Theo quyết định số 2531/QĐ-UBND Phê duyệt Chương trình phát triển đô thị tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, tỉnh Phú Thọ tập trung đầu tư, xây dựng phát triển 14 đô thị trọng tâm theo định hướng điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Phú Thọ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, xây dựng 5 đô thị loại II và 9 đô thị loại III. Đây là các cực tăng trưởng được lựa chọn trên cơ sở điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Phú Thọ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm tạo mạng lưới đô thị đồng bộ, hiện đại, trở thành nội lực kinh tế mạnh mẽ của tỉnh Phú Thọ.
Đáng chú ý, 14 đô thị trọng tâm bao trùm 35 đô thị hiện hữu trong tổng số 60 đô thị của tỉnh đã được xác định chuyển tiếp theo Quyết định số 678/QĐ-UBND ngày 13/3/2026 của UBND tỉnh. 25 đô thị còn lại tiếp tục được quản lý, đầu tư theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính kế thừa và ổn định sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Tỉnh đặt mục tiêu 100% đô thị thuộc phạm vi chương trình được rà soát, cập nhật, lập mới hoặc điều chỉnh quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng, quy chế quản lý kiến trúc và các chương trình phát triển đô thị, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để thu hút đầu tư và quản lý phát triển lâu dài.
Song song với đó, tỉnh ưu tiên hoàn thiện các tiêu chí còn thiếu về quy mô dân số, mật độ dân số, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, môi trường, cảnh quan và năng lực quản lý đô thị; tập trung đầu tư giao thông, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, chất thải rắn, cây xanh, chiếu sáng, hạ tầng số và các công trình công cộng theo quy hoạch.
5 Đô thị loại 2 - Mỗi đô thị một lợi thế, hình thành các cực phát triển mới
Điểm nổi bật trong định hướng phát triển đô thị của Phú Thọ là không phát triển dàn trải mà phân định rõ vai trò của từng đô thị theo lợi thế và chức năng riêng.
Trong đó, đô thị Việt Trì tiếp tục giữ vai trò trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa và dịch vụ của tỉnh, đồng thời là hạt nhân kết nối toàn bộ hệ thống đô thị. Với lợi thế nằm trên hành lang giao thông quan trọng, Việt Trì được định hướng trở thành trung tâm thương mại, giáo dục, y tế, dịch vụ chất lượng cao của vùng trung du và miền núi phía Bắc.
Đô thị Phú Thọ được kỳ vọng trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ hỗ trợ sản xuất của khu vực phía Tây Bắc tỉnh, phát huy lợi thế kết nối giao thông và quỹ đất phát triển.
Trong khi đó, Vĩnh Yên và Phúc Yên sở hữu nền tảng công nghiệp phát triển, hạ tầng giao thông đồng bộ và vị trí gần Thủ đô Hà Nội. Đây là hai đô thị có nhiều điều kiện thu hút các ngành công nghệ cao, điện tử, cơ khí chính xác, trung tâm đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao, tạo động lực tăng trưởng mới của toàn tỉnh.
Đô thị Hòa Bình được định hướng phát triển theo hướng đô thị sinh thái, dịch vụ và nghỉ dưỡng, khai thác lợi thế cảnh quan thiên nhiên, hồ Hòa Bình cùng hệ thống giao thông liên kết vùng.
Ở nhóm 9 đô thị loại III được xác định vai trò riêng trong mạng lưới đô thị
Lâm Thao phát huy thế mạnh công nghiệp và dịch vụ; Thanh Thủy phát triển đô thị nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe gắn với nguồn khoáng nóng; Tam Đảo trở thành đô thị du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp; Vĩnh Tường, Tam Hồng, Tam Dương là các đô thị công nghiệp - dịch vụ, kết nối với các khu công nghiệp lớn; Cẩm Khê, Lập Thạch và Lương Sơn được định hướng trở thành các trung tâm kinh tế, thương mại và dịch vụ khu vực, góp phần thúc đẩy phát triển cân bằng giữa các vùng.
Việc phát triển đô thị không còn dừng ở mở rộng diện tích xây dựng mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng quy hoạch, phát triển hạ tầng đồng bộ và gia tăng giá trị không gian sống. Đây cũng là xu hướng phù hợp với định hướng phát triển đô thị quốc gia, lấy người dân làm trung tâm và lấy chất lượng sống làm thước đo.
Một trong những lợi thế nổi bật của Phú Thọ là hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện. Các tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, Tuyên Quang - Phú Thọ cùng mạng lưới quốc lộ, đường vành đai và các tuyến kết nối liên vùng đã rút ngắn thời gian di chuyển giữa Phú Thọ với Hà Nội, các tỉnh Tây Bắc và vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Phát triển đô thị gắn với công nghiệp, dịch vụ và chuyển đổi số
Cùng với giao thông, tỉnh ưu tiên đầu tư hạ tầng kỹ thuật đô thị như cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải, chiếu sáng, cây xanh và hạ tầng số. Những công trình này không chỉ nâng cao chất lượng môi trường đô thị mà còn tạo điều kiện thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn.
Việc phát triển các khu đô thị mới gắn với khu công nghiệp, trung tâm thương mại, dịch vụ và giáo dục đang góp phần hình thành những không gian phát triển mới, tạo động lực tăng trưởng cho từng địa phương.
Song song với đó, tỉnh đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư, ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng và cung cấp dịch vụ công trực tuyến, từng bước xây dựng nền quản trị đô thị hiện đại, minh bạch.
Khác với trước đây khi đô thị chủ yếu phục vụ nhu cầu dân cư, mô hình phát triển hiện nay của Phú Thọ hướng tới xây dựng các đô thị đa chức năng, gắn kết chặt chẽ với phát triển công nghiệp, dịch vụ và kinh tế số.
Sự phát triển mạnh của các khu công nghiệp, cụm công nghiệp đã kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở, dịch vụ, giáo dục, y tế và hạ tầng xã hội. Điều này tạo dư địa cho thị trường bất động sản, thương mại và dịch vụ phát triển theo hướng chuyên nghiệp.
Đồng thời, tỉnh từng bước triển khai các giải pháp xây dựng đô thị thông minh, ứng dụng dữ liệu số trong điều hành giao thông, quản lý trật tự xây dựng, giám sát môi trường, quản lý tài nguyên và cung cấp dịch vụ công. Chuyển đổi số đang giúp nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, giảm chi phí xã hội và tăng tính minh bạch trong hoạt động của chính quyền. Đây cũng là yếu tố quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư và tạo sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Điểm nhấn trong chiến lược phát triển đô thị của Phú Thọ là hướng tới đô thị xanh, văn minh và đáng sống. Nhiều dự án chỉnh trang đô thị, cải tạo hệ thống công viên, quảng trường, không gian công cộng, phát triển cây xanh và mặt nước được triển khai nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống. Cùng với đó là đầu tư đồng bộ hệ thống trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa và các công trình phúc lợi xã hội.
Phát triển đô thị không chỉ tạo thêm việc làm trong lĩnh vực xây dựng, thương mại, dịch vụ mà còn góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sinh hoạt và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa khu vực đô thị với nông thôn.
Đặc biệt, việc quy hoạch các đô thị theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường sẽ tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh phát triển của vùng trung du và miền núi phía Bắc, Phú Thọ đang tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng và nâng cao chất lượng quản lý đô thị.
Trong thời gian tới, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế thu hút đầu tư phát triển đô thị; đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược; phát triển đồng bộ nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số; đồng thời tăng cường liên kết vùng nhằm khai thác hiệu quả lợi thế vị trí cửa ngõ kết nối Thủ đô với các tỉnh Tây Bắc.
Cùng với sự đồng hành của Chính phủ, các bộ, ngành và sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, quá trình phát triển đô thị sẽ tạo ra những cực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.
Với định hướng quy hoạch đồng bộ, hạ tầng hiện đại, quản trị thông minh và phát triển xanh, đô thị sẽ tiếp tục là động lực quan trọng đưa Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm phát triển của vùng trung du và miền núi phía Bắc.