Sáng 18/5 tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, đồng thời chủ trì Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng khẳng định khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là nền tảng, động lực và đột phá chiến lược để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.
Theo Thủ tướng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, quốc gia nào làm chủ được công nghệ chiến lược sẽ có lợi thế lớn trong phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
“KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là ‘chìa khóa vàng’, là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Hội nghị năm nay mang chủ đề: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”. Điểm nhấn của chương trình là triển khai các nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 21/2026 của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ chiến lược quốc gia.
Thủ tướng cho biết, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt mục tiêu này, phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai hiệu quả danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia; thúc đẩy phát triển công nghệ lõi, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Thủ tướng nhấn mạnh doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ nghiên cứu phát triển, kết nối và trở thành “người mua đầu tiên” đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện.
Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu cơ chế chính sách cho KHCN phải thực sự đột phá, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo đánh giá đầu tư công.
“Quan trọng nhất là đóng góp vào tăng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế”, Thủ tướng nói.
Cùng với phát triển công nghệ chiến lược, Chính phủ cũng xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ then chốt. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.
Thủ tướng đồng thời kêu gọi đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, chung tay xây dựng nền KHCN Việt Nam phát triển mạnh mẽ.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết Bộ đang hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, thúc đẩy tự chủ khoa học công nghệ, đổi mới cơ chế tài chính và phát triển thị trường công nghệ.
Theo Bộ trưởng, 42 chương trình KHCN quốc gia dự kiến sẽ được tái cấu trúc thành 6 chương trình lớn gồm: Các chương trình Nghiên cứu cơ bản; Các Chương trình KHCN quốc gia; Các chương trình triển khai công nghệ chiến lược quốc gia; Các chương trình Đổi mới sáng tạo quốc gia; Các chương trình Chuyển đổi số quốc gia; Các chương trình nâng cao tiềm lực KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia.
Trong 6 trụ cột này, phát triển công nghệ chiến lược quốc gia giữ vai trò đặc biệt quan trọng, nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ của đất nước. Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn, đồng thời vẫn bảo đảm sự phát triển cân đối của hệ sinh thái KHCN ĐMST.
Bộ KH&CN tiếp tục đổi mới đồng bộ cơ chế quản trị và điều hành. Mục tiêu là từng bước thiết lập mô hình quản trị thống nhất và thông minh trên nền tảng số, qua đó nâng cao tính minh bạch, hạn chế trùng lặp trong quản lý các nhiệm vụ KHCN. Giải pháp trọng tâm là triển khai và vận hành Nền tảng quản lý KHCN quốc gia, kết nối và đồng bộ dữ liệu trên phạm vi cả nước về nhiệm vụ KHCN, các quỹ hỗ trợ, nguồn vốn, đội ngũ nhà khoa học, kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyển giao công nghệ.
Tại hội nghị, nhiều tham luận cũng tập trung vào định hướng làm chủ công nghệ lõi, phát triển AI, bán dẫn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học và an ninh mạng nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.