Thị trường chứng khoán Việt Nam bước qua tuần giao dịch 17-21/8 trong trạng thái giằng co. Sau nhịp điều chỉnh mạnh, mặt bằng định giá của nhiều cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn hơn, song lực cầu vẫn chưa đủ mạnh để tạo một nhịp hồi phục có tính lan tỏa.
Phiên 20/8, VN-Index tăng 7,55 điểm lên 1.734,24 điểm nhưng giá trị khớp lệnh trên HoSE chưa tới 10.000 tỷ đồng. Trước đó một phiên, chỉ số giảm 5,33 điểm, trong khi thanh khoản toàn thị trường xuống mức thấp nhất nhiều tháng. Diễn biến này cho thấy vấn đề của thị trường hiện không hẳn nằm ở việc thiếu cổ phiếu giá hấp dẫn, mà ở chỗ dòng tiền vẫn đang thận trọng.
Thanh khoản chưa trở lại, đà hồi phục khó bền
VN-Index đã trải qua một nhịp điều chỉnh đáng kể nếu tính từ vùng đỉnh gần nhất. Đáng chú ý, mức giảm không chỉ tập trung ở một vài cổ phiếu mà lan rộng trên thị trường.
Theo ông Matthew Smith, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích Khối Khách hàng tổ chức, Chứng khoán Yuanta Việt Nam, khoảng 3/4 số cổ phiếu trên VN-Index đã giảm từ 20% trở lên so với đỉnh gần nhất. Điều này cho thấy bề rộng của nhịp điều chỉnh lớn hơn đáng kể so với những gì chỉ số chính thể hiện.
Trong phiên 19/8, có tới 220 mã giảm, trong khi chỉ 97 mã tăng. Giá trị khớp lệnh trên HoSE chỉ hơn 10.020 tỷ đồng, thấp nhất kể từ ngày 11/6. Sang phiên 20/8, VN-Index tăng hơn 7,5 điểm nhưng thanh khoản vẫn ở mức thấp, cho thấy lực cầu chưa thực sự xác nhận một xu hướng tăng mới.
Đây là điểm nổi bật nhất của thị trường trong tuần qua. Khi thanh khoản suy yếu, những nhịp tăng của chỉ số dễ phụ thuộc vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn thay vì phản ánh sự trở lại đồng đều của dòng tiền.
Khối ngoại cũng chưa tạo được lực đỡ. Riêng phiên 19/8, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 710 tỷ đồng trên HoSE. Sang phiên 20/8, giá trị bán ròng tiếp tục ở mức hơn 610 tỷ đồng. Trong khi đó, dòng tiền tự doanh có dấu hiệu tích cực hơn khi mua ròng 589 tỷ đồng trong phiên 20/8, tập trung vào HPG, VIC, FPT, STB...
Như vậy, trong ngắn hạn, thị trường vẫn phải dựa chủ yếu vào sức cầu trong nước để hấp thụ lượng cung từ khối ngoại.
FTSE là cú hích dài hạn, chưa phải "liều thuốc" cho một phiên giao dịch
Một trong những tâm điểm của tuần là việc FTSE Russell dự kiến công bố danh mục cổ phiếu Việt Nam trong kỳ rà soát bán niên vào ngày 21/8. Đây là bước chuẩn bị cho quá trình Việt Nam chuyển từ nhóm thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/9.
Kỳ vọng nâng hạng đang tạo ra một câu chuyện hấp dẫn đối với thị trường, đặc biệt trước diễn biến dòng vốn ngoại được kỳ vọng gia tăng trong trung và dài hạn. Dù vậy, tác động thực tế cần được nhìn nhận theo từng giai đoạn thay vì kỳ vọng một lượng tiền lớn lập tức chảy vào thị trường.
Theo tính toán của ông Matthew Smith, trong ngày 21/9, khi tỷ lệ hòa nhập ban đầu của Việt Nam vào bộ chỉ số mới nổi ở mức 10%, dòng vốn từ các quỹ chỉ số có thể vào khoảng 150 triệu USD. Con số này tích cực nhưng chưa đủ lớn để tạo ra một cuộc tái định giá diện rộng. Quy mô dòng vốn đáng chú ý hơn được dự báo xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 9/2027, khi 90% lượng vốn còn lại, ước khoảng 1,35 tỷ USD, được giải ngân.
Điều đó đồng nghĩa với việc câu chuyện FTSE có thể trở thành một chất xúc tác quan trọng cho thị trường, nhưng không nên được hiểu là động lực đủ mạnh để ngay lập tức đảo chiều xu hướng thanh khoản. Nói cách khác, ngày 21/9 có thể là một cột mốc mang ý nghĩa tâm lý và định vị thị trường nhiều hơn là một "ngày bùng nổ" về dòng tiền.
Cũng sau nhịp điều chỉnh, định giá đang trở thành một điểm sáng hiếm hoi của thị trường. Nhiều doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt, lợi nhuận duy trì tăng trưởng đang giao dịch ở mức P/E một chữ số hoặc khoảng 10-13 lần. Một số cổ phiếu có PEG dưới 0,5 lần nếu đặt định giá cạnh tốc độ tăng trưởng lợi nhuận.
Nhìn rộng hơn, kết quả kinh doanh quý II tích cực cùng nhịp điều chỉnh của VN-Index đã đưa P/E của nhiều nhóm ngành xuống dưới trung vị lịch sử 10 năm. P/B của không ít ngành cũng về vùng thấp hoặc tiệm cận trung vị dài hạn. Đây là nền tảng để hình thành một chu kỳ tích lũy mới.
Tuy nhiên, định giá thấp không phải lúc nào cũng là chất xúc tác đủ mạnh để cổ phiếu tăng giá ngay. Một doanh nghiệp có thể duy trì mức định giá rẻ trong thời gian dài nếu dòng tiền chưa quay trở lại hoặc thị trường vẫn chịu áp lực từ các yếu tố vĩ mô. Vì vậy, trạng thái phù hợp hơn với thị trường hiện nay có thể là tích lũy có chọn lọc, thay vì mua đuổi hoặc giải ngân đồng loạt.
Lãi suất mới là biến số cần theo dõi sát
Nếu FTSE tạo ra câu chuyện dài hạn thì lãi suất lại là biến số gần hơn đối với diễn biến thị trường những tháng cuối năm. Tính đến cuối tháng 7, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Nhu cầu vốn lớn khiến bài toán thanh khoản và huy động vốn của hệ thống ngân hàng vẫn được đặt ra.
Một mặt, Ngân hàng Nhà nước đang triển khai các giải pháp nhằm hỗ trợ thanh khoản và thúc đẩy tín dụng. Mặt khác, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng vẫn neo cao để cạnh tranh nguồn vốn.
Theo Maybank, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đang dần ổn định quanh 7,5-8%/năm và có thể giảm khoảng 50 điểm cơ bản vào cuối năm. Nhưng nhu cầu tín dụng lớn, đặc biệt từ các dự án hạ tầng quy mô lớn, có thể khiến lãi suất khó giảm nhanh. Đây chính là điểm khiến thị trường chưa thể kỳ vọng một dòng tiền mới ồ ạt.
Khi lãi suất huy động còn cao, tiền gửi vẫn là một kênh cạnh tranh trực tiếp với chứng khoán. Trong khi đó, nếu lãi suất cho vay giảm nhanh hơn lãi suất huy động, biên lợi nhuận của các ngân hàng cũng có thể chịu sức ép. Do đó, tín hiệu tích cực không nằm ở việc lãi suất giảm mạnh ngay lập tức, mà ở khả năng giai đoạn căng thẳng nhất của mặt bằng lãi suất đã đi qua. Nếu thanh khoản hệ thống tiếp tục ổn định, lãi suất cho vay được kiểm soát và lãi suất huy động bắt đầu hạ nhiệt vào cuối năm, thị trường sẽ có thêm một nền tảng quan trọng để phục hồi.
Cổ phiếu sẽ phân hóa mạnh theo khả năng hưởng lợi
Giữa lúc dòng tiền chưa đủ mạnh, lĩnh vực đầu tư nhiều khả năng sẽ tiếp tục xoay quanh từng nhóm ngành và chất lượng doanh nghiệp thay vì một xu hướng tăng đồng loạt. Theo ông Matthew Smith, một số cổ phiếu công nghiệp chọn lọc và nhóm sản xuất điện khí có triển vọng tích cực. Với các nhóm vốn hóa lớn, hàng tiêu dùng thiết yếu và không thiết yếu cũng đáng cân nhắc.
Ngoài ra, mặt bằng định giá của nhiều ngân hàng đã xuống thấp do áp lực thanh khoản và những lo ngại liên quan đến bất động sản. Tuy nhiên, lợi thế sẽ nghiêng về những ngân hàng có nguồn vốn giá rẻ, CASA cao, chất lượng tài sản tốt và khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận.
Một số cổ phiếu ngân hàng cũng đang được các công ty chứng khoán đánh giá tích cực. Chẳng hạn, BSC duy trì khuyến nghị mua đối với MBB, với giá mục tiêu 25.700 đồng/cổ phiếu, nhấn mạnh lợi thế về hạn mức tín dụng và khả năng duy trì ROAE trên 20%.
Ở nhóm thép, HPG được BSC khuyến nghị mua mạnh với giá mục tiêu 32.700 đồng/cổ phiếu, dựa trên kỳ vọng lợi nhuận tiếp tục tăng trong năm 2026 và 2027.
Bất động sản cũng có sự phân hóa rõ nét. Bất động sản nhà ở vẫn chịu ảnh hưởng bởi chi phí vốn và sức mua, trong khi những doanh nghiệp có quỹ đất sạch, pháp lý hoàn thiện, dự án sẵn sàng triển khai và bảng cân đối lành mạnh có lợi thế hơn. Ở nhóm bất động sản khu công nghiệp, kết quả kinh doanh quý II cho thấy sự phân hóa mạnh khi lợi nhuận toàn ngành giảm nhưng một số doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng.
Xây dựng, vật liệu và hạ tầng có thể hưởng lợi khi đầu tư công tăng tốc và chi phí vốn hạ nhiệt. Mặc dù vậy, yếu tố quyết định vẫn là khả năng chuyển hóa backlog thành doanh thu và lợi nhuận.
VN-Index có thể cần thêm thời gian tích lũy
Bức tranh thị trường hiện tại có sự đan xen giữa những yếu tố tích cực và lực cản. Về mặt đáng mừng là mặt bằng định giá đã hấp dẫn hơn, lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, chính sách tài khóa tiếp tục được thúc đẩy, đầu tư công có khả năng tăng tốc về cuối năm và tiến trình nâng hạng FTSE đang bước vào giai đoạn cụ thể hơn.
Ở chiều ngược lại, thanh khoản thấp, khối ngoại bán ròng, lãi suất huy động còn cao và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận có thể chậm lại sau giai đoạn tăng mạnh trong nửa đầu năm vẫn là những lực cản đáng kể.
Maybank dự báo lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 có thể tăng 26%, nhưng tốc độ tăng trưởng năm 2027 giảm xuống khoảng 10%. Công ty chứng khoán này cho rằng VN-Index có thể đi ngang trong ngắn hạn trước khi lấy lại xu hướng tăng khi lãi suất bắt đầu hạ nhiệt. Mục tiêu dài hạn 2.000 điểm được Maybank duy trì, tương ứng P/E dự phóng năm 2026 khoảng 12,5 lần.
Nhìn từ diễn biến tuần 17-21/8, thị trường chưa cho thấy tín hiệu đủ mạnh để bước ngay vào một nhịp tăng mới. Nhưng điều đó cũng không đồng nghĩa triển vọng trung hạn đã xấu đi. Thị trường đang đứng ở một trạng thái khá đặc biệt, giá đã điều chỉnh đủ sâu để mở ra cơ hội, nhưng dòng tiền chưa sẵn sàng để biến cơ hội đó thành một xu hướng tăng diện rộng.
Vì vậy, từ nay đến cuối năm, câu chuyện đáng theo dõi không chỉ là VN-Index sẽ đi về đâu, mà là khi nào thanh khoản thực sự quay trở lại. FTSE có thể mở cánh cửa cho dòng vốn ngoại, nhưng để thị trường đi xa hơn thì vẫn cần sức cầu trong nước xác nhận.
Nếu lãi suất bắt đầu hạ nhiệt, thanh khoản được cải thiện và dòng vốn nâng hạng từng bước đi vào thị trường, những cổ phiếu đã được chiết khấu mạnh nhưng vẫn duy trì nền tảng lợi nhuận tốt có thể trở thành nhóm hưởng lợi đầu tiên.
Sau một tuần thị trường hồi phục trong thanh khoản thấp, VN-Index vì thế nhiều khả năng vẫn cần thêm một giai đoạn tích lũy. Cơ hội đang mở ra nhưng chất xúc tác để biến cơ hội thành một chu kỳ tăng mới vẫn chưa hội tụ đầy đủ.