Tại xã Mường Lai, cây tre măng Bát độ đang khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Nhằm khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu rộng hơn 300 ha, tháng 9/2023, Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Ngọc Dư được thành lập với 11 thành viên tham gia.
Từ khi đi vào hoạt động, hợp tác xã đã liên kết với khoảng 300 hộ dân trong và ngoài xã để thu mua, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm. Mỗi năm, đơn vị thu mua trung bình khoảng 200 tấn măng tươi và 8 tấn măng khô, góp phần tạo đầu ra ổn định cho vùng nguyên liệu.
Anh Hoàng Văn Dư, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Ngọc Dư cho biết, đơn vị đã đầu tư nhà xưởng, hệ thống cầu trục và nhiều thiết bị phục vụ thu mua, sơ chế nhằm nâng cao năng lực tiêu thụ sản phẩm cho người dân.
Nhờ có hợp tác xã đứng ra kết nối thị trường, nhiều hộ dân yên tâm mở rộng sản xuất. Chị Phùng Thị Nghiệm, thôn Đồng Dân, xã Mường Lai chia sẻ, gia đình hiện trồng hơn 1 ha tre măng Bát độ. Ngoài bán măng tươi, gia đình còn sơ chế măng khô cung cấp cho hợp tác xã, qua đó nâng cao thu nhập và giảm áp lực về đầu ra.
Không chỉ dừng lại ở khâu thu mua, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đang chủ động tham gia xây dựng chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu đến chế biến sâu và xuất khẩu. Là một trong những doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực chế biến măng, năm 2026, Công ty Cổ phần Yên Thành dự kiến thu mua gần 4.000 tấn măng tươi phục vụ sản xuất. Để đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu như Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc), doanh nghiệp đẩy mạnh liên kết với các hợp tác xã, tổ hợp tác, đồng thời chuyển giao kỹ thuật cho người dân ngay từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch và sơ chế.
Bên cạnh đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, doanh nghiệp còn phát triển các sản phẩm OCOP từ măng, trong đó có nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh.
Tại xã Hưng Khánh, Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam cũng đang phát huy hiệu quả mô hình liên kết vùng nguyên liệu. Trong 5 năm qua, doanh nghiệp đã thu mua khoảng 12.000 tấn măng tre Bát độ của người dân; riêng năm 2025 sản lượng đạt hơn 3.100 tấn. Để thuận lợi cho người trồng măng, doanh nghiệp xây dựng 14 điểm thu mua tại các vùng nguyên liệu, giúp giảm chi phí vận chuyển, hạn chế tình trạng ép giá và bảo đảm tiêu thụ sản phẩm ngay tại địa phương.
Theo lãnh đạo UBND xã Hưng Khánh, việc doanh nghiệp đầu tư nhà máy và thực hiện bao tiêu sản phẩm đã tạo động lực để người dân mở rộng sản xuất. Đến nay, toàn xã đã phát triển gần 1.900 ha tre măng Bát độ, trở thành một trong những vùng nguyên liệu lớn của tỉnh.
Hiện nay, Lào Cai có trên 7.250 ha tre măng, trong đó khoảng 5.000 ha măng Bát độ và măng mai đang cho thu hoạch ổn định với năng suất bình quân từ 20 - 25 tấn/ha mỗi năm.
Cùng với việc mở rộng diện tích, tỉnh đã hình thành chuỗi liên kết tương đối hoàn chỉnh với sự tham gia của các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu như Công ty Cổ phần Yên Thành, Công ty TNHH Vạn Đạt và Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam. Bên cạnh đó, khoảng 10 hợp tác xã đang đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và người dân, thực hiện thu mua, sơ chế và một phần chế biến sâu tại địa phương.
Thực tế cho thấy, việc liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn nâng cao chất lượng nguyên liệu, giảm chi phí trung gian và từng bước chuyển từ tiêu thụ sản phẩm thô sang chế biến sâu. Với nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm măng chế biến tiếp tục tăng mạnh ở cả thị trường trong nước và xuất khẩu, đây được xem là cơ hội để Lào Cai phát huy lợi thế vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu ngành hàng tre măng theo hướng hiện đại và bền vững.
Khi các mắt xích trong chuỗi giá trị được kết nối hiệu quả, cây tre măng không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương và mở rộng thị trường.