PNJ lộ khoảng vênh lợi nhuận sau khi kiểm toán soát xét.

Mùa báo cáo tài chính hợp nhất soát xét bán niên 2026 chứng kiến những biến động đáng kể về lợi nhuận tại nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn. Sự chênh lệch giữa con số tự lập và kết quả kiểm toán không chỉ phản ánh kỹ thuật trích lập dự phòng hay hạch toán giá vốn, mà còn là thước đo về chất lượng quản trị và độ bền dòng tiền kinh doanh.

Đáng chú ý là CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã chứng khoán: PNJ). Lợi nhuận trước thuế hợp nhất 6 tháng đầu năm của doanh nghiệp giảm từ 1.538 tỷ đồng theo báo cáo tự lập xuống còn 862 tỷ đồng sau soát xét.

Như vậy, lợi nhuận trước thuế của PNJ giảm gần 676 tỷ đồng, tương đương khoảng 44%. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất cũng giảm 456 tỷ đồng, còn 728,5 tỷ đồng.

PNJ giải trình do điều chỉnh giá trị dự phòng cho chi phí xử lý hàng mua lại tương ứng với tồn kho mua lại tại thời điểm 30/06; điều chỉnh bổ sung dự phòng tổn thất phát sinh từ chính sách thu đổi cho giá trị hàng hóa mà khách hàng bán lại sau niên độ từ ngày 01/07-03/09 và điều chỉnh bổ sung dự phòng tổn thất ước tính trong tương lai phát sinh từ chính sách thu đổi hàng hóa đã bán.

So với cùng kỳ, doanh thu thuần sau soát xét 6 tháng 2026 tăng 49%, lợi nhuận sau thuế giảm 35%. Theo giải trình của PNJ, sự biến động của lợi nhuận sau thuế chủ yếu do doanh thu thuần trong kỳ ghi nhận mức tăng trưởng mạnh so với cùng kỳ, trong đó đóng góp chủ yếu từ doanh thu vàng 24K, nhưng biên lợi nhuận gộp lại giảm, do tỷ trọng doanh thu từ vàng 24K - vốn có biên lợi nhuận thấp hơn - tăng cao hơn so với mảng bán lẻ trang sức, dẫn đến sự thay đổi trong cơ cấu doanh thu theo dòng hàng và ảnh hưởng đến biên lợi nhuận gộp chung.

Ngoài ra, PNJ ghi nhận khoản trích lập dự phòng tổn thất ước tính phát sinh từ chính sách thu đổi cho hàng hóa đã bán, gồm dự phòng cho giá trị hàng hóa khách hàng bán lại từ ngày 01/07 đến ngày lập BCTC soát xét 03/09, và dự phòng cho ước tính tổn thất phát sinh trong tương lai liên quan tới chính sách thu đổi cho hàng hóa đã bán trước đây.

Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp giảm so với cùng kỳ, chủ yếu do Công ty liên tục duy trì và đẩy mạnh các chuỗi hoạt động tối ưu chi phí trong năm 2026, đồng thời Công ty thực hiện điều chỉnh các ước tính liên quan đến chi phí vận hành đã được trích lập trong 6 tháng đầu năm, trên cơ sở cập nhật tình hình hoạt động kinh doanh và các thông tin hiện có tại thời điểm lập BCTC.

Ngoài PNJ, Công ty CP Phát triển Nhà Thủ Đức (Thuduc House) cũng "hụt" lợi nhuận sau soát xét. Doanh nghiệp này từng ghi nhận lợi nhuận sau thuế 6 tháng đầu năm đạt hơn 12,37 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau soát xét, lợi nhuận “bốc hơi” tới 85%, giảm xuống còn 1,83 tỷ đồng, tương ứng giảm 10,5 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm trước, lợi nhuận cũng giảm hơn 90%.

Theo giải trình của doanh nghiệp, lợi nhuận giảm sau soát xét chủ yếu do trích lập bổ sung 2,5 tỷ đồng dự phòng đối với khoản tạm ứng tại công ty con TDHS, do hồ sơ thanh toán, quyết toán chưa hoàn thiện đầy đủ. Bên cạnh đó, khoản hoàn nhập dự phòng phải thu 8 tỷ đồng do công ty đánh giá chưa có đầy đủ bằng chứng từ bên ngoài theo khuyến nghị của kiểm toán. Doanh nghiệp đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ liên quan.

Biến động lợi nhuận của Tập đoàn Kido cũng rất đáng kể, nhưng theo hướng ngược lại. Theo báo cáo tài chính soát xét vừa công bố, lợi nhuận trước thuế hợp nhất của Kido tăng từ 90,6 tỷ đồng lên 148,7 tỷ đồng, tăng 64%. Đại diện Kido cho biết, nguyên nhân là bổ sung phần lợi nhuận được chia từ các công ty liên doanh, liên kết.

Vinaconex cũng ghi nhận kết quả tăng sau soát xét. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất của doanh nghiệp này được điều chỉnh từ 705,5 tỷ đồng lên 793,1 tỷ đồng, chủ yếu do giảm mức trích lập dự phòng phải thu khó đòi.

Có thể thấy, khoảng cách sau soát xét không chỉ nằm ở con số, mà còn phản ánh sự khác biệt khá lớn tại những khoản mục phụ thuộc nhiều vào ước tính của doanh nghiệp cũng như những biến cố đột biến phát sinh.