Gần 6,3 triệu cơ sở kinh tế tạo nền tảng cho tăng trưởng và việc làm
Kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cho thấy quy mô nền kinh tế Việt Nam tiếp tục được mở rộng với gần 6,3 triệu cơ sở kinh tế đang hoạt động và có kết quả sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm cho hơn 30,3 triệu lao động. Đây là cuộc tổng điều tra có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, lần đầu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bản đồ số và mở rộng thu thập thông tin đối với các cơ sở kinh doanh trực tuyến, qua đó phản ánh đầy đủ hơn bức tranh phát triển của nền kinh tế.
Trong tổng số các cơ sở kinh tế, có gần 880.000 doanh nghiệp và hợp tác xã, gần 5,3 triệu cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể, 52.200 cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng, 7.908 tổ hợp tác và 82.500 cơ sở hành chính, sự nghiệp, hiệp hội và tổ chức phi chính phủ.
Khu vực doanh nghiệp tuy chỉ chiếm 13,7% tổng số đơn vị điều tra nhưng thu hút tới 57,9% lực lượng lao động, tương đương hơn 17,5 triệu người, đồng thời tạo ra 45,3 triệu tỷ đồng doanh thu thuần trong năm 2025, tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế.
Đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1,2 triệu doanh nghiệp được thu thập thông tin, trong đó gần 860.000 doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh, tăng hơn 2% so với năm 2024 và gần 26% so với năm 2020. Riêng khu vực doanh nghiệp ngoài Nhà nước có gần 830.000 doanh nghiệp, tăng hơn 25% so với năm 2020, trong khi doanh nghiệp FDI đạt gần 30.000 doanh nghiệp, tăng gần 34%, là khu vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất.
Về lao động, số người làm việc trong khu vực doanh nghiệp đạt gần 17,6 triệu người, tăng 7,5% so với năm 2024 và tăng 19,7% so với năm 2020. Tốc độ tăng lao động cao hơn tốc độ tăng số lượng doanh nghiệp cho thấy nhiều doanh nghiệp đang mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực tạo việc làm.
Trong khi đó, khu vực hộ kinh doanh cá thể vẫn duy trì gần 5,3 triệu cơ sở, tăng 1,1% so với năm 2020, nhưng số lao động giảm xuống còn gần 8,6 triệu người, giảm 1,1%. Đây là lần đầu tiên qua các kỳ Tổng điều tra ghi nhận xu hướng lao động rời khu vực kinh tế cá thể để chuyển sang khu vực doanh nghiệp chính thức có năng suất và hiệu quả cao hơn.
Những số liệu trên cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch rõ nét theo hướng chính quy và hiện đại hơn. Sự gia tăng quy mô của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp ngoài Nhà nước và doanh nghiệp FDI, cùng xu hướng dịch chuyển lao động sang các khu vực có năng suất cao hơn sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Doanh nghiệp hướng đến tăng trưởng chất lượng, thị trường lao động đòi hỏi kỹ năng cao
Trong thời gian tới, doanh nghiệp và thị trường lao động Việt Nam được dự báo sẽ bước vào giai đoạn tăng trưởng có chọn lọc, với trọng tâm không còn là mở rộng về số lượng mà chuyển sang nâng cao chất lượng, năng suất và sức cạnh tranh. Động lực tăng trưởng sẽ đến từ khu vực doanh nghiệp chính thức, doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa và lớn, cùng dòng vốn FDI tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam, trong khi khu vực hộ kinh doanh sẽ được thúc đẩy chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Song song với đó, cơ cấu việc làm sẽ tiếp tục dịch chuyển từ các ngành sử dụng nhiều lao động giản đơn sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, công nghệ số, logistics, thương mại điện tử, năng lượng xanh và các dịch vụ chất lượng cao. Nhu cầu tuyển dụng vì thế sẽ tập trung vào lao động có kỹ năng nghề, năng lực số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng với công nghệ, trong khi các vị trí lao động phổ thông ở một số ngành thâm dụng lao động sẽ chịu áp lực từ quá trình tự động hóa và chuyển đổi số.
Tuy nhiên, triển vọng này cũng đi kèm không ít thách thức. Doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với những rủi ro từ xu hướng bảo hộ thương mại, biến động địa chính trị, áp lực chi phí đầu vào, yêu cầu chuyển đổi xanh và tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe. Điều này sẽ thúc đẩy quá trình sàng lọc trên thị trường, trong đó những doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt, đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và đa dạng hóa thị trường sẽ có nhiều cơ hội mở rộng sản xuất và tạo thêm việc làm, trong khi các doanh nghiệp chậm đổi mới sẽ chịu sức ép cạnh tranh lớn hơn.
Về dài hạn, với mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cải cách thể chế, đẩy mạnh đầu tư công và phát triển khu vực kinh tế tư nhân, Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục gia tăng số lượng doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, đồng thời tạo ra nhiều việc làm chính thức, có năng suất và thu nhập cao hơn.