Biến đổi khí hậu buộc Đồng bằng sông Cửu Long chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái. Chương trình "Kiểm kê khí nhà kính và thị trường các-bon cho nông nghiệp sinh thái xanh, thông minh" do Dragon Capital hỗ trợ giúp doanh nghiệp làm chủ kiểm kê khí nhà kính, quản trị hạn ngạch và thiết lập hệ thống MRV nội bộ. Quá trình này chuyển hóa nỗ lực giảm phát thải thành tài sản trên thị trường các-bon. Vận dụng ba trụ cột: Sinh thái, Xanh và Thông minh, kết hợp công nghệ IoT cùng Drone, doanh nghiệp sẽ tối ưu hóa sản xuất, đón vốn xanh, biến quản trị các-bon thành lợi thế lớn.
Biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức mang tính sống còn đối với Đồng bằng sông Cửu Long. Chuyển đổi sang mô hình kinh tế nông nghiệp sinh thái bền vững không còn là một sự lựa chọn, mà là mệnh lệnh cấp bách, bắt buộc. Được sự hỗ trợ của Dragon Capital, chương trình "Kiểm kê khí nhà kính và thị trường các-bon cho nông nghiệp sinh thái xanh, thông minh" trang bị kiến thức cho lãnh đạo các tập đoàn nông nghiệp, ban quản trị các hợp tác xã quy mô lớn, các chuyên viên tư vấn môi trường, cùng các nhà đầu tư quan tâm đến thị trường tín chỉ các-bon xanh và tín dụng sinh thái, xanh, thông minh, chuyển đổi bền vững.
Kiểm kê khí nhà kính (Carbon Inventory) trong lĩnh vực nông nghiệp dựa trên nền tảng pháp lý là Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, được phân tích cụ thể phạm vi áp dụng, danh mục các cơ sở phát thải lớn trong lĩnh vực phân bón, thuốc trừ sâu và sản xuất phục vụ chăn nuôi, trồng trọt và chế biến nông sản cần phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính phục vụ cho yêu cầu báo cáo phát triển bền vững, ESG. Nhận diện các nguồn phát thải đặc thù của nông nghiệp Việt Nam được hướng dẫn cụ thể thông qua phân loại nguồn phát thải theo 3 phạm vi (Scope 1, 2, 3) chuẩn quốc tế. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, hai nguồn phát thải lõi là khí Metan sinh ra từ quá trình canh tác lúa nước ngập nước và hệ tiêu hóa của gia súc, cùng với khí oxit nitơ phát sinh từ thói quen lạm dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu. Để kiểm kê chính xác, các hợp tác xã và doanh nghiệp cần phải làm chủ quy trình thu thập dữ liệu hoạt động. Từ việc xây dựng biểu mẫu ghi chép diện tích canh tác, lượng phân bón, thức ăn chăn nuôi, cho đến đo lường lượng điện năng tiêu thụ. Lựa chọn Hệ số phát thải (Emission Factor) chuẩn xác, phù hợp với đặc thù thổ nhưỡng và khí hậu nhiệt đới gió mùa của Việt Nam là chìa khóa để lập báo cáo kiểm kê cấp cơ sở hợp lệ.
Hạn ngạch phát thải (Emission Allowance) theo Quyết định 699/QĐ-BNNMT được ban hành ngày 27/02/2026, quy định cụ thể lộ trình phân bổ hạn ngạch thí điểm cho giai đoạn 2025-2026 trong chuỗi cung ứng các sản phẩm liên quan trực tiếp tới cung cấp phân bón, thuốc trừ sâu cho sản xuất nông nghiệp. Hai phương pháp phân bổ chính mà cơ quan quản lý nhà nước áp dụng là Phân bổ theo dữ liệu lịch sử (Grandfathering) và Phân bổ theo cường độ phát thải (Benchmarking). Bài toán thực tiễn được đặt ra cho các giám đốc trang trại và nhà máy chế biến là làm thế nào để xây dựng chiến lược quản trị hạn ngạch nội bộ. Dự báo chính xác mức độ phát thải trong tương lai, đặc biệt khi doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất, sẽ giúp xác định sớm trạng thái "thừa" hay "thiếu" hạn ngạch. Doanh nghiệp có thể chủ động lập quỹ dự phòng, tránh được những rủi ro tuân thủ pháp lý và các chế tài xử phạt nặng nề khi phát thải vượt mức mà không có tín chỉ các-bon để bù đắp.
Nghị định 119/2025/NĐ-CP (sửa đổi NĐ 06/2022/NĐ-CP) quy định nghĩa vụ giảm nhẹ phát thải và nguyên tắc hoạt động của Hệ thống Giao dịch Phát thải (ETS) tại Việt Nam. Để biến nỗ lực giảm phát thải thành tài sản có thể giao dịch, các tổ chức nông nghiệp bắt buộc phải thiết lập được hệ thống MRV (Đo lường - Báo cáo - Thẩm định) nội bộ chuyên sâu. Đề án "1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp", kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) hay mô hình thu hồi biogas trong chăn nuôi lợn quy mô lớn là những nghiên cứu điển hình. Thông qua duy trì nhật ký đồng ruộng kỹ thuật số và trích xuất số liệu IoT, các hợp tác xã có thể chuẩn bị bộ hồ sơ minh chứng hoàn hảo để làm việc với các đơn vị thẩm định độc lập (Verification Body).
Tín chỉ được xác nhận sẽ mở cánh cửa Sàn giao dịch các-bon trong nước (vận hành theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP) giúp các doanh nghiệp định hình cách thức giao dịch hai loại hàng hóa trên sàn là Hạn ngạch phát thải và Tín chỉ các-bon nội địa. Những nghiệp vụ giao dịch thực tế như mở tài khoản, đặt lệnh, khớp lệnh và thanh toán được mô phỏng sinh động, giúp các nhà đầu tư và tập đoàn nông nghiệp hình dung được chiến lược mua bán nhằm tối ưu hóa chi phí tuân thủ. Điều 6.2 của Thỏa thuận Paris, Khung hợp tác song phương Việt Nam - Singapore là cơ hội cho việc chuyển giao Kết quả giảm nhẹ phát thải quốc tế (ITMO) trên phạm vi toàn cầu. Trình tự xin cấp Thư chấp thuận (LoA), cơ chế tránh kiểm đếm kép và những kỹ năng đàm phán Hợp đồng mua bán giảm phát thải (ERPA) được hướng dẫn chi tiết.
Vận dụng quản trị các-bon để kiến tạo mô hình Nông nghiệp Sinh thái Xanh và Thông minh hỗ trợ doanh nghiệp khai thác chính sách tín dụng xanh từ Nghị định 156/2025/NĐ-CP và định hướng từ Quyết định 3444/QĐ-BNN-KH, giúp tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi cho những doanh nghiệp dám tiên phong đổi mới. Mô hình phát triển dựa trên ba trụ cột: Sinh thái, Xanh và Thông minh. Trụ cột sinh thái hướng tư duy vào "Kinh tế Xanh Lam" (The Blue Economy), nhấn mạnh quản lý sản xuất nông nghiệp dựa trên toàn bộ hệ sinh thái thay vì quản lý theo chuỗi sản phẩm truyền thống (sản xuất, phân phối, tiêu dùng, thải bỏ), tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có để tạo ra giá trị tuần hoàn cho toàn bộ hệ sinh thái sản xuất nông nghiệp, hướng tới mục tiêu không rác thải (Zero Waste), không phát thải (Zero Emission) theo triết lý Porrima. Trụ cột xanh là hành trình hướng tới "Cách mạng xanh lần 2", nơi phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật được cắt giảm tối đa, nhường chỗ cho các chế phẩm sinh học, vi sinh và quy trình canh tác lúa giảm phát thải. Trụ cột Thông minh theo tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW (2025) về chuyển đổi số đã được hiện thực hóa qua mạng lưới vạn vật kết nối (IoT), truy xuất nguồn gốc, hộ triếu số, kinh tế tầm thấp. Các cảm biến đo độ ẩm đất, hệ thống AI dự báo thời tiết và nhận diện dịch bệnh đã chứng minh năng lực tối ưu hóa vật tư nông nghiệp. "Kinh tế tầm thấp" (Low-Altitude Economy) ứng dụng trong khâu thẩm định MRV. Thay vì lội bùn đo đạc thủ công, máy bay không người lái (Drone) tích hợp camera chụp ảnh đa phổ đảm nhiệm việc gieo sạ, rải phân bón siêu chính xác (giúp giảm tới 30% hóa chất dư thừa), vẽ nên những bản đồ sinh khối, đo lường sức khỏe cây trồng, phát hiện sâu bệnh, theo thời gian thực. Dữ liệu kỹ thuật số minh bạch, khách quan được thu thập, giúp các dự án nông nghiệp tự tin vượt qua mọi vòng kiểm định khắt khe nhất của các tổ chức chứng nhận các-bon quốc tế.
Quản trị các-bon giờ đây không còn là gánh nặng chi phí, đã thực sự hóa thân thành một loại tài sản mới, một lợi thế cạnh tranh vô giá. Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của Nông nghiệp Sinh thái Xanh, Thông minh và Thịnh vượng từ khai thác tín chỉ các-bon, tín chỉ đa dạng sinh học, tín dụng sinh thái, xanh, thông minh, chuyển đổi, bền vững thông qua các tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư như Dragon Capital.