Chuyển đổi từ cam kết sang hành động vì mục tiêu Net Zero
Ngày 8/7, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững; cùng hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, các hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước đã tham dự Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026" với chủ đề "Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero". Diễn đàn nhằm thúc đẩy hợp tác công - tư, huy động nguồn lực và cụ thể hóa lộ trình phát triển xanh của Việt Nam.
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định Việt Nam kiên định mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, đồng thời theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh, cơ chế điều chỉnh carbon và yêu cầu về ESG ngày càng tác động mạnh đến thương mại và đầu tư quốc tế, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nền kinh tế và từng doanh nghiệp.
Doanh nghiệp được xem là lực lượng trung tâm của hành trình Net Zero bởi đây là chủ thể trực tiếp tạo ra sản phẩm, sử dụng năng lượng, đổi mới công nghệ và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Phần lớn lượng phát thải khí nhà kính đến từ các hoạt động sản xuất, công nghiệp, năng lượng và vận tải - những lĩnh vực do doanh nghiệp đảm nhận.
Vì vậy, việc đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0" phụ thuộc rất lớn vào mức độ chủ động của doanh nghiệp trong đầu tư công nghệ sạch, sử dụng năng lượng hiệu quả, thực hiện kiểm kê khí nhà kính và cắt giảm phát thải. Chính phủ cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, nguồn vốn, tài chính xanh và các cơ hội đầu tư mới.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Thủ tướng đưa ra bốn định hướng lớn. Thứ nhất là thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm an ninh năng lượng và cung ứng đủ điện cho tăng trưởng kinh tế. Thứ hai là kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, phát triển kinh tế tuần hoàn và sản xuất xanh. Thứ ba là xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành động lực huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi. Thứ tư là phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ, quản trị ESG và giảm phát thải khí nhà kính.
Trách nhiệm của bộ, ngành và vai trò trung tâm của doanh nghiệp
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần chú ý là hình thành thị trường carbon trong nước. Theo lộ trình, sàn giao dịch carbon sẽ được vận hành thí điểm từ năm 2025 đến hết năm 2028 trước khi chính thức vận hành trên phạm vi toàn quốc từ năm 2029.
Đến nay, 2.166 cơ sở phát thải lớn đã nằm trong danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, tạo cơ sở để phân bổ hạn ngạch phát thải và tham gia thị trường carbon trong thời gian tới. Đây là công cụ kinh tế quan trọng nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, giảm phát thải với chi phí thấp hơn và tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện hệ thống chính sách và công cụ hỗ trợ chuyển đổi xanh. Trong đó, Bộ Công Thương được giao đẩy mạnh phát triển năng lượng sạch, hiện đại hóa hệ thống truyền tải, lưu trữ và điều độ điện.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện hệ thống kiểm kê khí nhà kính, xây dựng cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải và phát triển thị trường carbon.
Bộ Tài chính cùng Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện các cơ chế về tín dụng xanh, trái phiếu xanh và huy động nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổi.
Đồng thời, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) được giao hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng yêu cầu phải chủ động chuẩn bị ngay từ giai đoạn đầu thay vì chờ khi thị trường carbon chính thức vận hành. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính, minh bạch dữ liệu phát thải, tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào chiến lược phát triển, đầu tư công nghệ sạch và sẵn sàng tham gia giao dịch hạn ngạch phát thải cũng như tín chỉ carbon.
Đây không chỉ là yêu cầu để thực hiện cam kết Net Zero mà còn là điều kiện quan trọng giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng gắn với các tiêu chuẩn về phát thải và phát triển bền vững.