Sáng 8/7, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với ngành Nội vụ về chất lượng nguồn lao động, giải pháp tạo việc làm bền vững và công tác đào tạo nguồn lực trong giai đoạn phát triển mới. Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương.
Chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều điểm nghẽn
Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, quy mô và chất lượng lực lượng lao động Việt Nam những năm qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Lao động trẻ có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới, tạo nền tảng thuận lợi cho tiến trình chuyển đổi số và phát triển các ngành kinh tế mới.
Tuy nhiên, những lợi thế này chưa được chuyển hóa đầy đủ thành động lực tăng trưởng. Bộ Nội vụ cho rằng năng suất lao động của Việt Nam vẫn còn thấp so với yêu cầu phát triển và khoảng cách với nhiều quốc gia trong khu vực. Nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ chiến lược, vẫn thiếu hụt. Chất lượng việc làm chưa cao, trong khi thị trường lao động phát triển chưa đồng bộ, khả năng kết nối cung - cầu cũng còn hạn chế.
Từ thực tiễn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phải thay đổi tư duy phát triển nguồn nhân lực. Trọng tâm không còn là gia tăng số lượng lao động mà phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; chuyển từ lao động giản đơn sang lao động sáng tạo, từ lợi thế chi phí nhân công thấp sang lợi thế về tri thức, kỹ năng và năng suất.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý Việt Nam đang ở giai đoạn có cơ cấu dân số thuận lợi, song "cửa sổ dân số vàng" không kéo dài. Nếu không tận dụng tốt giai đoạn này để đầu tư cho giáo dục, đào tạo và nâng cao chất lượng lao động, lợi thế dân số sẽ dần mất đi và trở thành áp lực đối với tăng trưởng trong tương lai.
Xây dựng thị trường lao động hiện đại, biến lợi thế dân số thành động lực phát triển
Để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu xây dựng thị trường lao động theo hướng hiện đại, minh bạch, linh hoạt, thống nhất và hội nhập quốc tế. Đây được xem là nền tảng để phân bổ hiệu quả nguồn nhân lực và nâng cao năng suất của nền kinh tế.
Theo chỉ đạo, cần sớm hoàn thiện hệ thống thông tin và dự báo cung - cầu lao động theo thời gian thực, hình thành cơ sở dữ liệu lao động thống nhất trên phạm vi cả nước, qua đó giúp người lao động, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tiếp cận kịp thời nhu cầu tuyển dụng, đào tạo và sử dụng nhân lực. Đồng thời, thị trường lao động trong nước cần được kết nối chặt chẽ hơn với thị trường khu vực và quốc tế, tạo điều kiện cho lao động Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Một trong những định hướng trọng tâm là đổi mới toàn diện công tác đào tạo và phát triển kỹ năng. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp phải gắn chặt với nhu cầu của doanh nghiệp và xu hướng phát triển của nền kinh tế, đặc biệt là các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các ngành công nghệ chiến lược.
Cùng với đào tạo mới, cần đẩy mạnh đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng để người lao động có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh của công nghệ, đồng thời thúc đẩy văn hóa học tập suốt đời nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu hoàn thiện các chính sách an sinh trên thị trường lao động theo hướng hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp thay vì chỉ trợ cấp khi mất việc.
Chính sách bảo hiểm thất nghiệp cần trở thành công cụ giúp người lao động được tư vấn nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng và nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động. Song song với đó là xây dựng hệ sinh thái việc làm số, thúc đẩy các nền tảng kết nối việc làm, tư vấn nghề nghiệp và tuyển dụng trực tuyến nhằm nâng cao hiệu quả vận hành của thị trường lao động.
Đáng chú ý, việc đánh giá chất lượng việc làm cần thay đổi theo hướng toàn diện hơn. Một việc làm bền vững không chỉ bảo đảm thu nhập mà còn phải đi kèm với bảo hiểm, điều kiện làm việc an toàn, cơ hội học tập, nâng cao trình độ và khả năng chuyển đổi nghề nghiệp trong suốt quá trình làm việc. Đây là nền tảng để xây dựng lực lượng lao động có tính thích ứng cao trước những biến động của kinh tế thế giới và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng khẳng định đầu tư cho con người phải được xem là chiến lược phát triển quốc gia, chứ không chỉ là một chính sách an sinh xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là yếu tố quyết định để nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành kinh tế có giá trị gia tăng lớn.
Yêu cầu đặt ra là phải chuyển hóa hiệu quả nguồn lực con người thành lợi thế cạnh tranh, biến lợi thế về quy mô dân số và thời kỳ dân số vàng thành động lực tăng trưởng lâu dài, tạo nền tảng để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.