Ngày 9/8, tại Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền, Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi “Theo dấu Chép Hồng” được tổ chức trong không khí gần gũi, ấm áp. Tham dự chương trình có nhà văn, nhà báo Hoàng Dự – Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật, Trưởng Ban tổ chức; nhà văn, nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng – Trưởng Ban giám khảo; nhà báo Nguyễn Thị Chi – Phó trưởng Ban Thư ký Tòa soạn Thời báo Văn học nghệ thuật, Thư ký Ban giám khảo; tác giả Phạm Hồng Điệp; đại diện Công ty Cổ phần Shinec, Ban Giám hiệu, giáo viên, phụ huynh cùng đông đảo học sinh Trường THCS Phan Chu Trinh.
Cuộc thi do Thời báo Văn học nghệ thuật phối hợp với Trường THCS Phan Chu Trinh phát động từ tháng 5/2026. Sau hơn hai tháng, Ban tổ chức nhận được 18 tác phẩm cá nhân và 5 tác phẩm tập thể. Các bài dự thi không bó hẹp trong khuôn khổ một bài cảm nhận thông thường mà được thể hiện bằng nhiều hình thức như bài viết, vè, tranh tô màu, sản phẩm thông tin đồ họa và phần trình bày sân khấu.
Khép lại cuộc thi “Theo dấu Chép Hồng”, 12 tác phẩm được vinh danh, nhưng điều còn đọng lại lớn hơn những giải thưởng là sự lan toả về lòng nhân ái, trách nhiệm với thiên nhiên và môi trường sống của tác phẩm “Cuộc phiêu du của Chép Hồng” của tác giả Phạm Hồng Điệp.
Khi những chú cá dị tật cất tiếng nói
Giải Nhất thuộc về nhóm Trần Thiện Nhân (lớp 7A6), Đặng Quỳnh Trang, Đỗ Hoàng Bách (lớp 8A1), Đặng Bảo Hân (lớp 8A8) và Nguyễn Bảo Linh (lớp 9A5) với tác phẩm “Giá trị từ một chương sách – Những phận cá dị tật”.
Thay vì kể lại toàn bộ cuốn sách, nhóm chọn một lát cắt nhỏ nhưng ám ảnh: những sinh linh mang hình hài không trọn vẹn trong thế giới dưới nước. Qua cách phân vai và kể chuyện, các em đã nói lên được tiếng nói về số phận của từng loài cá trong từng trang sách.
Đặc biệt, các em không nhìn những mảnh đời đó bằng sự bi luỵ. Các em nhìn thấy đằng sau những mảnh đời bất hạnh của những chú cá dị tật đó là sự vươn lên, là sự đùm bọc của đồng loại. Đó cũng chính là thế giới đại đồng của loài thuỷ sinh mà tác giả mang đến cho người đọc - một thế giới đại đồng nhân văn, lớn mạnh với sự đoàn kết của cả 1 tập thể.
Câu chuyện được các em kể với sự đồng cảm, để người nghe nhận ra mỗi sinh vật đều có quyền được sống trong một môi trường an toàn và được tôn trọng. Từ một chương sách, nhóm tác giả đã mở rộng thành bài học cho chính mình và mọi người: yêu lấy sự khác biệt từ những người bạn quanh mình. Chỉ có tình yêu thương mới giúp xoá nhoà đi các ranh giới, để thế giới mà chúng ta đang sống ngày càng tốt đẹp hơn, yêu thương và đoàn kết hơn.
Bên cạnh giải Nhất, Ban tổ chức trao 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 6 giải Khuyến khích. “Thế giới thủy sinh trong trang sách”, “Vè Cá Chép”, “Bộ tranh tô màu Cuộc phiêu du của Chép Hồng” hay sản phẩm thông tin đồ họa về cuốn sách… mỗi tác phẩm mang một sắc thái, nhưng đều gặp nhau ở tình yêu đối với sự sống và khát vọng xây dựng một môi trường tốt đẹp hơn.
Theo quyết định của Ban tổ chức, giải Nhất trị giá 5 triệu đồng; mỗi giải Nhì 4 triệu đồng; mỗi giải Ba 3 triệu đồng và mỗi giải Khuyến khích 1 triệu đồng. Nguồn tiền thưởng được Thời báo Văn học nghệ thuật huy động xã hội hóa. Đây là những phần quà nhỏ động viên tinh thần hiếu học, ham học hỏi mà Ban tổ chức dành cho các học sinh có những cảm thụ sâu sắc nhất về tác phẩm.
Từ trang sách đến thực tiễn xanh
Sau lễ trao giải, các tác giả nhỏ tuổi và đại biểu đã đến tham quan Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền. Nếu trong trang sách, các em gặp những sinh vật đang kiếm tìm một môi trường sống an lành, thì tại Nam Cầu Kiền, các em được tận mắt quan sát một cách tiếp cận khác đối với phát triển công nghiệp: sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và xây dựng cảnh quan sinh thái.
Những khái niệm tưởng như khô khan như kinh tế tuần hoàn, cộng sinh công nghiệp hay trách nhiệm môi trường vì thế trở nên gần gũi hơn. Qua mỗi điểm tham quan, các em hiểu rằng “sống xanh” không chỉ là một khẩu hiệu. Đó là lựa chọn cần hiện diện trong từng hành động cá nhân, trong cách doanh nghiệp tổ chức sản xuất và trong định hướng phát triển của cả cộng đồng.
Cuộc thi “Theo dấu Chép Hồng” đã khép lại, nhưng hành trình mà cuốn sách mở ra vẫn tiếp tục. “Từ những trang viết về thế giới của Chép Hồng, tôi thấy các em học sinh đã biết lắng nghe tiếng nói của những sinh linh bé nhỏ, biết đặt câu hỏi trước những tổn thương của thiên nhiên và mạnh dạn gửi đi thông điệp của chính mình. Với một tác giả như tôi, đây có lẽ chính là những sự công nhận ý nghĩa nhất cho tác phẩm của mình”, tác giả Phạm Hồng Điệp chia sẻ tại buổi lễ.
Đó cũng là chính ý nghĩa bền lâu của văn hóa đọc: sách không dừng lại trên giá sách, mà có thể gieo một hạt mầm trong nhận thức, nuôi dưỡng lòng trắc ẩn và thôi thúc con người hành động. Khi những hạt mầm ấy được vun đắp bằng sự đồng hành của gia đình, nhà trường, xã hội, một thế hệ trẻ sống nhân ái và có trách nhiệm với môi trường sẽ từng bước trưởng thành.