuốc lá đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN
Theo số liệu Steps năm 2021, tỷ lệ hút thuốc lá ở người trưởng thành Việt Nam là 20,8%, trong đó nam giới chiếm 41,1% và nữ giới chỉ 0,6%, cho thấy số người hút thuốc lá lớn và sự chênh lệch giới tính rất lớn. Số lượng người hút thuốc lá hiện tại ước tính khoảng 15,8 triệu người.
Mặc dù tỷ lệ hút thuốc đã giảm so với thập kỷ trước (từ 23,8% năm 2010 xuống 20,8% năm 2021) song tốc độ giảm vẫn còn chậm, chỉ khoảng 3% trong 10 năm. Tỷ lệ hút thuốc ở thanh thiếu niên cũng giảm đáng kể, từ 5,36% (2013) xuống 2,78% (2019) ở nhóm 13-17 tuổi.
GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, chủ trì Hội thảo cho biết, mặc dù đã có nhiều nỗ lực và đạt được những kết quả ban đầu đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá song Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.
Trong khi đó, một số quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã không còn phù hợp, xuất hiện các khó khăn, vướng mắc, bất cập, đặc biệt là sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm có chứa nicotin khác. Các sản phẩm này sử dụng dưới nhiều dạng như hút, hít, ngậm, nhai... kèm theo đó là các chất nicotine gây nghiện, gây hại và các chất hoặc dung dịch chưa xác định được mức độ nguy hại nên thực sự là mối nguy hiểm cho sức khỏe người dân.
Tình trạng không tuân thủ quy định về địa điểm cấm hút thuốc cũng khá phổ biến, dẫn đến gây hại cho sức khỏe người khác do hít khói thuốc lá thụ động, trong đó phụ nữ và trẻ em là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất. Việc mua thuốc lá dễ dàng với giá thành một bao thuốc khá rẻ cũng làm gia tăng việc tiếp cận và sử dụng thuốc lá.
Mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc lá xuống dưới 36% vào năm 2030
GS.TS Trần Văn Thuấn cho biết, với sự chỉ đạo của Bộ Chính trị, của Đảng, Quốc hội và Chính phủ cũng đã thông qua hàng loạt các chính sách quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Cụ thể: Nghị quyết số 172/NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị ban hành về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030: “Tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá...”.
Nghị quyết 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội quy định: “Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng” có hiệu lực từ 1/1/2025. Đồng thời, ngày 14/6/2025, Quốc hội thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 sửa đổi mặt hàng chịu thuế theo hướng tăng đối với thuế thuốc lá. Ngày 11/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Đầu tư, tại Điều 6 quy định cấm đầu tư, kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Ngày 31/12/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 371/2025/NĐ-CP, trong đó bao gồm những định nghĩa về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử và thuốc lá đặc chế.
Từ khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội có hiệu lực, theo báo cáo của cơ quan chức năng, việc lưu hành thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên thị trường giảm mạnh, tuy nhiên quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới khác cần được luật hóa để đảm bảo hiệu quả thực thi.
Song song với đó, các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng cần được tăng cường mạnh mẽ hơn nữa để đạt được mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc lá tại Việt Nam xuống dưới 36% vào năm 2030 theo Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030 đã đề ra, ngăn chặn tất cả các sản phẩm thuốc lá mới khác vào Việt Nam, giúp cho người dân được sống trong môi trường trong lành, không khói thuốc, nâng cao sức khỏe, tăng tuổi thọ, sống vui, sống khỏe khi về già. Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá trở nên cấp thiết./.