Còn nhớ không lâu, tác giả Phạm Hồng Điệp xây dựng câu chuyện thơ về “cụ Mén” trong “Khúc lãng du cụ Mén” - Một nhân vật độc đáo, phi thường, đại diện những điều thiện lương, tích cực. Với tấm lòng nhân ái bao la, cụ Mén sẵn sàng lên ngựa xuyên rừng, xuyên núi, xuyên ngày, xuyên đêm mang theo lý tưởng đổi mới cách nghĩ, cách làm cho người đồng bào mong cuộc sống dân bản được mở mang, ấm no, hạnh phúc.
“Khúc lãng du cụ Mén” - Cuốn sách song ngữ Việt - Anh dày gần 700 trang do Nxb Hội Nhà văn cấp phép xuất bản đã đem đến cho bạn đọc trong và ngoài nước sự hào hứng phấn chấn sau thời gian làm việc căng thẳng, thì giờ đây “Cuộc phiêu du Chép Hồng” là món quà thứ hai tác giả Phạm Hồng Điệp xây dựng tuyến nhân vật với giọng văn thiếu nhi qua phương pháp nhân hoá đưa người đọc từ thú vị này sang thú vị khác.
Tôi hồi hộp mon men theo dòng nước nơi có bóng dáng Chép Hồng.
Lòng hồ Cá Chéo nơi có quần tụ, có sinh sôi, có hội hè... Song song đó không giảm đi sự lo lắng phấp phỏng từ muôn mối nguy hiểm luôn rình rập. Những lưỡi câu, những nơm, những vó, giậm bủa vây đánh bắt. Sinh mạng của Chép Hồng cũng như các loài thuỷ sinh sống trong lòng hồ bất cứ lúc nào cũng có thể tan biến như bọt sóng. Sống trong các mối nguy hiểm thường trực, vẫn giữ tinh thần cộng đồng lạc quan nhảy múa, hát ca, thi thố tài năng, cuộc sống tràn ngập năng lượng.
Quyết định di cư khỏi lòng hồ Cá Chéo nơi Chép Hồng được sinh ra và lớn lên thật bùi ngùi. Dẫu tất cả đều hướng về phía trước, nơi hy vọng choán hết các nỗi rón rén tầm thường. Cả đoàn dịch chuyển ngỡ tưởng miền nước hứa kia sẽ dễ sống, đâu ngờ thực tế khắc nghiệt chẳng tốt đẹp hơn nơi cũ chút nào. Có những đoạn tôi nín thở vì sợ có sinh vật nào đó bị “người đời” bắt đi. Tôi nhìn thấy những chiếc móc câu nhọn hoắt sắc lạnh được nguỵ trang bằng mồi hấp dẫn thơm ngon, các chú cá ngây thơ háu ăn ngoạm vào... tôi bỗng thấy nhói trong tim. Tôi từng gọi điện nói với tác giả “Chắc em không dám ăn cá, tôm nữa, bởi đời sống của chúng sống động quá, tâm hồn của chúng “Người” quá”. Quả thực như thế!
Chép Hồng dẫn dụ sự tò mò của tôi tới Vương quốc Cá Dị Dạng
Thì ra, ở loài nào cũng có điểm chung. Vui, buồn, sinh, tử và có cả những hoàn cảnh không lành lặn, mồ côi... Tôi liên tưởng đến các Trung tâm Bảo trợ người khuyết tật của loài người, thì đây dưới lòng hồ những sinh vật yếu thế khác biệt cũng biết tìm đến bạn đồng cảnh để nương dựa vào nhau cho bớt cô đơn mặc cảm. Nhưng số phận Cá Dị Dạng đã thay đổi từ khi anh chàng Chép Hồng xuất hiện, xoá tan ranh giới phân biệt đối xử. Chính sự cảm thương sâu sắc của Chép Hồng đã chạm đến lòng trắc ẩn của muôn loài sinh vật dưới nước, chúng hội tụ nhau lại phân công nhau, bảo vệ nhau, giúp đỡ nhau và san sẻ cho nhau từng miếng ăn khi thiếu đói. Phải chăng đây cũng là lời cảnh báo ngầm cho nhân loại về giá trị đạo đức ngày nay cần được thức tỉnh?
Qua tính cách của Chép Hồng, tôi nhìn thấy đức hy sinh, tinh thần quảng đại, bao dung, nhân ái. Tâm tính ấy chỉ có người làm đại sự. “Văn là Người” tôi khẳng định rằng tác giả Phạm Hồng Điệp làm gì, viết gì đều không ẩn giấu được mình. Anh luôn có định hướng chiến lược và sắp xếp mục tiêu rõ ràng cho đời sống cả bên ngoài lẫn trong trang sách, nhất là về mảng môi trường sinh thái xanh. “...Rồi rùng rùng, mặt nước dậy sóng, từng đàn cá nối nhau bơi về địa chỉ của Vương Quốc Cá Dị Dạng. Họ nhà cá Trắm Cỏ huy động gần một trăm cá, mang đến nào rau muống, cỏ sữa non tơ, nào những loại cây dấp dại đủ loài để ươm trồng trong vương quốc. Cỏ cây, hoa lá thuỷ sinh ấy vừa làm nguồn thức ăn cho các cá dị tật, vừa giúp tăng sinh lực cơ thể, hỗ trợ chữa trị những bệnh truyền nhiễm trong ao hồ. Lại còn tận tình hướng dẫn các loài cá dị tật cách trồng và chăm sóc để cỏ cây mau lớn, xanh tốt...” (Trích chương 23)
Cuộc sống, muốn thành công phải có chí tiến thủ cùng sự bứt phá. Chép Hồng tiên phong cho sự quyết tâm thay đổi số phận. Chặng đường vượt ải cả đoàn Cá trải qua bao thăng trầm khủng khiếp, may mắn thay dưới sự dũng cảm mưu trí chiến lược của thủ lĩnh Chép Hồng, cuối cùng những sinh vật quanh năm chỉ vùng vẫy nơi hồ Cá Chéo rồi sang đầm nước lợ... nay nhất tâm theo Chép Hồng đến được vùng trời mơ ước là hồ lớn Cống Đàng Ngang rồi các loài vẫn phải chia tay nhau trong bịn rịn.
Càng đọc, càng say sưa cùng trang viết của tác giả Phạm Hồng Điệp. Anh thổi hồn vào động, thực vật một cách nhuần nhuyễn đến lạ kỳ. Chép Hồng ngoài thông minh, lanh lợi còn có những câu thoại giao lưu với các bạn thật đáng yêu dí dỏm khiến tôi bật cười sảng khoái.
Chí trai chưa thoả nguyện tang bồng, Chép Hồng thấy hồ lớn Cống Đàng Ngang chưa phải là điểm dừng chân an yên của cuộc đời. Ngọn lửa quyết tâm trong lòng anh chàng Chép Hồng hừng hực muốn chinh phục biển lớn. Chân trời đó mở ra tầm nhìn mênh mông bát ngát. Với đức tính kiên trì, dũng cảm, ham học hỏi Chép Hồng đã thực hiện được ước mơ hoài bão của đời mình nhưng vẫn không quên nhiệm vụ cao cả mà người Việt từ bao đời nay luôn kính cẩn trông đợi vào ông Cá Chép trong ngày 23 tháng Chạp hằng năm.
Khép lại chuyến phiêu du tâm tưởng cùng Chép Hồng mà dư vị mênh mang sóng nước, những chuỗi cười giòn tan trong veo của các loài thuỷ sinh, những giây phút nghẹt thở vì cạm bẫy vẫn bâng lâng trong suy nghĩ của tôi. Đặc biệt, tôi tâm đắc các lời bình sau mỗi câu chuyện. Phải chăng đây là thông điệp răn dạy ngắn gọn, dễ hiểu nhất mà tác giả chắt lọc như một món quà quý gửi tới mọi đối tượng bạn đọc.