Hệ thống 3.030 tiêu chuẩn bao phủ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ mới đây đã ban hành Quyết định số 2778/QĐ-BKHCN về Danh mục tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài về sản phẩm công nghệ chiến lược và Hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn, tiêu chí lựa chọn nội dung xây dựng tiêu chuẩn quốc gia phục vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.
Theo Danh mục, tổng cộng 3.030 tiêu chuẩn được đưa vào áp dụng, gồm 1.150 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và 1.880 tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài.
Hệ thống này bao phủ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược theo Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
Trong số đó, nhóm các sản phẩm công nghệ đã có thị trường và có khả năng tạo tác động lớn đến phát triển kinh tế gồm 22 lĩnh vực, với 1.632 tiêu chuẩn.
Đây là những lĩnh vực đang có tốc độ phát triển nhanh như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, AI chuyên ngành, AI camera xử lý tại biên, điện toán đám mây, hạ tầng blockchain và truy xuất nguồn gốc, thiết bị và hệ thống mạng 5G/5G-Advanced, giải pháp an toàn, an ninh mạng, robot di động tự hành và robot công nghiệp.
Đối với nhóm công nghệ nền tảng cho tương lai và các lĩnh vực phục vụ bảo đảm tự chủ về công nghệ, an ninh, quốc phòng, danh mục gồm 1.398 tiêu chuẩn.
Tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực như chip chuyên dụng, truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử, cảm biến lượng tử, công nghệ biển sâu và năng lượng ngoài khơi, lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ, vệ tinh quỹ đạo thấp quan sát Trái Đất và nền tảng công nghiệp phục vụ đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.
Việc xây dựng đồng thời danh mục tiêu chuẩn quốc gia và các tiêu chuẩn quốc tế, khu vực, nước ngoài tạo nên hệ thống tham chiếu thống nhất cho các chủ thể tham gia nghiên cứu, phát triển và sản xuất sản phẩm công nghệ chiến lược.
Định hướng áp dụng tiêu chuẩn theo hướng giảm chi phí, rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường
Cùng với danh mục tiêu chuẩn, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng ban hành hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn và tiêu chí lựa chọn nội dung xây dựng tiêu chuẩn quốc gia nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác hiệu quả hệ thống tiêu chuẩn hiện có.
Các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp được khuyến khích ưu tiên áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài đã được đưa vào danh mục. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận các chuẩn mực công nghệ tiên tiến của thế giới mà không phải chờ xây dựng mới tiêu chuẩn trong nước, từ đó rút ngắn quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.
Đối với các lĩnh vực cần xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, Bộ ưu tiên những nội dung dựa trên kết quả nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp, tổ chức Việt Nam. Hoặc xây dựng TCVN trên cơ sở chấp nhận 100% tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn nước ngoài, hay chấp nhận có sửa đổi để phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Định hướng trên sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp ngay từ giai đoạn thiết kế, phát triển sản phẩm. Từ đó giúp giảm chi phí tuân thủ, hạn chế đầu tư trùng lặp và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Đồng thời, khi áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ đáp ứng chủ động hơn, tốt hơn các yêu cầu của thị trường xuất khẩu, tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao.
Về dài hạn, hệ thống tiêu chuẩn thống nhất sẽ góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, tạo nền tảng cho phát triển các ngành công nghệ chiến lược và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.