Từ câu hỏi của một em nhỏ: “Người Bahnar có chữ viết không?”, tác phẩm đã mở ra hành trình tìm hiểu lịch sử chữ viết Bahnar, đưa một đề tài học thuật đến gần với độc giả thiếu nhi qua hình thức truyện tranh sinh động cùng lối viết sử thi Tây Nguyên giàu nhạc tính.
Truyện tranh “Thần Giấy Hlabar – Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar” được chuyển thể từ công trình nghiên cứu “Lịch sử chữ viết hệ Latinh của tiếng Bahnar với việc nghiên cứu, bảo tồn và phục dựng các giá trị văn hóa lịch sử của dân tộc” do Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly làm chủ nhiệm Dự án. Cuốn truyện tranh đã đưa một đề tài học thuật đến gần hơn với độc giả nhỏ tuổi. Đằng sau từng trang sách là quá trình nhóm tác giả đi điền dã tại Tây Nguyên, nghiên cứu tư liệu tại Paris và nỗ lực tìm hiểu lịch sử từ chính không gian văn hóa Bahnar.
Với 96 trang minh họa màu khổ lớn, "Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" vừa góp phần kể câu chuyện về sự hình thành chữ viết Bahnar, đồng thời mở ra hành trình khám phá không gian văn hóa Tây Nguyên với tiếng cồng chiêng, rừng thiêng, những phong tục lâu đời và khát vọng gìn giữ tri thức qua từng con chữ.
“Thần Giấy Hlabar – Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar” kể về quá trình các thừa sai người Pháp học tiếng Bahnar, ghi âm tiếng bản địa bằng chữ Latinh, góp phần hình thành chữ viết Bahnar, mở trường học và dựng nhà in. Từ đó, một vị “thần” mới đã xuất hiện và bổ sung vào tín ngưỡng “vạn vật hữu linh” của người Bahnar: Thần Giấy – vị thần của chữ viết, tri thức và kết nối.
Để câu chuyện có thể đến gần hơn với cộng đồng nói tiếng Bahnar cũng như đông đảo bạn đọc, nhóm tác giả đã thực hiện hai ấn bản song song: bản tiếng Bahnar Yang Hlabar và bản tiếng Việt Thần Giấy Hlabar. Hai ấn bản này hướng tới việc khuyến khích sự trao truyền giữa các thế hệ, thúc đẩy đa dạng ngôn ngữ và tôn vinh di sản văn hóa phong phú của Việt Nam.
Chương trình giao lưu ra mắt sách có sự tham gia của: Nhà nghiên cứu giáo dục Nguyễn Quốc Vương – người dẫn dắt chương trình từ những câu chuyện gần gũi về giáo dục, lịch sử và văn hóa; Tiến sĩ ngôn ngữ học Phạm Thị Kiều Ly – tác giả phần lời, người đã dành nhiều năm nghiên cứu lịch sử chữ viết hệ Latinh của tiếng Bahnar, người đã đưa “hồn” Tây Nguyên vào từng câu chữ giàu nhạc tính; Họa sĩ Tạ Huy Long – họa sĩ minh họa, người khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ, thâm nghiêm của đại ngàn Tây Nguyên lên từng trang tranh; Dịch giả Ja Mi – người chuyển ngữ tác phẩm sang tiếng Bahnar với tên gọi Yang Hlabar. Sinh ra và lớn lên giữa núi rừng Tây Nguyên, Ja Mi sẽ chia sẻ những câu chuyện thú vị, khởi nguồn từ chính không gian văn hóa được khắc họa trong tác phẩm.
Theo Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly, cuốn sách là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, điền dã tại Tây Nguyên và khảo cứu tư liệu tại Paris. Theo tác giả, điều mong muốn nhất là đưa những kết quả nghiên cứu học thuật đến gần hơn với độc giả trẻ bằng một hình thức kể chuyện hấp dẫn, giàu cảm xúc nhưng vẫn bảo đảm tính xác thực của lịch sử.
“Thần Giấy Hlabar – Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar” gợi nhắc trong mỗi người rằng, việc được dùng tiếng mẹ đẻ để nói chuyện, để ghi chép, nhắn tin là niềm hạnh phúc vô bờ. Biết viết và biết đọc là một quyền năng. Quyền năng ấy sẽ mở ra cánh cửa tri thức, giúp chúng ta thêm yêu tiếng mẹ đẻ của mình, đồng thời biết tôn trọng, yêu mến những dân tộc khác đang cùng chung sống trên đất nước Việt Nam.
Trước thềm sự kiện ra mắt tại Hà Nội, Tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly và họa sĩ Tạ Huy Long đã có hai buổi đọc sách, giao lưu chia sẻ về lịch sử chữ viết Bahnar dành cho các bạn nhỏ người Bahnar.
Các hoạt động diễn ra tại làng Kon Kơ Tu – một trong những ngôi làng văn hóa Bahnar lâu đời ở Kon Tum và tại khu vực trung tâm của thành phố Kon Tum. Hai buổi đọc sách đã thu hút đông đảo thiếu nhi, phụ huynh và người dân địa phương tham dự, tạo nên không gian gặp gỡ ấm áp giữa tác giả, họa sĩ và chính cộng đồng văn hóa mà cuốn sách dày công phác họa.