Vừa qua, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam (1930-2030), định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo (2030-2130) và Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Đây không chỉ là một cuộc rà soát tiến độ công việc, cuộc họp còn đặt ra những yêu cầu có tính phương pháp luận và chiến lược đối với một nhiệm vụ được xem là đặc biệt hệ trọng của Đảng. Nhìn lại một thế kỷ lãnh đạo cách mạng để từ đó xác lập những nền tảng nhận thức, tư duy và định hướng phát triển cho thế kỷ tiếp theo.
Trong phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam không thể dừng ở việc hệ thống hóa hay kể lại các sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian. Điều quan trọng hơn là phải từ thực tiễn lịch sử đúc kết được những quy luật phát triển, những kết luận lớn và những bài học có giá trị lý luận, thực tiễn sâu sắc.
Đây chính là yêu cầu mang tính bản chất của một công trình tổng kết chiến lược. Lịch sử không chỉ được nhìn nhận như một chuỗi sự kiện đã qua, mà phải trở thành nguồn dữ liệu sống động để lý giải vì sao cách mạng Việt Nam có thể vượt qua những thời điểm cam go nhất, vì sao Đảng có thể lãnh đạo đất nước đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, cũng như chỉ ra những điều kiện để tiếp tục phát triển trong tương lai.
Theo yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, công trình tổng kết lần này phải tạo ra những giá trị mới so với các đợt tổng kết trước đây. Điều đó đồng nghĩa với việc phải trả lời được những câu hỏi lớn về sự phát triển nhận thức lý luận của Đảng sau một thế kỷ. Những bài học kinh nghiệm nào đã được khái quát ở tầm cao hơn, những vấn đề lý luận nào cần được bổ sung, phát triển sáng tạo và đâu là những định hướng chiến lược cho hành trình phát triển của đất nước trong 100 năm tới.
Không những vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng lưu ý là phải làm rõ mối quan hệ giữa tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam với tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Hai nhiệm vụ này có mối quan hệ mật thiết nhưng không đồng nhất. Nếu tổng kết 100 năm là nhìn lại toàn bộ hành trình lịch sử của Đảng từ khi ra đời đến nay, thì tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh tập trung vào quá trình nhận thức, bổ sung và phát triển đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Yêu cầu đặt ra là phải tránh hai khuynh hướng cực đoan, hoặc tách rời hai nội dung thành những báo cáo song song thiếu liên kết; hoặc hòa lẫn khiến trọng tâm của từng nội dung bị mờ nhạt. Cương lĩnh cần được đặt trong dòng chảy lịch sử một thế kỷ lãnh đạo cách mạng của Đảng, đồng thời phải chỉ ra những nội dung đã được thực tiễn kiểm nghiệm, những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện và những yêu cầu mới mà lý luận phải đi trước để dẫn dắt thực tiễn.
Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, một trong những nhiệm vụ trung tâm của công tác tổng kết là làm nổi bật những thành tựu vĩ đại mà Đảng và nhân dân Việt Nam đã đạt được trong suốt 100 năm qua.
Đó là thắng lợi của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước; thành tựu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; những kết quả to lớn của công cuộc đổi mới; sự phát triển kinh tế - xã hội; quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; mở rộng hội nhập quốc tế và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, khẳng định thành tựu không đồng nghĩa với việc né tránh hạn chế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu việc tổng kết phải nhìn nhận khách quan, khoa học và biện chứng những khuyết điểm, tồn tại, những vấn đề chưa thành công và các điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển. Việc đánh giá hạn chế không nhằm phủ nhận thành tựu, mà nhằm làm rõ nguyên nhân, rút ra bài học và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới.
Một yêu cầu có ý nghĩa lý luận sâu sắc được đặt ra là phải làm rõ những vấn đề cốt lõi, xuyên suốt trong suốt hành trình 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Đó là những vấn đề liên quan đến lựa chọn và kiên định con đường phát triển; xử lý hài hòa giữa mục tiêu chiến lược và sách lược cụ thể; phát huy sức mạnh nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; xây dựng và chỉnh đốn Đảng; bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và giữ vững ổn định chính trị.
Từ thực tiễn lịch sử, cần chắt lọc và khái quát những bài học mang tính quy luật như kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Lấy nhân dân làm gốc, không ngừng đổi mới sáng tạo trên nền tảng giữ vững nguyên tắc; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và xử lý đúng đắn các mối quan hệ lớn trong quá trình phát triển đất nước.
Những bài học này không chỉ có ý nghĩa tổng kết quá khứ mà còn là cơ sở để định hình tư duy lãnh đạo trong tương lai.
Điểm nhấn đặc biệt trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là yêu cầu xác lập tầm nhìn và định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tới.
Nếu tổng kết quá khứ là công việc khó khăn thì dự báo tương lai còn phức tạp hơn nhiều. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng dưới tác động của khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế dữ liệu và kinh tế xanh cùng những cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa các nước lớn, việc xây dựng tầm nhìn thế kỷ đòi hỏi tư duy chiến lược dài hạn và cơ sở khoa học vững chắc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra hàng loạt câu hỏi mang tính nền tảng: Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia như thế nào trong thế kỷ XXI? Những giá trị cốt lõi nào cần được giữ vững? Những động lực phát triển mới nào phải được hình thành? Những nguy cơ nào cần được nhận diện và hóa giải? Những đột phá nào cần được tạo dựng để đưa đất nước tiến lên?
Đó không chỉ là những câu hỏi của công tác tổng kết mà còn là những câu hỏi của tương lai dân tộc.
Bên cạnh đó, một công trình tổng kết lịch sử quy mô 100 năm không thể chỉ dựa vào các báo cáo hành chính. Cần huy động sự tham gia của các cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học, chuyên gia, cán bộ thực tiễn, nhân chứng lịch sử, các đồng chí lão thành cách mạng và các thế hệ lãnh đạo qua các thời kỳ.
Việc khai thác hiệu quả các kho tư liệu trong nước và quốc tế, các công trình nghiên cứu, các kết quả tổng kết chuyên đề, ngành và địa phương sẽ góp phần tạo nên nền tảng dữ liệu phong phú, đa chiều và khách quan cho công trình tổng kết.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu không né tránh những vấn đề khó, song cũng không nóng vội trong kết luận. Mọi kết luận lịch sử đều phải dựa trên căn cứ khoa học, phương pháp nghiên cứu chặt chẽ và trách nhiệm chính trị cao nhất.
Từ những chỉ đạo được nêu ra có thể thấy, mục tiêu của công tác tổng kết không chỉ là nhìn lại một chặng đường lịch sử đã qua mà còn là xây dựng nền tảng nhận thức cho chặng đường phát triển mới của đất nước.
Một thế kỷ lãnh đạo cách mạng của Đảng là một hành trình đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Tổng kết hành trình ấy không đơn thuần là nhiệm vụ khoa học hay lý luận, mà còn là trách nhiệm chính trị trước lịch sử, trước nhân dân và trước tương lai.
Yêu cầu về một công trình tổng kết "thực sự xứng tầm với lịch sử 100 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam của Đảng và khát vọng phát triển đất nước trong 100 năm tới" không chỉ là mục tiêu của Ban Chỉ đạo, mà còn phản ánh quyết tâm chuẩn bị những luận cứ chiến lược cho sự phát triển của Việt Nam trong thế kỷ mới.