Đây là nội dung trọng yếu của Diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam” được Tạp chí Tài chính doanh nghiệp tổ chức sáng ngày 18/9, tại Hà Nội.
Đi cùng cơ hội là yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh
Diễn đàn có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Các diễn giả gồm GS.TS Hoàng Văn Cường - Nguyên ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội; Ông Phạm Văn Quân - Phó cục trưởng Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương; Bà Lê Thị Duyên Hải - Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam; TS. Đỗ Diệu Hương – Phó giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; ThS. Nguyễn Anh Dương - Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược; Ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng giám đốc công ty TNHH Xúc tiến xuất khẩu VIETGO.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Hà Khắc Minh – Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính doanh nghiệp nhận định, Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở cao và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đây là cơ hội để thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị quốc tế. Đi cùng cơ hội là yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Theo ông Hà Khắc Minh, Diễn đàn được tổ chức nhằm góp phần triển khai các mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia theo Nghị quyết 02/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ, đồng thời tạo không gian trao đổi, kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội, ngân hàng và doanh nghiệp.
Diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam” có 2 phiên. Tại Phiên thứ nhất, các chuyên gia tập trung phân tích xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, những tác động và cơ hội đối với Việt Nam, đồng thời trao đổi về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với những thay đổi của thị trường.
Tại Phiên thứ 2, các diễn giả tập trung từ góc nhìn doanh nghiệp, phân tích những yêu cầu để nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, từ phát triển công nghiệp hỗ trợ, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế đến chủ động nắm bắt cơ hội đơn hàng và mở rộng thị trường.
Mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn hạn chế
TS. Đỗ Diệu Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho rằng, Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu vào mạng lưới sản xuất và thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh về thương mại và xuất khẩu chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp trong nước được nâng cao tương ứng về vị thế và khả năng tạo giá trị trong chuỗi.
Giai đoạn 2021-2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng từ 336,25 tỷ USD lên 475,04 tỷ USD. Tuy nhiên, năm 2025, khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm 22,7% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực FDI chiếm 77,3%. Đáng chú ý, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu giảm từ khoảng 35% năm 2009 xuống 18% năm 2023.
Từ số liệu trên, TS. Đỗ Diệu Hương nhấn mạnh đến yêu cầu đối với nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở rộng nhanh chóng. Bên cạnh chất lượng, giá thành, quy mô và độ tin cậy giao hàng, doanh nghiệp ngày càng phải đáp ứng các yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, sử dụng năng lượng, môi trường, lao động và quản trị rủi ro.
Theo TS. Phạm Văn Quân, Phó cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể về quy mô và năng lực của nền kinh tế. GDP danh nghĩa năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người khoảng 5.026 USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP tăng 8,18%; chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 8 tháng tăng 11,9%, riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 12,5%. Những kết quả này cho thấy công nghiệp tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, theo TS. Phạm Văn Quân, cùng với tốc độ tăng trưởng, vấn đề đặt ra là làm thế nào nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng phần giá trị được tạo ra và giữ lại trong nền kinh tế Việt Nam. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp FDI hiện chiếm khoảng 79,9% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm khoảng 20,1%. Cơ cấu này cho thấy mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn hạn chế.
Theo nhận định của các chuyên gia tại Diễn đàn, phát triển công nghiệp hỗ trợ là một trong những giải pháp quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, gia tăng giá trị sản xuất trong nước và củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.