Ngay đầu phiên giao dịch ngày 28/9, cổ phiếu PNJ của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận tiếp tục chịu áp lực bán mạnh và giảm hết biên độ. Sau một nhịp hồi phục ngắn, thị giá PNJ xuyên thủng vùng đáy 30.750 đồng/cổ phiếu thiết lập ngày 24/7, xuống mức thấp nhất trong gần 6 năm kể từ cuối tháng 10/2020.
Tính đến khoảng 10h sáng, PNJ vẫn trong tình trạng trắng bên mua. Hơn 25 triệu cổ phiếu được đặt bán tại giá sàn, trong khi lượng khớp lệnh chỉ hơn 1,4 triệu đơn vị. Vốn hóa thị trường của doanh nghiệp theo đó giảm xuống khoảng 15.700 tỷ đồng. Tính trong một tháng, thị giá PNJ đã giảm khoảng 27%. Nếu tính từ vùng giá khoảng 83.000 đồng/cổ phiếu hồi đầu tháng 3, mã này đã mất hơn 60% giá trị.
Điều đáng chú ý là lượng cổ phiếu muốn bán ra đang lớn hơn nhiều so với khả năng hấp thụ của bên mua. Đó là lý do khiến PNJ rơi vào trạng thái giảm sàn nhưng vẫn không xuất hiện lực cầu đủ mạnh để cân bằng cung.
Từ kế hoạch lãi 3.409 tỷ đồng đến dự kiến lỗ 6.271 tỷ đồng
Một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến tâm lý nhà đầu tư thay đổi mạnh là kế hoạch kinh doanh năm 2026 của PNJ vừa được điều chỉnh theo hướng rất tiêu cực. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên hồi tháng 4, PNJ đặt mục tiêu doanh thu khoảng 48.660 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 3.409 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo tài liệu phục vụ Đại hội đồng cổ đông bất thường dự kiến tổ chức ngày 21/10, doanh nghiệp đề xuất điều chỉnh doanh thu năm 2026 xuống còn 39.057 tỷ đồng. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế từ mức dự kiến 3.409 tỷ đồng chuyển sang lỗ 6.271 tỷ đồng. Đây là mức đảo chiều rất lớn chỉ sau khoảng 5 tháng.
Nguyên nhân chủ yếu nằm ở khoản dự phòng tổn thất 7.071 tỷ đồng liên quan đến chính sách thu đổi sản phẩm đã bán. Theo phương án PNJ đưa ra, doanh nghiệp giả định khách hàng có thể mang trở lại lượng hàng tương đương 80% giá trị sản phẩm đã mua để bán lại hoặc đổi sang sản phẩm khác. Nếu loại trừ khoản dự phòng này, PNJ cho biết lợi nhuận sau thuế năm 2026 vẫn có thể đạt khoảng 800 tỷ đồng. Dẫu vậy, con số này cũng thấp hơn đáng kể so với kế hoạch lợi nhuận ban đầu.
Nói cách khác, cú lỗ hơn 6.200 tỷ đồng mà PNJ dự kiến ghi nhận chủ yếu đến từ khoản dự phòng lớn, chứ không hoàn toàn phản ánh hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp. Đây là điểm cần phân biệt khi đánh giá tác động của con số lỗ.
Đối với thị trường chứng khoán, việc doanh nghiệp chuyển từ kế hoạch có lãi hơn 3.400 tỷ đồng sang dự kiến lỗ hơn 6.200 tỷ đồng vẫn là một thay đổi rất lớn về kỳ vọng lợi nhuận và sức khỏe tài chính trong ngắn hạn.
Theo báo cáo tài chính bán niên soát xét và cập nhật kết quả kinh doanh của PNJ, trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến 3/9, doanh nghiệp đã mua lại gần 5.000 tỷ đồng hàng hóa từ khách hàng. Khoản tổn thất phát sinh tương ứng khoảng 1.446 tỷ đồng. Riêng trong hai tháng 7 và 8, PNJ ghi nhận doanh thu thuần 5.695 tỷ đồng, tăng 4,5% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận gộp giảm hơn 45%, còn khoảng 550 tỷ đồng. Sau cùng, doanh nghiệp ghi nhận lỗ sau thuế 61 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi 325 tỷ đồng.
PNJ cho biết kết quả này chủ yếu chịu tác động bởi biên lợi nhuận gộp suy giảm, diễn biến bất lợi của thị trường kim cương và yếu tố mùa vụ trong tháng 7 âm lịch. Những con số trên cho thấy vấn đề của PNJ không chỉ nằm ở một khoản dự phòng được ghi nhận cho tương lai. Ngoài ra, hoạt động thu đổi đã bắt đầu tạo ra tác động đáng kể lên kết quả kinh doanh trong những tháng gần đây.
Đây cũng là điểm khiến thị trường phản ứng mạnh. Khi một doanh nghiệp đồng thời phải điều chỉnh giảm doanh thu, ghi nhận chi phí dự phòng lớn và chứng kiến biên lợi nhuận suy giảm, thì nhà đầu tư có cơ sở để thận trọng hơn với triển vọng lợi nhuận trong các quý tiếp theo.
Vì sao PNJ giảm sàn nhưng vẫn trắng bên mua?
Diễn biến trắng bên mua của PNJ có thể nhìn từ sự chênh lệch quá lớn giữa lượng cung và cầu tại vùng giá hiện tại. Sau khi doanh nghiệp công bố kế hoạch lợi nhuận chuyển sang lỗ 6.271 tỷ đồng, thị trường phải định giá lại triển vọng PNJ. Trong khi đó, lượng cổ phiếu được đưa ra bán lại tăng mạnh, khiến bên mua không đủ sức hấp thụ.
Tại thời điểm khoảng 10h ngày 28/9, hơn 25 triệu cổ phiếu PNJ nằm chờ bán ở giá sàn, trong khi lượng khớp lệnh chỉ hơn 1,4 triệu đơn vị. Chênh lệch lớn giữa lượng cung và lượng giao dịch thực tế khiến giá tiếp tục bị ép xuống mức sàn.
Một yếu tố khác là thị giá PNJ đã giảm rất sâu trước phiên 28/9. Điều này cho thấy thông tin tiêu cực đã được phản ánh một phần vào giá, nhưng chưa đồng nghĩa lực bán đã kết thúc. Khi các thông tin mới tiếp tục làm thay đổi kỳ vọng về lợi nhuận và rủi ro của doanh nghiệp, một bộ phận nhà đầu tư có thể ưu tiên giảm tỷ trọng thay vì chờ giá hồi phục.
Mặt khác, việc mua vào trong thời điểm doanh nghiệp vừa công bố khoản dự phòng rất lớn và kế hoạch lợi nhuận đảo chiều khiến lực cầu trở nên thận trọng hơn. Do đó, trạng thái "trắng bên mua" không đơn thuần là cổ phiếu không còn người quan tâm. Nó phản ánh việc tại mức giá sàn, lượng cổ phiếu muốn bán đang vượt xa lượng cổ phiếu mà bên mua sẵn sàng hấp thụ.
Cú đảo chiều lợi nhuận diễn ra trong tình hình PNJ đang phải tái thiết sau những vấn đề liên quan đến hoạt động kim cương và Công ty Giám định PNJ (P-Lab). Theo thông tin doanh nghiệp công bố, các mẫu kim cương đang kinh doanh được lấy mẫu ngẫu nhiên, niêm phong và chuyển tới Viện Khoa học Đá quý Châu Á (AIGS) để kiểm định độc lập. PNJ cho biết kết quả kiểm định cho thấy các mẫu được kiểm định là kim cương thiên nhiên và phù hợp với các thông số 4C mà doanh nghiệp công bố.
Báo cáo tài chính bán niên soát xét cũng cho thấy lợi nhuận sau thuế hợp nhất 6 tháng đầu năm của PNJ đạt khoảng 728,5 tỷ đồng, giảm 35% so với cùng kỳ. Trong bối cảnh đó, việc doanh nghiệp dự kiến huy động tối đa khoảng 8.000 tỷ đồng trong ba năm tới cũng cho thấy quy mô nguồn lực cần thiết cho quá trình tái thiết không nhỏ.
Dù thị trường đang phản ứng mạnh nhưng cú đảo chiều lợi nhuận này không đồng nghĩa với toàn bộ nền tảng kinh doanh của PNJ biến mất. Đến giữa năm 2026, doanh nghiệp có hơn 430 cửa hàng và hơn 8.200 nhân viên, cùng đội ngũ hơn 1.300 thợ kim hoàn, nghệ nhân. Công suất thiết kế của nhà máy đạt khoảng 5 triệu sản phẩm mỗi năm.
Ngay cả trong kế hoạch mới, doanh thu năm 2026 của PNJ vẫn được dự kiến đạt 39.057 tỷ đồng, cao hơn khoảng 10% so với năm 2025. Điều này cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến khoản lỗ dự kiến hơn 6.200 tỷ đồng. Vấn đề lớn hơn nằm ở chi phí xử lý các tổn thất, chính sách thu đổi, biên lợi nhuận và quá trình khôi phục niềm tin.
Bên cạnh đó, PNJ còn phải đối mặt với những yếu tố của thị trường như giá vàng ở mức cao, sức mua trang sức có thể chịu áp lực, nguyên liệu đầu vào và diễn biến thị trường kim cương. Những yếu tố này khiến quá trình phục hồi khó có thể chỉ dựa vào việc mở rộng mạng lưới bán lẻ.
Cú giảm của PNJ mới chỉ là phản ứng với một năm đặc biệt
Có thể nói, PNJ đang trải qua một trong những cú đảo chiều lớn nhất trong lịch sử hoạt động. Khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng là nguyên nhân chính kéo lợi nhuận kế hoạch xuống mức âm. Phía sau con số này là một loạt vấn đề mà doanh nghiệp phải xử lý cùng lúc: chính sách thu đổi, tổn thất hàng hóa, thị trường kim cương, quản trị rủi ro và niềm tin khách hàng,...
Đó cũng là lý do thị trường không chỉ nhìn vào con số lỗ kế toán. Hơn hết, nhà đầu tư đang phải đánh giá xem khoản dự phòng này sẽ được xử lý như thế nào, dòng tiền và vốn lưu động của PNJ sẽ ra sao, hoạt động kinh doanh có thể phục hồi đến mức nào và quá trình tái thiết cần bao lâu.
Trong ngắn hạn, những câu hỏi này sẽ khiến lực cầu đối với cổ phiếu trở nên thận trọng, còn lượng cung tăng mạnh. Kết quả là PNJ rơi vào trạng thái giảm sàn với hàng chục triệu cổ phiếu chờ bán nhưng không có đủ bên mua.
Còn về dài hạn, khả năng phục hồi của PNJ sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp xử lý các khoản tổn thất, củng cố năng lực tài chính, kiểm soát lại rủi ro và khôi phục niềm tin của khách hàng cũng như cổ đông.
Với hệ thống hàng trăm cửa hàng, nhà máy và đội ngũ thợ kim hoàn được xây dựng qua nhiều năm, PNJ vẫn có những nền tảng kinh doanh đáng kể. Nhưng sau cú đảo chiều năm 2026, bài toán trước mắt của doanh nghiệp không còn đơn thuần là tăng doanh thu hay mở rộng mạng lưới, mà là chứng minh khả năng kiểm soát tổn thất và đưa hoạt động kinh doanh trở lại quỹ đạo.