Cách đây 79 năm - từ 1947, thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng bộ Việt Minh cùng các cơ quan đoàn thể đã nhất trí lấy ngày 27/7 hằng năm là Ngày Thương binh - Liệt sĩ toàn quốc. Từ đó đến nay, đây không chỉ là dịp để tri ân các anh hùng liệt sĩ, những người có công với nước, mà còn là dịp để nhắc nhớ với mọi người về giá trị của cuộc sống hôm nay có được, là sự hy sinh của bao thế hệ, bao con người ưu tú của đất nước.
Trong gần tám thập kỷ qua, phong trào đền ơn đáp nghĩa luôn được Đảng, Nhà nước, nhân dân tiếp nối thực hiện sâu rộng nhằm góp phần tri ân và đền ơn đáp nghĩa với các anh hùng liệt sĩ, những đối tượng chính sách, những người có công ở khắp mọi miền của Tổ quốc, với những hành động thiết thực, hiệu quả. Năm nay, trong dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, nhiều hoạt động đã được tổ chức trân trọng và đầy ắp tình cảm sâu sắc. Nhất là Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" - một chiến dịch làm xoa dịu những nỗi đau, sự mất mát của bao gia đình liệt sĩ sau 51 năm đất nước hòa bình thống nhất. Chiến dịch đầy nhân văn và tri ân này đã minh chứng sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân, thể hiện truyền thống "uống nước nhớ nguồn", tri ân những người con đã hy sinh vì dân, vì nước, cũng là những thông điệp với mọi người về giá trị của Việt Nam hôm nay, là giá trị được đắp bồi của bao thế hệ, và sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, các thương binh đã sẵn sàng "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Theo số liệu thống kê, Việt Nam hiện có trên 1,2 triệu liệt sĩ. Hơn 200.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy, hàng trăm nghìn liệt sĩ vô danh và hàng triệu thương bệnh binh, người có công với nước, là những địa chỉ đỏ được Đảng, Nhà nước và các địa phương quan tâm, chăm lo trong nhiều thập kỷ qua.
Song, trách nhiệm lớn nhất của thế hệ hôm nay, để thể hiện sự tri ân những người đã ngã xuống, đó là sứ mệnh lịch sử phải xây dựng một đất nước Việt Nam ngày càng hưng thịnh, nhân dân ngày càng hạnh phúc.
Như PGS.TS. Đỗ Chí Nghĩa đã nhận định trong bài viết: “Tri ân quá khứ, vững bước tương lai” trên Vietnamnet.vn. Khi những người đã ngã xuống vẫn được Tổ quốc gọi tên, khi những người có công luôn được xã hội trân trọng, khi công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn được kiên trì thực hiện sau nhiều thập niên chiến tranh kết thúc, đó không chỉ là việc thực hiện một chính sách nhân văn, mà còn là sự gìn giữ nền tảng đạo lý của quốc gia.
Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều lợi thế, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức từ cạnh tranh chiến lược, biến động kinh tế toàn cầu, già hóa dân số, yêu cầu chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Sức mạnh của dân tộc không chỉ nằm ở nguồn lực vật chất mà còn ở sức mạnh tinh thần, ý chí tự cường, khát vọng vươn lên và sự đồng thuận xã hội.
Những giá trị ấy được bồi đắp từ lịch sử, từ truyền thống và từ lòng biết ơn đối với những người đã tạo dựng nền độc lập, hòa bình cho đất nước. Tăng trưởng kinh tế có thể được tạo ra bằng vốn, công nghệ hay thị trường, nhưng sự phát triển lâu dài chỉ có thể được bảo đảm khi xã hội được gắn kết bởi những giá trị chung, khi con người có niềm tin vào quá khứ, hiện tại và tương lai của dân tộc mình.
Điều mà các thế hệ đi trước gửi lại không chỉ là non sông thống nhất, mà còn là mệnh lệnh lịch sử: Các thế hệ hôm nay phải xây dựng được một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc, xứng đáng với những hy sinh đã làm nên nền độc lập. Đó là sự tiếp nối của cuộc trường chinh dân tộc trong điều kiện mới, khi chiến tuyến không còn là bom đạn mà là năng lực cạnh tranh quốc gia; khi thước đo của lòng yêu nước không chỉ là sự hy sinh mà còn là chất lượng cống hiến; khi khát vọng lớn nhất không chỉ là giữ vững Tổ quốc mà còn là đưa Tổ quốc phát triển sánh vai cùng các cường quốc năm châu.
Lịch sử đang đặt lên vai mỗi người Việt Nam hôm nay một trách nhiệm lớn lao: biến lòng biết ơn thành động lực đổi mới, biến ký ức lịch sử thành sức mạnh phát triển, biến những giá trị được hun đúc qua chiến tranh thành nguồn lực nội sinh để đất nước tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Và đó cũng chính là cách tri ân sâu sắc nhất đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Bởi vậy, thế hệ hôm nay phải xác định được trách nhiệm của mình với sự trường tồn của dân tộc, đất nước phồn vinh, nhân dân hạnh phúc là một mệnh lệnh lịch sử. Đó cũng là tri ân với những người đã hy sinh cho một Việt Nam độc lập, tự do, hạnh phúc.
Trong thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ đã nêu rõ: Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, với lòng thành kính sâu sắc và sự biết ơn vô hạn, tôi trân trọng gửi tới các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, các thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, cựu chiến binh, cựu Công an nhân dân, cựu thanh niên xung phong, người tham gia kháng chiến và toàn thể người có công với nước lời thăm hỏi ân cần, những tình cảm sâu nặng và lời tri ân chân thành nhất.
Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, mỗi tấc đất của non sông Việt Nam đều thấm đẫm mồ hôi, xương máu, ý chí và khát vọng trường tồn của biết bao thế hệ con cháu Lạc Hồng. Dân tộc Việt Nam đời đời khắc ghi công đức, sự hy sinh, cống hiến của các bậc tiên tổ, tiền nhân; thành kính tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, các chiến sĩ cách mạng tiền bối, các Anh hùng liệt sĩ và những người con ưu tú của dân tộc đã hiến dâng tuổi thanh xuân, hạnh phúc riêng tư, một phần thân thể và cả sự sống của mình cho độc lập của Tổ quốc, tự do của Nhân dân, cho lý tưởng cao đẹp của Đảng và tương lai trường tồn của dân tộc.
Gần một thế kỷ dưới ngọn cờ vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam, lớp lớp đồng chí, đồng bào đã không quản ngục tù, bom đạn, gian khổ và hy sinh, kiên cường đi qua những thử thách khốc liệt nhất của lịch sử. Có những người trở về với những vết thương mang theo suốt cuộc đời; có những người đã nằm lại nơi chiến trường, giữa núi rừng, sông biển hoặc trong lòng đất mẹ mà đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ. Dẫu ở đâu, các đồng chí đều đã hóa thân vào non sông gấm vóc, trở thành những sao sáng dẫn đường, soi sáng con đường độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội và khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc của đất nước; là những viên gạch nền móng, bền vững nhất dựng xây thành trì cách mạng Việt Nam, là nền tảng để dân tộc ta có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày hôm nay.
Sự hy sinh và cống hiến của các thế hệ cha anh đã làm cho lịch sử dân tộc thêm vẻ vang, bồi đắp nên bản lĩnh, cốt cách và sức mạnh Việt Nam qua mọi thời đại. Máu của các Anh hùng liệt sĩ đã tô thắm thêm màu cờ Tổ quốc; tên tuổi các liệt sĩ có thể khắc trên bia mộ hoặc còn chưa viết thành tên, nhưng linh hồn, khí phách và uy danh của các đồng chí sẽ mãi mãi trường tồn cùng non sông Việt Nam, sống trong lòng Nhân dân và tỏa sáng trong hành trình phát triển của đất nước.
Chúng ta cần thể hiện lòng tri ân bằng những hành động, sự cống hiến thiết thực cho một đất nước Việt Nam tự lực, tự cường, hưng thịnh và nhân dân ấm no, hạnh phúc. Đó cũng chính là mệnh lệnh lịch sử trao cho thế hệ hôm nay và những thế hệ tiếp tới.