Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trong đó một số quy định về khai thuế, tính thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Hai nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế và quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử là các văn bản có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế trên cả nước. Chất lượng của các nghị định này sẽ quyết định phần lớn trải nghiệm tuân thủ thuế của DN trong nhiều năm tới.
Theo nhận định của ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI , việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế, từ giao dịch điện tử, cơ sở dữ liệu tập trung, đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro là phù hợp với xu thế quốc tế và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Ông Đậu Anh Tuấn cũng khẳng định, nguyên tắc lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ được quán triệt xuyên suốt trong cả hai dự thảo. Việc bãi bỏ thuế khoán, mở rộng các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế khi cơ quan thuế đã kết nối được dữ liệu, quy định chế độ ưu tiên cho DN tuân thủ tốt, đơn giản hóa thủ tục hành chính...
Trên tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt ra yêu cầu cụ thể là cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật. Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, mỗi điều khoản trong hai Nghị định này cần được đánh giá trên cơ sở mục tiêu đó. Một văn bản quy phạm pháp luật có chất lượng là được xây dựng trên cơ sở thực tiễn, lắng nghe đầy đủ ý kiến của đối tượng chịu tác động và có thể triển khai thuận lợi trong thực tế.
Trên cơ sở lắng nghe những ý kiến, góp ý vào Dự thảo 2 Nghị định, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế đã trao đổi, phản hồi giải đáp những nội dung được các doanh nghiệp đề cập. Lãnh đạo Cục Thuế cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc xem xét, cân nhắc các ý kiến góp ý trong quá trình hoàn thiện các Dự thảo Nghị định, để hướng đến đạt được mục tiêu là xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch, công bằng, tạo thuận lợi tối đa cho DN tuân thủ.
Tổng hợp các ý kiến của doanh nghiệp tại Hội thảo, đại diện VCCI nêu một số ý kiến đề nghị ban soạn thảo Dự thảo 2 Nghị định lưu ý, đó là: Tính rõ ràng và khả thi của các quy định. Một số điều khoản trong dự thảo vẫn còn khái quát, để lại nhiều nội dung cho thông tư hướng dẫn. Đại diện doanh nghiệp mong muốn các quy định ở cấp nghị định đủ cụ thể để thực hiện được ngay, tránh tình trạng phải chờ đợi nhiều tầng văn bản hướng dẫn mới có thể triển khai.
Về hóa đơn điện tử, Việt Nam đã đạt thành tựu ấn tượng với hơn 20 tỷ hóa đơn điện tử đã phát hành. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp vướng mắc trong một số tình huống cụ thể như: thời điểm lập hóa đơn, xử lý sự cố kỹ thuật, hóa đơn từ máy tính tiền, các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử. Nghị định mới cần giải quyết triệt để những vấn đề này.
Về quản lý thuế thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây là lĩnh vực mới, phức tạp và đang phát triển nhanh. Cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay của chủ quản nền tảng thương mại điện tử cần được thiết kế sao cho vừa chống thất thu hiệu quả, vừa không tạo gánh nặng quá lớn cho các nền tảng và doanh nghiệp hoạt động hợp pháp. Sự công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh trên không gian số là vấn đề cộng đồng doanh nghiệp hết sức quan tâm.
Về vấn đề cưỡng chế thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp. Dự thảo cho phép thực hiện đồng thời nhiều biện pháp cưỡng chế và quy định ngưỡng nợ thuế nhỏ không áp dụng cưỡng chế, đây là điểm hợp lý. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ để các biện pháp cưỡng chế không ảnh hưởng quá mức đến hoạt động kinh doanh bình thường, đặc biệt là đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.