Quy mô tín dụng xanh tại Việt Nam đang tăng tốc mạnh mẽ và trở thành một cấu phần ngày càng quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia, với tổng dư nợ năm 2025 đạt gần 780.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 4,2% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, cho thấy xu hướng gia tốc rõ rệt trong phân bổ vốn xanh dưới sự điều phối của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Cấu trúc tín dụng xanh hiện nay cũng đã có sự đa dạng hóa đáng kể khi tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực trọng yếu như nông nghiệp xanh chiếm khoảng 33%, năng lượng tái tạo chiếm 22%. Đầu tư vào công trình xanh đạt khoảng 25.000 tỷ đồng, giao thông vận tải xanh đạt khoảng 46.000 tỷ đồng, phản ánh sự dịch chuyển từ mô hình tài trợ truyền thống sang hỗ trợ các ngành có tác động môi trường tích cực.
Hệ thống tín dụng xanh đã phát triển từ giai đoạn sơ khai năm 2017 với danh mục chỉ 11 lĩnh vực ưu tiên và khoảng 15 tổ chức tín dụng tham gia, đến nay đã mở rộng lên 78 tổ chức triển khai, với tốc độ tăng trưởng bình quân dao động khoảng 22-23%/năm trong nhiều giai đoạn, cho thấy sự lan tỏa nhanh của chuẩn mực tài chính bền vững. Động lực tăng trưởng đến từ việc hoàn thiện hành lang pháp lý như danh mục phân loại xanh, cho phép các tổ chức tín dụng xác định rõ dự án đủ điều kiện cấp vốn, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn với tỷ lệ vay lên tới 70% tổng mức đầu tư mà không cần tài sản đảm bảo, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp phát thải thấp.
Các chính sách mới như hỗ trợ lãi suất 2%/năm theo Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15 đóng vai trò “đòn bẩy tài chính”, giúp giảm chi phí vốn và thúc đẩy dòng tín dụng xanh mở rộng nhanh hơn trong giai đoạn 2026-2030. Dù đạt được quy mô ấn tượng, tín dụng xanh vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng thể nền kinh tế, trong khi khoảng 90% doanh nghiệp Việt Nam chưa có chiến lược chuyển đổi xanh rõ ràng, đặc biệt là khu vực SMEs còn gặp khó khăn về vốn, dữ liệu phát thải và nhân lực ESG, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đồng bộ hóa chính sách, nâng cao năng lực thị trường và mở rộng vai trò của các định chế tài chính trong việc dẫn dắt dòng vốn xanh.
Chuyển dịch năng lượng toàn cầu và chiến lược xanh hóa của Việt Nam
Kinh tế thế giới đang trải qua những biến động địa chính trị sâu sắc, thị trường năng lượng toàn cầu đã chuyển từ trạng thái ổn định tương đối sang một cấu trúc đầy rủi ro và phân mảnh. Các cú sốc từ xung đột địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã làm gia tăng mạnh chi phí năng lượng, kéo theo lạm phát và bất ổn kinh tế vĩ mô, buộc các quốc gia phải tái định nghĩa khái niệm an ninh năng lượng, không còn đơn thuần là đảm bảo nguồn cung, mà là khả năng tự chủ, linh hoạt và chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
Chuyển đổi xanh, giảm phát thải là chiến lược mang tính cấu trúc. Các nền kinh tế lớn đang đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, xây dựng hệ sinh thái hydrogen xanh, và đầu tư vào công nghệ lưu trữ nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Hiệu quả sử dụng năng lượng là “nguồn năng lượng thứ nhất”, tiết kiệm một đơn vị năng lượng được xem có giá trị tương đương với việc sản xuất ra một đơn vị năng lượng mới.
Việt Nam chịu áp lực chuyển đổi cấp thiết do nền kinh tế có độ mở cao và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Quy hoạch điện VIII đã thể hiện rõ quyết tâm chiến lược trong việc tái cấu trúc hệ thống năng lượng quốc gia theo hướng xanh, với mục tiêu gia tăng mạnh tỷ trọng năng lượng tái tạo và giảm dần vai trò của nhiệt điện than, nhằm thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” và nâng cao năng lực tự chủ kinh tế trong dài hạn.
Quá trình chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải đòi hỏi nguồn lực tài chính khổng lồ và một hệ sinh thái đầu tư chuyên nghiệp. Vai trò của khu vực tài chính, đặc biệt là các định chế đầu tư dài hạn như Dragon Capital đóng vai trò then chốt. Quỹ đầu tư Dragon Capital tiên phong đã đồng hành cùng thị trường vốn Việt Nam hơn 30 năm. Dragon Capital là nhà đầu tư và là “cầu nối” giữa dòng vốn quốc tế và nền kinh tế Việt Nam, góp phần huy động nguồn lực cho các ngành kinh tế giảm phát thải then chốt, bao gồm năng lượng, hạ tầng và công nghiệp xanh.
Dragon Capital tích hợp yếu tố ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào toàn bộ quy trình đầu tư, định hướng dòng vốn vào các doanh nghiệp có chiến lược phát triển bền vững. Các quỹ do Dragon Capital quản lý tìm kiếm lợi nhuận tài chính và ưu tiên các doanh nghiệp có khả năng thích ứng với chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải, giúp tạo ra áp lực thị trường tích cực, buộc doanh nghiệp phải cải thiện quản trị và minh bạch hóa thông tin môi trường.
Thông qua hoạt động tương tác cổ đông, Dragon Capital đã thúc đẩy các doanh nghiệp niêm yết nâng cao tiêu chuẩn ESG, cải thiện báo cáo phát thải và xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh. Trong năm 2024, Dragon Capital đã thực hiện hàng chục chương trình đào tạo kiểm kê khí nhà kính, thị trường các-bon, làm việc trực tiếp với doanh nghiệp nhằm nâng cao nhận thức và áp dụng các chuẩn mực quốc tế về phát triển bền vững.
Trong bức tranh chuyển dịch năng lượng, vai trò của các nhà đầu tư tổ chức như Dragon Capital giúp cung cấp vốn và là lực lượng kiến tạo chuẩn mực thị trường, thúc đẩy chuyển đổi từ bên trong doanh nghiệp. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam khi thị trường vốn vẫn đang trong giai đoạn phát triển và cần những “người dẫn đường” có tầm nhìn dài hạn.
Tiết kiệm nguồn lực, tài chính xanh và động lực tăng trưởng bền vững
Nếu chuyển đổi năng lượng là nền tảng của kinh tế các-bon thấp, giảm pháp thải, và cơ sở để phát triển thị trường các-bon, thì tiết kiệm năng lượng và tối ưu hóa tài nguyên chính là động lực nội sinh giúp quá trình này trở nên bền vững. Trong bối cảnh giá năng lượng biến động và áp lực cạnh tranh toàn cầu gia tăng, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Chính phủ Việt Nam đặt ra các mục tiêu cụ thể nhằm giảm cường độ năng lượng của nền kinh tế, yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện kiểm toán năng lượng và áp dụng hệ thống quản lý hiệu quả. Ở cấp độ vi mô, việc đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng, tự động hóa và số hóa quy trình sản xuất giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và nâng cao năng suất tổng thể.
Các cơ chế thị trường như Hợp đồng mua bán điện trực tiếp DPPA mở ra kênh tiếp cận năng lượng xanh linh hoạt cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy cạnh tranh và thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực năng lượng tái tạo. Để các cơ chế phát huy hiệu quả, cần có một hệ sinh thái tài chính xanh đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.
Dragon Capital là một trong những nhà quản lý tài sản lớn nhất Việt Nam, đã góp phần định hình dòng vốn dài hạn hướng vào các lĩnh vực bền vững như năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh và doanh nghiệp có tiêu chuẩn ESG cao. Không chỉ cung cấp vốn, Dragon Capital giúp nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp thông qua việc thúc đẩy đào tạo kiểm kê khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon, thực hành ESG, minh bạch thông tin và áp dụng chuẩn mực quốc tế. Dragon Capital là nhà đầu tư chiến lược trong các đợt IPO lớn và phát triển các sản phẩm tài chính như ETF, quỹ mở, tổ chức này đã mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời thu hút dòng vốn quốc tế vào các lĩnh vực tăng trưởng dài hạn. Ở góc độ hệ thống, kết hợp giữa chính sách nhà nước, tín dụng ngân hàng và dòng vốn đầu tư từ các quỹ như Dragon Capital đang tạo thành một “tam giác phát triển” hỗ trợ chuyển đổi xanh. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, ngân hàng cung cấp tín dụng, còn các quỹ đầu tư đóng vai trò dẫn dắt thị trường và phân bổ vốn hiệu quả.
Thách thức vẫn còn rất lớn, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, nơi thiếu hụt cả nguồn vốn, công nghệ và năng lực quản trị. Để giải quyết vấn đề này, cần thúc đẩy đào tạo nâng cao nhận thức về kiểm kê khí nhà kính việc chuẩn hóa ESG, phát triển thị trường tín chỉ carbon và xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch. Đồng thời, các tổ chức đầu tư như Dragon Capital cần tiếp tục đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực và tiếp cận nguồn vốn xanh.
Kinh tế các-bon thấp, giảm phát thải, phát triển thị trường các-bon là yêu cầu tất yếu để bảo vệ môi trường và là một chiến lược phát triển kinh tế toàn diện. Tiết kiệm nguồn lực, kết hợp với dòng vốn tài chính xanh và sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam. Dragon Capital là nhà đầu tư và kiến trúc sư của một hệ sinh thái phát triển bền vững, nơi lợi ích kinh tế và môi trường được dung hòa trong một mô hình tăng trưởng dài hạn.