Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật; cơ bản thống nhất với các nội dung của dự thảo Luật và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.
Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, dự án Luật Phát triển đô thị gồm 5 Chương 68 Điều, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát về mặt kỹ thuật, văn bản, từ ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, có trọng tâm, trọng điểm.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Luật Thủ đô áp dụng trong phạm vi Thủ đô Hà Nội. Còn Luật Phát triển đô thị vừa áp dụng cho Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời áp dụng cho cả các thành phố khác. Do đó, Luật này có phạm vi rộng như vậy và tên gọi của Luật đã rõ ràng.
Nhấn mạnh Luật Phát triển đô thị là Luật có ý nghĩa chiến lược, trực tiếp thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị động lực, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, điều quan trọng nhất là phải xác định đúng vị trí của Luật này. Đồng thời, khẳng định không xây dựng Luật để hợp thức hóa cho các cơ chế đặc thù mà để kiến tạo một khuôn khổ pháp lý đủ tầm, dẫn dắt phát triển đô thị trong nhiều năm tới.
Bày tỏ thống nhất ban hành Luật này tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là Luật có ý nghĩa chiến lược, trực tiếp thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị động lực, đồng thời góp phần hoàn thiện thể chế phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.
Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Luật này không phải đo bằng số lượng cơ chế được bổ sung mà phải bằng khả năng tạo lập được môi trường pháp lý ổn định, khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển đô thị. Để hoàn thiện dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội lưu ý một số vấn đề sau:
Thứ nhất, chỉ luật hóa những chính sách thực sự “đã chín, đã rõ”, còn những vấn đề “chưa chín, chưa rõ” thì cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện.
Thứ hai, phải phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực.
Thứ ba, cơ chế đặc thù nhưng phải thật sự tháo gỡ được những việc mà chúng ta cần, “không nên tham vọng đưa vào nhiều cơ chế rồi không thực hiện được”.
Thứ tư, rà soát để đảm bảo tính thống nhất và ổn định của hệ thống pháp luật, không chồng chéo với các luật khác. Đối với những chính sách chưa đủ cơ sở, chưa được đánh giá đầy đủ hoặc còn nhiều ý kiến khác nhau, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, kiên quyết không luật hóa khi chưa đủ điều kiện để đảm bảo chất lượng dự thảo Luật.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị và đánh giá cao Chính phủ, Bộ Tư pháp, Thành phố Hồ Chí Minh, các cơ quan đã phối hợp tích cực chuẩn bị Hồ sơ đầy đủ, quy mô, kỹ lưỡng để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo đúng quy định.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đánh giá cao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp - Cơ quan chủ trì thẩm tra đã tích cực, khẩn trương tham gia thẩm tra ngay trong quá trình nghiên cứu, phối hợp với các cơ quan một cách chặt chẽ; Báo cáo thẩm tra dày dặn, nêu nhiều nội dung cụ thể, có thuyết minh giải trình từng điều khoản, có căn cứ, lập luận, quan điểm chính kiến rất rõ ràng. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với các nội dung cơ bản của dự thảo Luật.
Để tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ dự án Luật để trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu dự họp, đặc biệt là ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, các ý kiến phát biểu của các Phó Chủ tịch Quốc hội, đồng thời tiếp thu ý kiến của Cơ quan thẩm tra để hoàn chỉnh dự thảo Luật. Trong đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định lưu ý một số vấn đề cụ thể sau đây:
Thứ nhất, tiếp tục quán triệt đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng và cập nhật các nghị quyết, kết luận mới của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, nhất là các Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV để kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, bảo đảm Luật có tầm nhìn chiến lược, ổn định, lâu dài, đáp ứng yêu cầu phát triển các đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.
Thứ hai, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành phạm vi điều chỉnh của Luật gồm Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Đề nghị Chính phủ chỉnh lý theo hướng làm rõ trọng tâm của Luật là cơ chế, chính sách phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị đặc biệt; phân định rõ phạm vi áp dụng đối với các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt phù hợp với chủ trương của cấp có thẩm quyền. Để bảo đảm tính khả thi, tránh tuỳ nghi, đề nghị bổ sung một số nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn đối với thẩm quyền của Chính phủ khi quyết định phạm vi, mức độ áp dụng các cơ chế, chính sách của Luật cho từng thành phố và khu kinh tế đặc biệt.
Thứ ba, tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện các nội dung về mô hình phân quyền trong dự thảo Luật theo nguyên tắc phân quyền mạnh hơn, triệt để hơn cho địa phương theo nguyên tắc “địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” nhưng phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và bảo đảm sự thống nhất của nền hành chính quốc gia và nguyên tắc thực hiện quyền lực nhà nước đã được Hiến pháp quy định.
Thứ tư, tiếp tục chỉnh lý, thiết kế các quy định về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt phải thực sự đặc thù, đột phá, vượt trội, phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Thứ năm, việc cho phép Thành phố Hồ Chí Minh được ban hành văn bản pháp luật khác với quy định cơ quan Nhà nước cấp trên thì phải bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, đáp ứng nhu cầu yêu cầu phát triển thực tiễn và được kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả, gắn với trách nhiệm giải trình và có cơ chế để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm theo đúng chủ trương của Đảng. Nghiên cứu, có phương án xử lý việc giao Hội đồng nhân dân Thành phố ban hành văn bản tại Điều 6 và quy định giao Chính phủ quy định việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, chính quyền thành phố quy định tại khoản 3 Điều 1, đối với khu kinh tế đặc biệt và chính quyền địa phương cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt thì cũng cần quy định rõ để thực hiện các thẩm quyền được giao trong Luật nhưng có phân loại rõ ràng, bảo đảm nguyên tắc không trái Hiến pháp, tuân thủ các yêu cầu về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo Luậtt ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật này để thống nhất trong tổ chức thực hiện và bảo đảm nguyên tắc kiểm soát quyền lực trong xây dựng, ban hành và thực hiện văn bản.
Thứ sáu, tiếp tục đánh giá kỹ mối quan hệ giữa dự thảo Luật với các nghị quyết của Quốc hội quy định về các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thành phố Hồ Chí Minh; nghiên cứu phương án xử lý đối với từng nghị quyết, từng nhóm cơ chế, chính sách theo hướng xác định rõ nội dung nào được luật hóa, nội dung nào tiếp tục thực hiện, nội dung nào hết hiệu lực hoặc bị thay thế, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý, không để tồn tại đồng thời nhiều văn bản điều chỉnh cùng một vấn đề.
Bên cạnh đó, đề nghị tiếp tục rà soát về mặt kỹ thuật, văn bản, từ ngữ bảo đảm rõ ràng, khả thi, dễ hiểu, ngắn gọn nhưng dễ áp dụng; đề nghị thiết kế điều khoản áp dụng bảo đảm rõ ràng, khả thi, xử lý được các vấn đề xung đột pháp luật khi áp dụng Luật, không cản trở việc thực hiện các điều khoản, các quy định, các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án Luật Phát triển đô thị đủ điều kiện trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (tháng 8/2026) để xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn. Nếu Luật được thông qua thì đề nghị Quốc hội cho phép có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.
Đề nghị Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật gửi đến đại biểu Quốc hội; Giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tổ chức thẩm tra chính thức dự án Luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.