Không kê khai thuế vẫn có thể bị ấn định số thuế phải nộp
Theo quy định của Luật Quản lý thuế, hộ kinh doanh không thực hiện kê khai thuế hoặc kê khai không đầy đủ không đồng nghĩa với việc không phát sinh nghĩa vụ thuế.
Tại điểm a khoản 1 Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế bị ấn định thuế khi không đăng ký thuế, không khai thuế, không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu của cơ quan thuế hoặc khai thuế không đầy đủ, trung thực, chính xác về căn cứ tính thuế.
Cụ thể, việc ấn định thuế được áp dụng đối với các trường hợp không đăng ký thuế theo quy định; không nộp hồ sơ khai thuế; khai thuế không đầy đủ, không chính xác làm ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ thuế; không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ sổ sách, hóa đơn, chứng từ theo yêu cầu của cơ quan thuế.
Khi thực hiện ấn định thuế, cơ quan thuế có thể sử dụng 4 nhóm căn cứ theo khoản 2 Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019.
Thứ nhất là cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý thuế và cơ sở dữ liệu thương mại. Thứ hai là so sánh số tiền thuế phải nộp của những cơ sở kinh doanh có cùng mặt hàng, ngành nghề và quy mô tại địa phương. Thứ ba là tài liệu và kết quả kiểm tra, thanh tra còn hiệu lực. Thứ tư là tỷ lệ thu thuế trên doanh thu áp dụng đối với từng lĩnh vực, ngành nghề theo quy định của pháp luật về thuế.
Luật mới cũng quy định cơ quan quản lý thuế có thể ấn định số tiền thuế phải nộp hoặc ấn định từng yếu tố, căn cứ tính thuế. Căn cứ, phương pháp, thẩm quyền, thủ tục ấn định thuế và trách nhiệm của các bên sẽ được Chính phủ quy định chi tiết.
Quy định tiếp tục được áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Khi ngành Thuế đang đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử và thanh toán điện tử, việc che giấu doanh thu hoặc không kê khai thuế sẽ ngày càng khó khăn hơn. Người nộp thuế vi phạm không chỉ bị xác định lại nghĩa vụ thuế mà còn có thể bị truy thu và xử lý theo quy định hiện hành.
Đề xuất phạt tới 10 triệu đồng với hành vi kê khai sai địa điểm kinh doanh
Cùng với việc siết chặt quản lý thuế, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực đầu tư, đấu thầu, đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã và quy hoạch.
Dự thảo Nghị định mới sẽ thay thế Nghị định số 122/2021 của Chính phủ.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với hộ kinh doanh có hành vi kê khai không trung thực hoặc kê khai sai địa điểm kinh doanh trong hồ sơ đăng ký.
Vì địa điểm kinh doanh là thông tin quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra và quản lý thuế nên việc kê khai không chính xác có thể gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc theo dõi hoạt động kinh doanh và xác định nghĩa vụ tài chính của hộ kinh doanh.
Ngoài mức phạt bằng tiền, hộ kinh doanh vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký đúng với thực tế hoạt động. Dự thảo cũng đề xuất xử lý đối với các hành vi cung cấp thông tin không chính xác trong hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh hoặc không thực hiện đăng ký thay đổi nội dung đăng ký khi có sự thay đổi trên thực tế.
Việc tăng cường các biện pháp quản lý thuế và nâng mức xử phạt đối với các hành vi kê khai sai thông tin được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của hộ kinh doanh, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác hơn phục vụ công tác quản lý nhà nước và chống thất thu ngân sách.
Nới điều kiện khấu trừ thuế với hàng hóa trả góp từ 5 triệu đồng
Cũng từ ngày 22/6, Nghị định 144/2026 của Chính phủ chính thức có hiệu lực, bổ sung và sửa đổi một số quy định về khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT), trong đó đáng chú ý là việc nới điều kiện khấu trừ thuế đối với hàng hóa, dịch vụ mua theo hình thức trả chậm, trả góp.
Theo quy định mới, đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, cơ sở kinh doanh được khấu trừ thuế GTGT đầu vào căn cứ vào hợp đồng mua bán, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Đáng chú ý, trong trường hợp chưa đến thời hạn thanh toán theo hợp đồng, doanh nghiệp vẫn được kê khai và khấu trừ thuế GTGT đầu vào dù chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Quy định này được đánh giá là phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt đối với các giao dịch có thời gian thanh toán kéo dài.
Tuy nhiên, khi đến hạn thanh toán, nếu doanh nghiệp không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định thì phải điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ trước đó.
Ngoài quy định về khấu trừ thuế đối với hàng hóa mua trả chậm, trả góp, Nghị định 144 cũng sửa đổi quy định liên quan đến việc xác định doanh thu phục vụ phân bổ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Theo đó, doanh thu của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT được bổ sung bao gồm cả doanh thu của hàng hóa không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT theo quy định của Luật Thuế GTGT.
Việc này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời tiếp tục thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, tăng tính minh bạch trong hoạt động sản xuất kinh doanh và hiện đại hóa công tác quản lý thuế.