Tại Lào Cai có 49 dân tộc anh em cùng sinh sống, xây dựng “vùng xanh văn hóa” mang ý nghĩa đặc biệt. Mỗi dân tộc đều sở hữu kho tàng văn hóa riêng với tiếng nói, trang phục, lễ hội, phong tục và tri thức bản địa đặc sắc. Tuy nhiên, trước sự xâm nhập mạnh mẽ của các luồng văn hóa ngoại lai và sự nhiễu loạn thông tin trên mạng xã hội, nhiều giá trị truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một nếu không được gìn giữ và lan tỏa đúng cách.
Không gian mạng vì thế vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội mới cho công tác bảo tồn văn hóa. Từ nền tảng số, nhiều giá trị văn hóa địa phương đã được quảng bá rộng rãi tới cộng đồng trong nước và quốc tế, góp phần thúc đẩy du lịch, tiêu thụ sản phẩm địa phương và tạo sinh kế cho người dân vùng cao. Những video ngắn về trang phục truyền thống, nhạc cụ dân tộc, phong tục cưới hỏi, nghề thủ công hay ẩm thực bản địa đang dần trở thành “cầu nối số” đưa hình ảnh Lào Cai đến gần hơn với cộng đồng mạng.
Nổi bật trong xu hướng đó là sự xuất hiện của những bạn trẻ được xem như các “đại sứ văn hóa số”. Không cần sân khấu lớn hay những chiến dịch quảng bá quy mô, họ chọn cách kể câu chuyện quê hương bằng chính điện thoại thông minh và các nền tảng mạng xã hội quen thuộc như TikTok, Facebook, YouTube.
Từ xã Bát Xát, TikToker Chảo Thị Yến – cô gái người Dao tuyển – đã gây chú ý với hàng loạt video ngắn giới thiệu các nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình như lá tắm người Dao, cách giải rượu bằng cây rừng, hành trình lấy mật ong khoái hay những món ăn dân dã vùng cao.
Hay như Bàn Thị Duyên – cô gái Dao đỏ ở Châu Quế Hạ – lại chọn cách kể chuyện nhẹ nhàng, mộc mạc về cuộc sống thường ngày của đồng bào vùng cao, về cây quế, phong tục tập quán và những sản phẩm truyền thống của quê hương.
Những cách làm cho thấy sức sáng tạo và khả năng thích ứng mạnh mẽ của thanh niên vùng cao trong thời đại số. Không chỉ quảng bá văn hóa, nhiều bạn trẻ còn tận dụng nền tảng số để phát triển kinh tế, bán nông sản, sản phẩm thủ công, dịch vụ du lịch cộng đồng, từ đó mở ra hướng đi mới trong phát triển sinh kế bền vững.
Tuy nhiên, cùng với mặt tích cực, không gian mạng cũng đang đặt ra không ít thách thức đối với giới trẻ.Tình trạng “nghiện” mạng xã hội, chạy theo những trào lưu phản cảm, lệch chuẩn văn hóa hay sự lan truyền của tin giả, thông tin xuyên tạc đang tác động trực tiếp đến nhận thức và lối sống của một bộ phận thanh thiếu niên.Đặc biệt, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo và công nghệ deepfake khiến các sản phẩm giả mạo ngày càng tinh vi, khó nhận diện, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tới an ninh văn hóa và trật tự xã hội.
Trong bối cảnh đó, xây dựng “vùng xanh văn hóa” không chỉ dừng lại ở việc lan tỏa nội dung tích cực mà còn là quá trình nâng cao “sức đề kháng số” cho cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc, ý thức bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc đang trở thành yêu cầu quan trọng.
Theo anh Đồng Mạnh Linh – Phó Bí thư Tỉnh đoàn Lào Cai, thanh niên giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng “vùng xanh văn hóa” trên mạng xã hội. Với tinh thần xung kích, sáng tạo, giới trẻ chính là lực lượng tiên phong quảng bá hình ảnh quê hương, lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc và tạo dựng môi trường số tích cực.
Tỉnh đoàn Lào Cai tiếp tục nâng cao năng lực số cho thanh niên; xây dựng hệ sinh thái nội dung số mang bản sắc địa phương; phát triển mạng lưới “đại sứ số” văn hóa; hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp số gắn với sản phẩm bản địa; đồng thời tăng cường phối hợp giữa đoàn thanh niên, lực lượng công an và các cơ quan truyền thông trong giám sát, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng.
Xây dựng “vùng xanh văn hóa” trên không gian số không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn văn hóa truyền thống mà còn là giải pháp tạo dựng môi trường mạng lành mạnh, nhân văn và giàu bản sắc. Khi mỗi người trẻ trở thành một “đại sứ số”, mỗi nội dung tích cực được lan tỏa sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái văn hóa bền vững trên môi trường mạng.Đó cũng chính là nền tảng để địa phương vừa gìn giữ di sản truyền thống, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế số, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch văn hóa – sinh thái – thông minh của vùng Tây Bắc trong thời kỳ mới.