Ngày 22/9 (giờ địa phương), tại Trụ sở Liên hợp quốc ở New York, Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81.
Phiên thảo luận năm nay có chủ đề “Khôi phục lòng tin, kiến tạo chuyển đổi: Một Liên hợp quốc hành động vì tất cả mọi người”, với sự tham dự của hơn 120 nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu Chính phủ cùng lãnh đạo, đại diện các quốc gia thành viên.
Đánh giá về tình hình thế giới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định trật tự quốc tế đang trải qua những chuyển dịch sâu sắc, đi kèm nhiều rủi ro và bất định.
Theo ông, xu hướng sử dụng và đe dọa sử dụng vũ lực, chạy đua vũ trang, hiện đại hóa vũ khí hạt nhân và phát triển các loại vũ khí công nghệ mới đang làm gia tăng nguy cơ đối đầu, tính toán sai lầm và xung đột.
Trong lĩnh vực kinh tế, thế giới ngày càng có xu hướng phân mảnh với sự gia tăng các rào cản thương mại, đầu tư và công nghệ. Gián đoạn chuỗi cung ứng và bất ổn kinh tế đang thu hẹp cơ hội phát triển của nhiều quốc gia.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và những rủi ro mới từ công nghệ tiếp tục tác động trực tiếp đến đời sống, sinh kế của người dân cũng như sự phát triển và ổn định của nhiều quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng điều đáng quan tâm không chỉ là trật tự quốc tế đang thay đổi như thế nào, mà còn là sự thay đổi đó sẽ đưa thế giới tới đâu.
Theo ông, thay đổi là không thể tránh khỏi, nhưng xung đột và đối đầu không phải là tất yếu. Từ kinh nghiệm lịch sử, Việt Nam hiểu rõ cái giá của chiến tranh, giá trị của độc lập và sức mạnh của hòa giải, hợp tác. Trên cơ sở đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng chủ đề của Khóa họp lần này phản ánh đúng những yêu cầu cấp thiết của thời đại.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng sứ mệnh của thế hệ hiện nay là cùng định hướng và quản trị sự thay đổi, để cạnh tranh không trở thành đối đầu, khác biệt không dẫn tới xung đột và tiến bộ khoa học - công nghệ không tạo ra những chia rẽ mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất 4 định hướng lớn.
Thứ nhất, khôi phục lòng tin giữa các quốc gia trên cơ sở tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế là nền tảng của trật tự thế giới, cần được tôn trọng đầy đủ, nhất quán và không chọn lọc.
Các quốc gia cần tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền lựa chọn con đường phát triển của nhau; không can thiệp vào công việc nội bộ, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trái với Hiến chương Liên hợp quốc.
Khôi phục lòng tin không có nghĩa các quốc gia phải xóa bỏ khác biệt, mà cần quản trị những khác biệt đó một cách có trách nhiệm. Theo đó, khủng hoảng cần được ngăn ngừa, cạnh tranh được kiểm soát, đối thoại được duy trì và các cam kết được tôn trọng, thực hiện đầy đủ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng các nước lớn cần đi đầu trong tôn trọng luật pháp quốc tế, kiềm chế và giải quyết có trách nhiệm những vấn đề chung; Liên hợp quốc cần giữ vai trò trung tâm trong các nỗ lực này.
Trong mọi cuộc xung đột, dân thường phải được bảo vệ, luật nhân đạo quốc tế được tôn trọng và việc tiếp cận cứu trợ nhân đạo được bảo đảm.
Về các vấn đề khu vực và quốc tế, Việt Nam ủng hộ quyền tự quyết của nhân dân Palestine và giải pháp hai nhà nước, với Nhà nước Palestine độc lập chung sống hòa bình bên cạnh Nhà nước Israel, phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của Liên hợp quốc.
Tại châu Á - Thái Bình Dương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn kinh nghiệm gần 60 năm phát triển của ASEAN cho thấy các quốc gia có thể chuyển từ nghi kỵ sang lòng tin, từ đối đầu sang đối thoại và từ chia rẽ sang hợp tác.
Đối với Biển Đông, Việt Nam khẳng định tiếp tục kiên trì giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982; đồng thời bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của mình.
Việt Nam cũng kêu gọi Mỹ chấm dứt các biện pháp bao vây, cấm vận đơn phương và phong tỏa năng lượng đối với Cuba, đưa Cuba ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố.
Thứ hai, thúc đẩy phát triển công bằng, nhân văn, bao trùm và bền vững.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng các cam kết quốc tế cần được chuyển hóa thành hành động và mang lại cuộc sống hòa bình, an toàn, văn minh, hạnh phúc cho người dân.
Theo đó, Văn kiện vì Tương lai và Chương trình nghị sự 2030 cần được triển khai nghiêm túc, đầy đủ.
Các cam kết về tài chính cho phát triển, trong đó có Cam kết Sevilla, cần được cụ thể hóa bằng việc mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí phù hợp, hỗ trợ các nước chịu gánh nặng nợ và tăng tiếng nói của các nước đang phát triển trong các thể chế tài chính, tiền tệ quốc tế.
Hệ thống thương mại đa phương cần được củng cố theo hướng cởi mở, công bằng và minh bạch, bảo đảm cơ hội phát triển cho các quốc gia.
Đối với biến đổi khí hậu, ông nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tài chính cho thích ứng, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi năng lượng công bằng. Phát triển cần lấy con người làm trung tâm, gắn tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và sinh kế của người dân, nhất là tại những quốc gia và cộng đồng dễ bị tổn thương.
Thứ ba, chủ động định hình quản trị công nghệ để tiến bộ phục vụ con người và phát triển chung.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội chưa từng có, nhưng cũng đặt ra những thách thức mới.
Ông cho rằng tiến bộ công nghệ không mặc nhiên bảo đảm công bằng. Công nghệ cần góp phần thu hẹp khoảng cách, mở rộng cơ hội phát triển, thay vì tạo ra những hình thức phụ thuộc hoặc nguồn xung đột mới.
Các quốc gia cần xây dựng những nguyên tắc và khuôn khổ quản trị bao trùm, an toàn, minh bạch và có trách nhiệm, bảo đảm công nghệ phục vụ con người, tôn trọng chủ quyền quốc gia, chủ quyền số và quyền tự chủ phát triển.
Các nước đang phát triển cần được tham gia thực chất vào quá trình xây dựng luật lệ, đồng thời được hỗ trợ về hạ tầng, năng lực số và tiếp cận công bằng với thành quả của tiến bộ khoa học - công nghệ.
Việt Nam sẵn sàng cùng các đối tác thúc đẩy hợp tác, nâng cao năng lực phòng, chống tội phạm mạng; ủng hộ các sáng kiến quốc tế về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và xây dựng các khuôn khổ quản trị hiệu quả.
Thứ tư, củng cố chủ nghĩa đa phương và vai trò trung tâm, không thể thay thế của Liên hợp quốc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng sức mạnh của Liên hợp quốc không nằm ở việc làm thay trách nhiệm của các quốc gia, mà ở uy tín và khả năng xây dựng đồng thuận, xây dựng chuẩn mực, phát triển luật lệ và huy động nỗ lực toàn cầu để ứng phó với những thách thức chung.
Để Liên hợp quốc thích ứng với những chuyển đổi của thời đại, Việt Nam ủng hộ các nỗ lực cải tổ tổ chức này, đặc biệt là Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an và Ban Thư ký, theo hướng tăng hiệu quả, cải tổ cấu trúc, tinh giản bộ máy, cũng như phát huy vai trò trong triển khai các chương trình nghị sự toàn cầu và bảo đảm lợi ích của các nước đang phát triển.
Từ những định hướng trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh những quan điểm được đưa ra cũng xuất phát từ kinh nghiệm của Việt Nam trong quá trình đồng hành cùng Liên hợp quốc.
Gần nửa thế kỷ quan hệ Việt Nam - Liên hợp quốc phản ánh quá trình chuyển đổi của đất nước, từ một quốc gia chủ yếu tiếp nhận hỗ trợ trong những năm tái thiết và đổi mới trở thành thành viên ngày càng chủ động đóng góp vào các công việc chung.
Việt Nam cũng tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, với các cán bộ, chiến sĩ quân đội và công an thực hiện nhiệm vụ tại những khu vực mà hòa bình còn nhiều thách thức.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng truyền thống độc lập, tự cường là nền tảng để Việt Nam củng cố tự chủ chiến lược và chủ động hội nhập quốc tế.
Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Mô hình phát triển được xác định dựa trên năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng.
Tự chủ, theo ông, cũng đồng nghĩa với chủ động thích ứng và hợp tác bình đẳng với thế giới. Vì vậy, Việt Nam tiếp tục nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại.
Việt Nam khẳng định tiếp tục bảo vệ Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, thúc đẩy đối thoại, giải quyết hòa bình các tranh chấp và tham gia sâu rộng hơn vào hoạt động gìn giữ hòa bình.
Trên cương vị thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Việt Nam đề cao đối thoại và hợp tác để thúc đẩy, bảo vệ quyền con người, bảo đảm người dân được hưởng thành quả phát triển; đồng thời sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về giảm nghèo, phát triển nông nghiệp và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Kết thúc bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng thế giới sẽ tiếp tục thay đổi và hướng đi của sự thay đổi phụ thuộc vào những lựa chọn, trách nhiệm của các quốc gia hôm nay.
Ông khẳng định Việt Nam lựa chọn hòa bình, hợp tác và phát triển; kiên trì cùng các quốc gia củng cố Liên hợp quốc, tôn trọng luật pháp quốc tế và chuyển các cam kết chung thành lợi ích thiết thực cho người dân.
“Việt Nam luôn là thành viên tích cực, đối tác tin cậy và quốc gia có trách nhiệm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh và khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng góp vào những nỗ lực chung nhằm xây dựng một thế giới hòa bình, công bằng, bao trùm và tốt đẹp hơn.