Sáng 7/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội họp Phiên toàn thể tại Hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Phát triển đô thị.
Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Phát triển đô thị, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự án Luật được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và đột phá cho phát triển các thành phố, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự án Luật đồng thời tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển các khu kinh tế đặc biệt, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của các vùng có vị trí chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới, thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao.
Dự thảo Luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực; bảo đảm công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình; chỉ quy định các vấn đề có tính nguyên tắc, khung chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời trao quyền chủ động cho Chính phủ và các địa phương trong tổ chức thực hiện; tham khảo phù hợp Luật Thủ đô để bảo đảm đồng bộ, thống nhất về cơ chế, chính sách trong các lĩnh vực tương đồng giữa các đô thị đặc biệt; kế thừa, luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù hiện hành, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.
Dự thảo Luật gồm 05 chương, 66 điều, tập trung vào hai nhóm chính sách lớn: Đẩy mạnh phân quyền cho thành phố là đô thị đặc biệt và chính sách đặc thù thúc đẩy thành phố là đô thị đặc biệt. Thứ hai là thiết lập các cơ chế, chính sách đặc thù để thúc đẩy phát triển khu kinh tế đặc biệt; ngoài ra, có cơ chế để thúc đẩy phát triển các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt.
Dự thảo Luật hướng đến mở rộng thẩm quyền của thành phố là đô thị đặc biệt trong xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn quản lý, phát triển đô thị.
Bên cạnh đó, tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực có vai trò động lực đối với tăng trưởng như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt, bao gồm các quy định về quy hoạch, xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng, huy động nguồn lực, phát triển kinh tế biển, khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, tạo điều kiện hình thành các cực tăng trưởng mới.
Thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ thông qua thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình; đồng thời có quy định khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, lạm dụng chính sách.
Nêu quan điểm thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tham gia thẩm tra đều tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất với những cơ chế đặc thù, vượt trội để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn và khu kinh tế đặc biệt; đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành định hướng xây dựng Luật là đạo luật khung về phân quyền, trong đó Quốc hội phân quyền trực tiếp, triệt để và ổn định cho chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh, các thành phố sẽ được công nhận là đô thị loại đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt; giao Chính phủ quy định phạm vi áp dụng một số cơ chế, chính sách đối với thành phố khác và đơn vị hành chính cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.