Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, vừa chủ trì phiên họp chuyên đề nhằm rà soát tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW sau phiên họp lần thứ 3 năm 2026.
Mở kho dữ liệu quốc gia, thúc đẩy hệ sinh thái số
Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu nghiên cứu phương án chia sẻ kho dữ liệu quốc gia cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước nhằm tạo điều kiện phát triển các dịch vụ số mới. Đây được xem là bước đi quan trọng để biến dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển, thay vì chỉ là tài sản quản lý hành chính.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng, các bộ, ngành phải hoàn thành kết nối, đồng bộ hóa các cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo Nghị quyết số 11/NQ-CP.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong xây dựng khung kiến trúc dữ liệu và đề án phát triển dữ liệu, báo cáo cấp có thẩm quyền.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng sẽ khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu, trung tâm thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 6/2026; rà soát tổng thể hệ thống, hạ tầng và nhân lực vận hành, báo cáo trong tháng 7/2026.
Song song với đó, Bộ Công an sẽ nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu phù hợp, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan bảo đảm vận hành thông suốt Trung tâm dữ liệu quốc gia và Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đặc biệt, dữ liệu về đất đai, y tế, giáo dục, an sinh xã hội, xây dựng, nông nghiệp, kiểm soát tài sản, thu nhập và xử lý vi phạm hành chính được xác định là những lĩnh vực ưu tiên phải làm sạch, chuẩn hóa và liên thông trong thời gian sớm nhất.
Bên cạnh dữ liệu, Thủ tướng cũng nhấn mạnh vai trò của Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng. Đây được xem là bản thiết kế tổng thể cho toàn bộ quá trình phát triển hạ tầng số quốc gia, bảo đảm các hệ thống từ Trung ương đến địa phương được đầu tư đồng bộ, kết nối và tránh tình trạng manh mún, chồng chéo.
Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, Chính phủ yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, từ đó xây dựng phương án đầu tư tập trung, dùng chung và liên thông. Định hướng này nhằm khắc phục thực trạng đầu tư thiết bị hiện đại nhưng thiếu nhiệm vụ nghiên cứu hoặc thiếu đội ngũ vận hành, gây lãng phí nguồn lực.
Từ “quản lý đầu vào” sang “đo lường đầu ra”
Không chỉ tập trung vào hạ tầng và dữ liệu, phiên họp lần này còn phát đi thông điệp mạnh mẽ về đổi mới tư duy phát triển khoa học công nghệ.
Thủ tướng yêu cầu từng bộ, ngành lựa chọn từ một đến ba bài toán lớn thuộc lĩnh vực quản lý để tập trung giải quyết. Mỗi bài toán phải xác định rõ chuỗi giá trị, công nghệ ưu tiên, doanh nghiệp dẫn dắt, nguồn lực thực hiện, lộ trình thử nghiệm và khả năng thương mại hóa.
Nhiều lĩnh vực trọng điểm đã được giao nhiệm vụ cụ thể. Trong đó, ngành y tế tập trung vào vaccine thế hệ mới, công nghệ tế bào và in 3D; lĩnh vực giao thông hướng đến hạ tầng thông minh và đường sắt đô thị; nông nghiệp phát triển công nghệ sinh học, giống cây trồng vật nuôi chất lượng cao, nông nghiệp thông minh và chế biến sâu; lĩnh vực văn hóa, du lịch thúc đẩy du lịch thông minh, di sản số và công nghiệp văn hóa.
Đáng chú ý, các địa phương cũng được yêu cầu tham gia trực tiếp vào quá trình đổi mới sáng tạo. Mỗi tỉnh, thành phố phải lựa chọn ít nhất một sản phẩm khoa học công nghệ có thể lượng hóa bằng giá trị kinh tế trong năm 2026 và tăng lên từ hai đến ba sản phẩm mỗi năm kể từ năm 2027. Mỗi sản phẩm đều phải có cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng, có doanh nghiệp tham gia và có mục tiêu đóng góp cụ thể cho phát triển kinh tế - xã hội.
Điểm nhấn xuyên suốt trong các chỉ đạo là chuyển mạnh từ tư duy quản lý đầu vào sang đánh giá hiệu quả bằng kết quả đầu ra. Thay vì đo lường bằng số lượng đề tài, dự án hay mức kinh phí được cấp, hiệu quả khoa học công nghệ sẽ được đánh giá thông qua sản phẩm cụ thể, khả năng thương mại hóa và mức độ đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.
Theo đó, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, đặt hàng nghiên cứu, hỗ trợ thử nghiệm và chia sẻ rủi ro có kiểm soát; trong khi doanh nghiệp đảm nhận vai trò nghiên cứu ứng dụng, sản xuất và đưa công nghệ ra thị trường.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ đang nghiên cứu hàng loạt cơ chế mới như đặt hàng theo kết quả đầu ra, khoán chi nghiên cứu, hợp tác công - tư trong khoa học công nghệ, mua sắm công đối với lô sản phẩm đầu tiên, cơ chế thử nghiệm công nghệ mới và các chính sách về định giá, góp vốn, thế chấp tài sản trí tuệ.
Cùng với việc giao ngân sách gắn với trách nhiệm và kết quả thực hiện, các cơ chế mới được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm trong hoạt động nghiên cứu khoa học, tạo động lực để các kết quả nghiên cứu nhanh chóng đi vào sản xuất, kinh doanh và trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Thông điệp lớn nhất được đưa ra từ phiên họp là khoa học công nghệ không còn được đánh giá bằng những báo cáo hay đề tài trên giấy. Thước đo cuối cùng phải là sản phẩm thực tế, giá trị thương mại và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.
Đồng thời, người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả triển khai, coi phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.