Ngày 9/4/2026, tại Hà Nội, Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng”.
Việt Nam chịu ảnh hưởng đa chiều do nền kinh tế mở
Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh năng lượng không còn đơn thuần là yếu tố đầu vào của sản xuất mà đã trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, năng lực cạnh tranh, hoạt động logistics và tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội ngành nghề, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức tài chính – đầu tư... Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” là không gian trao đổi về những chuyển động mới của môi trường địa - chính trị, những rủi ro đang đặt ra đối với an ninh năng lượng, cũng như các định hướng ứng phó phù hợp với bối cảnh mới. Chương trình hân hạnh có sự đồng hành của Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR).
Theo TS. Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, biến động địa - chính trị đang ngày càng tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng rủi ro về nguồn cung, giá cả, vận tải và chuỗi cung ứng.
Đặc biệt, căng thẳng tại Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng thế giới phản ứng mạnh, không chỉ ở giá dầu mà còn ở tâm lý thị trường, tỷ giá và chi phí tài chính. Có thời điểm giá dầu thô Brent lên tới 115,6 USD/thùng vào đầu tháng 3/2026, tăng rất mạnh so với đầu năm; đồng thời, nguy cơ gián đoạn tại các tuyến hàng hải chiến lược tiếp tục làm gia tăng lo ngại về một cú sốc kép đối với cung ứng năng lượng và chi phí logistics toàn cầu.
Đối với Việt Nam, tác động của các biến động này là rõ nét và đa chiều do nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào lưu chuyển thương mại quốc tế và vẫn còn dựa đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Giá nhiên liệu trong nước đã tăng mạnh trong tháng 3/2026, trong đó xăng E5 A92 tăng 26,2% và dầu diesel tăng 57,4% so với bình quân tháng trước.
Phải nhìn nhận an ninh năng lượng theo hướng chủ động hơn
Sự gia tăng này không chỉ làm tăng chi phí vận tải, sản xuất và logistics, mà còn tạo áp lực lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa và vật tư đầu vào. Trong bối cảnh nguồn cung trong nước mới đáp ứng được một phần nhu cầu, những bất ổn ở bên ngoài cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận an ninh năng lượng theo hướng chủ động hơn, linh hoạt hơn và gắn với sức chống chịu của toàn bộ nền kinh tế.
Theo nhận định chung của các đại biểu tham dự Hội thảo, thách thức đặt ra không chỉ là câu chuyện thiếu hay đủ nguồn cung trong ngắn hạn, mà còn là khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn. Nhiều rủi ro đang cùng lúc bộc lộ, từ phụ thuộc nhập khẩu xăng dầu, khí, than và LNG, cho đến phụ thuộc về công nghệ, thiết bị và hạ tầng phục vụ chuyển dịch năng lượng.
Trong khi đó, nhu cầu điện của Việt Nam tiếp tục tăng nhanh cùng với quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số, phát triển trung tâm dữ liệu và các ngành sản xuất có cường độ năng lượng cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải củng cố cả năng lực dự trữ, điều độ, lưu trữ năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và tăng tính linh hoạt của hệ thống điện, thay vì chỉ tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu trước mắt. Biến động năng lượng cũng kéo theo tác động dây chuyền đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Các ngành sử dụng nhiều năng lượng hoặc phụ thuộc lớn vào nguyên liệu đầu vào và logistics như vận tải, công nghiệp chế biến, vật liệu xây dựng, nông nghiệp và phân bón đều chịu sức ép lớn về chi phí và khả năng duy trì ổn định sản xuất. Riêng với ngành phân bón, việc bảo đảm nguồn cung và giá cả ổn định không chỉ liên quan đến sản xuất công nghiệp mà còn gắn trực tiếp với an ninh lương thực quốc gia, bởi phân bón là vật tư đầu vào thiết yếu đối với nông nghiệp và năng suất cây trồng.
Trước những biến động địa - chính trị ngày càng phức tạp, ngày 20/3/2026, thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã ký ban hành Kết luận số 14-KL/TW, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.
Theo đó, Bộ Chính trị giao Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan bám sát, dự báo tình hình, diễn biến cung cầu và giá cả xăng dầu thế giới để chủ động, xây dựng kịch bản ứng phó hiệu quả; xem xét sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khóa (các loại thuế, phí, chi, ứng chi ngân sách), tiền tệ (hỗ trợ lãi suất, vay vốn, nhu cầu ngoại tệ), chính sách quản lý giá, chính sách thương mại,... kết hợp tăng cường các biện pháp thanh tra, kiểm tra, siết chặt quản lý chống buôn lậu, quản lý chặt chẽ các đầu mối, thương nhân; xử lý nghiêm tình trạng găm hàng trục lợi, gian lận thương mại.
Đồng thời, khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng để bảo đảm ổn định nguồn cung, giảm thiểu biến động tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu trong nước làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống nhân dân, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh trật tự xã hội, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề cần chỉ đạo; sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nguyên liệu, nhiên liệu trong dài hạn.
Theo đánh giá của TS. Võ Trí Thành, Kết luận 14-KL/TW của Bộ Chính trị được ban hành rất kịp thời, đồng thời thể hiện tầm nhìn toàn diện và sâu rộng về tác động của các cú sốc từ bên ngoài. Quan trọng hơn, Kết luận đã đặt ra cách thức ứng phó của Việt Nam không chỉ cho trước mắt mà còn cho trung và dài hạn.