Thực tế cho thấy, bên cạnh những đóng góp tích cực cho tăng trưởng, các mô hình kinh doanh mới cũng đặt ra nhiều thách thức. Không ít tổ chức, cá nhân kinh doanh trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hoặc cung cấp dịch vụ xuyên biên giới chưa kê khai đầy đủ doanh thu; tình trạng sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, chuyển giá, che giấu dòng tiền vẫn diễn biến phức tạp, gây thất thu ngân sách.
Trước yêu cầu này, ngành thuế tập trung khai thác hiệu quả nguồn thu từ thương mại điện tử, quản lý chặt nhà cung cấp nước ngoài và các nền tảng số. Cơ chế kê khai, khấu trừ, nộp thay tiếp tục được hoàn thiện, đồng thời tăng cường đối chiếu dữ liệu giao dịch, dòng tiền từ nhiều nguồn khác nhau nhằm phát hiện kịp thời dấu hiệu vi phạm.
Ba trụ cột gồm thể chế, dữ liệu và tổ chức thu đang được triển khai đồng bộ. Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt: năm 2025, số thu từ thương mại điện tử và kinh tế số đạt 208,8 nghìn tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm trước. Trong 4 tháng đầu năm 2026, số thu đạt 114,2 nghìn tỷ đồng, tăng 9%; riêng 235 nhà cung cấp nước ngoài đã kê khai, nộp khoảng 7,9 nghìn tỷ đồng, tăng tới 112%.
Đáng chú ý, cơ quan thuế đã thu thập hơn 40 tỷ giao dịch từ 439 sàn thương mại điện tử, hình thành kho dữ liệu lớn phục vụ quản lý rủi ro. Việc chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và phân tích giúp công tác thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, giảm phiền hà cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, đồng thời nâng cao hiệu quả chống thất thu.
Song song đó, ngành thuế đang triển khai Đề án tái cấu trúc hệ thống công nghệ thông tin, hướng tới mô hình quản lý thuế số, tự động hóa dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Các quy trình nghiệp vụ lõi, dịch vụ thuế điện tử và quản trị dữ liệu được tái thiết kế, bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
Trọng tâm của quá trình hiện đại hóa là xây dựng cơ sở dữ liệu người nộp thuế tập trung, kết nối liên thông với ngân hàng, cơ quan công an, hải quan và các sàn thương mại điện tử. Qua đó, cơ quan thuế có thể đối chiếu chính xác doanh thu, dòng tiền và hoạt động kinh doanh thực tế.
Việc triển khai hóa đơn điện tử trên toàn quốc được đánh giá là bước đột phá, tạo nền tảng dữ liệu quan trọng. Thông qua hệ thống này, cơ quan thuế có thể phân tích, cảnh báo rủi ro và phát hiện các giao dịch bất thường để kịp thời xử lý.
Thời gian tới, ngành thuế tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái quản lý thuế điện tử, mở rộng cơ sở dữ liệu đối với hộ kinh doanh và hoạt động trên nền tảng số. Đồng thời, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong nhận diện hành vi gian lận, dự báo rủi ro.
Bên cạnh giải pháp công nghệ, công tác thanh tra, kiểm tra sẽ được siết chặt ở các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ thất thu cao như thương mại điện tử, chuyển nhượng bất động sản, dịch vụ ăn uống và doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Cùng với đó là đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng hóa đơn điện tử, góp phần nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế.