Đào tạo sát nhu cầu doanh nghiệp tại tỉnh Lào Cai
Nhu cầu nhân lực của tỉnh Lào Cai đang thay đổi nhanh cùng quá trình phát triển công nghiệp, thương mại, du lịch, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế cửa khẩu. Vì vậy, bài toán đặt ra không còn đơn thuần là đào tạo được bao nhiêu người, mà là đào tạo đúng ngành, đúng kỹ năng và có việc làm sau đào tạo.
Theo Kế hoạch số 82/KH-UBND về đào tạo nghề năm 2026, Lào Cai phấn đấu tuyển mới trên 29.500 người, gồm khoảng 4.000 người trình độ cao đẳng, 6.500 người trung cấp và 19.000 người sơ cấp, đào tạo dưới 3 tháng; riêng đào tạo nghề cho lao động nông thôn khoảng 7.000 người.
Cơ cấu đào tạo được định hướng 60% nghề phi nông nghiệp và 40% nghề nông nghiệp, trong đó ưu tiên công nghiệp chế biến, du lịch - dịch vụ và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 71%, lao động có văn bằng, chứng chỉ đạt 27%; tỷ lệ người học có việc làm phù hợp hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo đạt từ 80% trở lên, riêng một số ngành nghề gắn với doanh nghiệp đạt trên 90%.
Để những mục tiêu này đi vào thực chất, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xác định nhu cầu tuyển dụng, góp ý chương trình, tổ chức thực hành đến tiếp nhận và tuyển dụng người học.
Đây cũng là hướng để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động thay đổi chương trình, tăng thời lượng thực hành và cập nhật công nghệ sản xuất. Doanh nghiệp cần lao động có kỹ năng gì thì cơ sở đào tạo phải hướng tới những kỹ năng đó, thay vì đào tạo rồi mới tìm nơi sử dụng.
Mở rộng liên kết, nâng chất lượng nguồn nhân lực
Kết quả hợp tác giữa Lào Cai và Đại học Thái Nguyên giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy hiệu quả của mô hình liên kết đào tạo. Hai bên đã phối hợp tuyển sinh 6.891 sinh viên, học viên và 918 sinh viên hệ từ xa; bồi dưỡng, cấp chứng chỉ cho hàng nghìn cán bộ, giáo viên. Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai đã đào tạo 1.596 sinh viên, với tỷ lệ có việc làm trên 98%.
Những kết quả này tạo cơ sở để tỉnh tiếp tục mở rộng hợp tác trong giai đoạn 2026 - 2030, nhưng theo hướng đi vào chiều sâu, thực chất và gắn với nhu cầu phát triển của từng ngành kinh tế.
Không chỉ liên kết với Đại học Thái Nguyên, Lào Cai đang phát huy mạng lưới các trường đại học, cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái đào tạo đa tầng. Trong đó, đại học đảm nhiệm đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và chuyển giao tri thức; cơ sở giáo dục nghề nghiệp cung cấp nhân lực kỹ thuật; doanh nghiệp tham gia đào tạo theo vị trí việc làm và đặt hàng nguồn nhân lực.
Đặc biệt, nhu cầu nhân lực cho các khu, cụm công nghiệp và doanh nghiệp đang đặt ra yêu cầu đào tạo những nhóm nghề có tính thực hành cao như cơ khí, điện - điện tử, tự động hóa, bán dẫn, công nghệ thông tin, chế biến nông sản, du lịch, logistics và dịch vụ.
Với nông nghiệp, đào tạo cần gắn với những ngành hàng có lợi thế của Lào Cai, nhất là cây dược liệu, sản xuất hàng hóa, chế biến sâu và nông nghiệp công nghệ cao. Đào tạo theo nhu cầu thị trường sẽ giúp giảm tình trạng thiếu nhân lực ở doanh nghiệp trong khi người học khó tìm việc phù hợp.
Nếu đào tạo tạo ra nguồn nhân lực thì nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ phải tạo ra năng suất, sản phẩm và giá trị mới cho nền kinh tế.
Thời gian qua, Lào Cai và Đại học Thái Nguyên đã phối hợp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, phát triển chuỗi cây dược liệu đạt chuẩn GACP-WHO và chuyển đổi số. Đây đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với lợi thế và nhu cầu phát triển của tỉnh.
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh định hướng Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp nghiên cứu, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, xây dựng lộ trình hợp tác 5 năm, hướng tới thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo vùng tại Lào Cai.
Lào Cai khuyến khích các hoạt động nghiên cứu chuyển mạnh sang cơ chế đặt hàng từ thực tiễn
Doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất phải trở thành nơi đặt ra bài toán; nhà trường, viện nghiên cứu và chuyên gia cùng tìm giải pháp; kết quả nghiên cứu sau đó được đưa trở lại sản xuất.
Điển hình với cây dược liệu, thế mạnh của tỉnh Lào Cai tập trung nghiên cứu phát triển giống cây phù hợp thổ nhưỡng, khí hậu, tập trung ưu tiên quy trình sản xuất đạt chuẩn, bảo quản, chế biến và xây dựng sản phẩm có giá trị cao. Với nông nghiệp công nghệ cao, trọng tâm là công nghệ giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí, kiểm soát chất lượng và nâng năng suất. Với du lịch, nghiên cứu và công nghệ hướng tới phát triển sản phẩm, quản lý điểm đến và nâng trải nghiệm du khách.
Việc tỉnh Lào Cai xem xét xây dựng Cơ sở 2 Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai với mô hình “Đô thị Đại học”, quy mô 20.000 - 30.000 sinh viên; thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo vùng, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; đào tạo nhân lực theo nhu cầu thực tế, nhất là cán bộ, công chức cơ sở, nhân lực y tế và nhân lực chất lượng cao phục vụ các khu công nghiệp, ngành công nghiệp bán dẫn; đồng thời cụ thể hóa Thỏa thuận hợp tác toàn diện, hỗ trợ cộng đồng về kỹ năng số, thư viện số, chuyển giao công nghệ nông nghiệp và thương mại điện tử. Điều này, mở thêm khả năng hình thành một đầu mối đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ ngay tại địa phương.
Với mục tiêu năm 2026 đào tạo gần 30.000 người, cùng yêu cầu ngày càng cao về nhân lực cho công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số, qua đó cho thấy hướng đi của Lào Cai Lào Cai lấy liên kết đào tạo là một mắt xích của chiến lược phát triển kinh tế.
Khi nhà trường đào tạo đúng nhu cầu, cơ sở nghề cung cấp đúng kỹ năng, doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu và các tổ chức khoa học giải quyết đúng bài toán sản xuất, nguồn nhân lực sẽ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh của Lào Cai. Đó cũng là nền tảng để tỉnh Lào Cai giải quyết nhu cầu lao động, hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ, nâng năng suất và tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế./.