Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì và phát biểu khai mạc Hội nghị. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành phiên khai mạc.
Hội nghị diễn ra đến ngày 24/7, tập trung xem xét 13 nội dung thuộc nhiều lĩnh vực, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, quản trị quốc gia, tạo động lực phát triển mới và bảo vệ đất nước trong giai đoạn mới.
Phát biểu khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Đại hội XIV đã xác định đường lối, mục tiêu và các định hướng chiến lược lớn của nhiệm kỳ; Hội nghị Trung ương 2 đã đặt nền tảng về tổ chức và cơ chế vận hành. Nhiệm vụ của Hội nghị Trung ương 3 là chuyển các định hướng đó thành những quyết sách cụ thể để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo năng lực phát triển mới.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, mỗi quyết sách được Trung ương thông qua cần trả lời rõ ba câu hỏi cốt lõi: tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào và cần điều kiện gì để tổ chức thực hiện hiệu quả.
Tập trung tạo 4 bước chuyển chiến lược
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết các quyết sách của Hội nghị phải tạo ra 4 bước chuyển chiến lược gồm: Nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng, bộ máy Nhà nước; Quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả các nguồn lực quốc gia; Xây dựng mô hình phát triển dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và con người; Chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng và bảo vệ vững chắc đất nước.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bốn bước chuyển này tạo thành một chỉnh thể thống nhất: tổ chức và con người tạo năng lực hành động; thể chế và không gian phát triển khơi thông nguồn lực; mô hình phát triển chuyển nguồn lực thành năng suất, của cải và chất lượng sống; còn năng lực phòng ngừa, bảo vệ giúp quá trình phát triển diễn ra an toàn, liên tục và bền vững. Nếu một mắt xích chậm sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình phát triển.
Chuyển từ tinh gọn bộ máy sang nâng cao chất lượng vận hành
Gợi mở nội dung thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng, hệ thống chính trị.
Theo đó, tinh gọn bộ máy chỉ là điều kiện; mục tiêu cuối cùng là Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn và người dân được phục vụ tốt hơn.
Việc sửa đổi, bổ sung Quy định về những điều đảng viên không được làm cần làm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của các loại hình tổ chức đảng; khắc phục tình trạng chồng chéo, khoảng trống trách nhiệm và "cơ sở trong cơ sở", bảo đảm hệ thống vận hành thống nhất, thông suốt.
Đồng thời, các báo cáo sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng báo cáo công tác xây dựng Đảng 6 tháng đầu năm phải phản ánh đúng chất lượng hoạt động của bộ máy sau sắp xếp.
Đối với Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xem xét trong tổng thể chiến lược hình thành các cực tăng trưởng mới, tăng cường liên kết vùng, đồng thời đánh giá đầy đủ điều kiện hạ tầng, nguồn lực, chi phí vận hành và tác động đối với người dân.
Về quản trị nguồn lực quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu chuyển từ quản lý đất đai theo từng thửa đất sang quản trị không gian phát triển; từ nặng về thủ tục sang khơi thông nguồn lực; từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm người dân có nơi ở, sinh kế và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn trước.
Đối với kinh tế biển, phải được quản trị tổng hợp, kết nối với đất liền, cảng biển, logistics, các hành lang kinh tế và hợp tác quốc tế nhằm phát huy tối đa tiềm năng phát triển gắn với bảo vệ chủ quyền.
Về phát triển kinh tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng đầu vào sang mô hình dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và con người.
Báo cáo kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm và Đề án đổi mới mô hình phát triển Việt Nam cần làm rõ cách thức tạo ra năng lực cạnh tranh và của cải trong dài hạn, với các kịch bản được lượng hóa theo từng ngành, từng địa phương và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Đối với Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển, yêu cầu lấy con người làm trung tâm, văn hóa làm nền tảng, pháp luật và kỷ cương làm trụ cột; coi chất lượng sống, cơ hội phát triển và hạnh phúc của người dân là thước đo cuối cùng.
Chủ động phòng ngừa rủi ro, nâng cao sức chống chịu quốc gia
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đất nước cần chuyển từ tư duy xử lý từng nguy cơ sang chủ động dự báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa; bảo đảm an ninh, an toàn và khả năng vận hành liên tục của hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội và hạ tầng thiết yếu.
Chiến lược An ninh quốc gia cùng việc tổng kết Nghị quyết số 24 của Trung ương khóa XI về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cần được xây dựng trên tư duy thống nhất giữa bảo vệ và phát triển, nâng cao năng lực nhận diện, dự báo và ứng phó với các nguy cơ truyền thống cũng như phi truyền thống.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các Ủy viên Trung ương tập trung thảo luận sâu, đóng góp trực tiếp vào dự thảo nghị quyết, chương trình và kế hoạch hành động; mọi quyết sách phải đặt lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân cùng hiệu quả phát triển lâu dài của đất nước lên trên hết.
Đồng thời yêu cầu ngay sau Hội nghị, mỗi nghị quyết và kết luận phải được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hành động với yêu cầu rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm và rõ kết quả, khắc phục tình trạng chủ trương đúng nhưng thể chế hóa chậm, tổ chức thực hiện chưa nghiêm và hiệu quả chưa cao.
Trước giờ khai mạc, Đoàn đại biểu Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh, dâng hương và tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Đài Tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ trên đường Bắc Sơn. Theo chương trình, Hội nghị sẽ làm việc đến hết ngày 24/7.