Tăng lương cơ sở, lương hưu và nhiều khoản trợ cấp
Một trong những chính sách được quan tâm nhất là Nghị định 161/2026/NĐ-CP, quy định tăng mức lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng, áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.
Mức lương cơ sở mới là căn cứ tính tiền lương theo công thức lương = lương cơ sở x hệ số lương, đồng thời làm cơ sở điều chỉnh hàng loạt chế độ, phụ cấp như phụ cấp chức vụ, khu vực, thâm niên, chế độ thai sản, ốm đau, hưu trí, tử tuất cũng như các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.
Cùng với đó, Nghị định 162/2026/NĐ-CP quy định tăng 8% lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng đối với khoảng 3,4 triệu người đang hưởng chế độ.
Đối với người có mức hưởng thấp, Chính phủ tiếp tục có chính sách hỗ trợ bổ sung. Người đang hưởng từ 3,5 triệu đồng/tháng trở xuống được tăng thêm 300.000 đồng/tháng; trường hợp hưởng trên 3,5 triệu đồng nhưng dưới 3,8 triệu đồng sẽ được điều chỉnh lên 3,8 triệu đồng/tháng.
Ngoài ra, từ tháng 7, phụ cấp ưu đãi nghề của nhiều nhóm nhà giáo được điều chỉnh tăng theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP, với mức từ 20% đến 80% tùy cấp học, loại hình trường và địa bàn công tác. Lĩnh vực y tế cũng có chính sách mới khi người lao động trực 24 giờ được hưởng phụ cấp từ 70.000-325.000 đồng/phiên trực theo Nghị định 192/2026/NĐ-CP.
Đối với chuyên gia tư vấn đấu thầu trong nước, Thông tư 7/2026/TT-BNV quy định mức lương tối đa từ 30-70 triệu đồng/tháng, tùy trình độ và vị trí đảm nhiệm.
Quản lý viên chức theo vị trí việc làm
Từ ngày 1/7, Luật Viên chức (sửa đổi) chính thức thay đổi căn bản phương thức quản lý viên chức.
Theo đó, việc tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, đào tạo, trả lương và sàng lọc viên chức sẽ được thực hiện theo vị trí việc làm, năng lực và kết quả hoàn thành nhiệm vụ, thay vì chủ yếu dựa trên ngạch, bậc và thâm niên như trước.
Luật cũng mở rộng quyền cho viên chức khi cho phép ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ với tổ chức khác; hành nghề với tư cách cá nhân; góp vốn, tham gia quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức khoa học ngoài công lập.
Tuy nhiên, các hoạt động này phải bảo đảm không phát sinh xung đột lợi ích, không ảnh hưởng đến nhiệm vụ tại cơ quan và tuân thủ quy định về phòng, chống tham nhũng.
Một điểm mới đáng chú ý khác là thời hiệu xử lý kỷ luật được kéo dài. Hành vi bị khiển trách có thời hiệu xử lý tăng từ 2 năm lên 5 năm, trong khi các hành vi vi phạm khác tăng từ 5 năm lên 10 năm.
Phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng
Dựa trên Luật Dân số sửa đổi, điều này đánh dấu bước thay đổi lớn trong chính sách dân số. Theo quy định mới, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng thêm một tháng so với hiện hành. Người chồng được nghỉ 10 ngày làm việc để cùng chăm sóc vợ và con sau sinh.
Luật cũng thay đổi tư duy quản lý dân số khi không còn khuyến khích mỗi gia đình chỉ sinh từ một đến hai con, mà trao quyền cho các cặp vợ chồng chủ động quyết định số con, thời điểm và khoảng cách sinh phù hợp với điều kiện của mình.
Nhằm khuyến khích sinh đủ hai con trong bối cảnh mức sinh giảm, Nhà nước sẽ hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, người sinh sống tại vùng có mức sinh thấp hoặc vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người. Gia đình sinh đủ hai con cũng được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội.
Bên cạnh đó, luật nghiêm cấm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Người tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai có thể bị đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh.
Hà Nội được trao cơ chế phân quyền mạnh hơn
Một trong những điểm nhấn của Luật Thủ đô 2026 là chuyển từ cơ chế phân cấp sang phân quyền mạnh mẽ, trao nhiều quyền chủ động hơn cho chính quyền Hà Nội.
Theo luật mới, thành phố được quyết định tổ chức bộ máy, số lượng cơ quan chuyên môn, biên chế và cơ chế quản lý công chức phù hợp với đặc thù của Thủ đô.
Đặc biệt, HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố được phép ban hành văn bản quy phạm pháp luật có nội dung khác quy định của Trung ương trong một số trường hợp nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và phù hợp với thực tiễn.
Luật cũng lần đầu tiên quy định cơ chế thí điểm chính sách mới, cho phép Hà Nội thử nghiệm các mô hình, cơ chế, sản phẩm, công nghệ và dịch vụ chưa được pháp luật hiện hành quy định, với thời gian thí điểm tối đa 5 năm và có thể gia hạn thêm 5 năm.
Bổ sung nhiều nguồn thu nhập chịu thuế
Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7 mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với nhiều loại thu nhập mới phát sinh trong nền kinh tế số.
Các khoản thu nhập phải nộp thuế được bổ sung gồm thu nhập từ thương mại điện tử, nền tảng số, đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh; chuyển nhượng tên miền ".vn"; chuyển nhượng tài sản số, vàng miếng, biển số xe trúng đấu giá; chuyển nhượng tín chỉ carbon và kết quả giảm phát thải khí nhà kính.
Ở chiều ngược lại, luật cũng bổ sung nhiều khoản được miễn thuế như lợi tức cổ phần của thành viên hợp tác xã nông nghiệp, lãi trái phiếu chính quyền địa phương, tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm, thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung và thu nhập của một số chuyên gia nước ngoài làm việc trong các dự án ODA, cơ quan Liên Hợp Quốc và lực lượng gìn giữ hòa bình.
Bỏ sát hạch lái xe mô phỏng, rút ngắn thời gian cấp phép xây dựng
Theo Thông tư mới của Bộ Công an, từ ngày 1/7, bài thi mô phỏng tình huống giao thông trên máy tính chính thức được bãi bỏ trong kỳ sát hạch cấp giấy phép lái xe.
Việc bỏ nội dung này xuất phát từ thực tế bài thi chưa phản ánh sát các tình huống giao thông ngoài đời. Tất cả thí sinh, kể cả đã đăng ký học trước thời điểm 1/7, đều không phải thi phần mô phỏng.
Cũng từ thời điểm này, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP rút ngắn mạnh thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy phép xây dựng. Theo đó, thời gian cấp phép giảm từ 20 ngày xuống còn 10 ngày, điều chỉnh giấy phép còn 9 ngày, còn cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ chỉ còn 7 ngày làm việc.
Xử phạt nặng hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng
Theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP, từ ngày 1/7, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật trên mạng xã hội gây hoang mang trong dư luận hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt từ 30-50 triệu đồng.
Mức xử phạt này cũng áp dụng đối với hành vi xuyên tạc lịch sử, kích động chia rẽ dân tộc, xúc phạm tôn giáo, tiết lộ bí mật nhà nước hoặc bí mật đời tư khi chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nhiều quy định mới về quản lý nhà nước
Cũng từ ngày 1/7, 29 luật và 2 pháp lệnh đồng loạt có hiệu lực, bao gồm nhiều lĩnh vực như chuyển đổi số, thương mại điện tử, báo chí, thuế, xây dựng, an ninh mạng, phòng chống tham nhũng, dân số, hàng không, tiết kiệm chống lãng phí...
Đáng chú ý, Luật Báo chí bổ sung các quy định về mô hình hoạt động và kinh tế báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số; Luật Phòng, chống tham nhũng yêu cầu người có nghĩa vụ kê khai phải kê khai bổ sung khi tài sản, thu nhập biến động từ 1 tỷ đồng trở lên trong năm.
Bên cạnh đó, Nghị định 137/2026/NĐ-CP quy định công chức, sĩ quan quân đội, công an và một số nhóm đối tượng khác không được tham gia bán hàng đa cấp, nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức này và hạn chế xung đột lợi ích.
