Hội thảo “Công nghiệp concert và giải trí: Từ bùng nổ đến bền vững” có sự tham gia của các chuyên gia, đạo diễn, nhà sản xuất và đại diện lĩnh vực đào tạo về concert, giải trí.
Chuyển động mạnh của thị trường biểu diễn
Tại Hội thảo, các chuyên gia thảo luận về công nghiệp văn hóa, phân biệt hoạt động biểu diễn với một ngành công nghiệp có khả năng tạo ra giá trị kinh tế. Sự bùng nổ của concert (sự kiện âm nhạc sống có quy mô lớn) hiện nay mới phản ánh một phần chuyển động của thị trường. Để đánh giá hiệu quả và xác định lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư, cần có bộ chỉ số đo lường cụ thể, từ đóng góp kinh tế đến tác động đối với các ngành liên quan như du lịch, dịch vụ…
Nhận xét về hiện tượng bùng nổ concert gần đây, ông Lê Quốc Vinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hội chợ Triển lãm thương mại và Tổ chức sự kiện Việt Nam (VECA) cho biết, trong sự bùng nổ đó, nhiều show cũng tạo được ra một cái dấu ấn với số lượng người xem đông, dù giá vé của chương trình tương đối cao.
Nhưng theo ông Lê Quốc Vinh, câu chuyện mà chúng ta đặt ra là có thể biến hiện tượng bùng nổ này trở thành ra là một cái sự phát triển lâu dài hay không và sự kiện phải mang lại hiệu quả kinh tế.
Đánh giá tiềm năng và nội lực của công nghiệp concert, ông Lê Quốc Vinh cho rằng Việt Nam không hề thua kém thế giới. Xét về hệ sinh thái tổ chức biểu diễn nói chung và âm nhạc nói riêng, Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin cạnh tranh. Về con người, có đội ngũ đạo diễn tài năng, tư duy sáng tạo tốt; dàn ca sĩ xuất sắc, giàu thực lực; về kỹ thuật và vận hành, các khâu chuyên môn sâu như âm thanh, ánh sáng, kỹ xảo sân khấu, visual, cho đến quản trị đêm diễn và quản lý đám đông đều được thực hiện rất tốt.
Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế cốt lõi như: Quy mô nhỏ, manh mún và thiếu tính đồng bộ. Dù sở hữu năng lực tốt, thị trường hiện tại vẫn đối mặt với những điểm nghẽn lớn: Sự thiếu ổn định về chất lượng: Chất lượng của một show diễn hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào "yếu tố may mắn" — liệu có thuê được ê-kíp giỏi, tâm huyết và chịu đầu tư hay không. Do đó, không có gì đảm bảo show diễn tiếp theo sẽ duy trì được chất lượng tương tự. Bên cạnh đó là rủi ro vận hành cao. Những lỗ hổng trong tính đồng bộ khiến các nhà sản xuất và người trong nghề liên tục gặp phải những va vấp thực tế.
Tại Hội nghị, các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ nhiều địa phương phát triển những chương trình có mô hình tương tự nhau, thiếu khác biệt để tạo sức hút riêng. Đạo diễn Phạm Hoàng Nam cho rằng, phát triển công nghiệp văn hóa cần bắt đầu từ việc xác định sản phẩm. Việc đầu tư địa điểm biểu diễn hoặc xây dựng công trình quy mô lớn chưa đủ để bảo đảm thành công nếu chưa xác định được chương trình có sức hút, bản sắc riêng và khả năng thu hút khán giả lâu dài.
Xây dựng mô hình kinh doanh đủ sức tái đầu tư
Từ sự bùng nổ, đến phát triển bền vững, Hội thảo đặt ra yêu cầu rộng hơn đối với công nghiệp văn hóa Việt Nam: Không chỉ tạo ra những sự kiện thu hút đông đảo khán giả, mà phải xây dựng được sản phẩm có bản sắc, thị trường ổn định và mô hình kinh doanh đủ sức tái đầu tư.
NSND Trần Ly Ly cho rằng, công nghiệp văn hóa muốn tạo ra giá trị kinh tế thực sự không thể hoạt động đơn lẻ mà phải nằm trong một hệ sinh thái tuần hoàn. Giá trị của một đêm diễn không chỉ nằm ở tấm vé vài trăm nghìn đồng mà còn ở chuỗi dịch vụ phụ trợ đi kèm như khách sạn, ẩm thực, mua sắm và giao thông vận tải.
Theo NSND Trần Ly Ly, Chủ tịch Hội đồng trường Học viện Múa Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, thay vì chia cắt sản phẩm theo địa giới hành chính thông thường, việc quy hoạch phát triển văn hóa cần được tiếp cận theo không gian vùng văn hóa. Những không gian đặc trưng như vùng chèo Bắc Bộ hay vùng văn hóa Tây Nguyên chính là cốt lõi để tạo nên bản sắc độc bản. Việc tập trung khai thác chiều sâu văn hóa bản địa kết hợp với tư duy dàn dựng hiện đại sẽ là chìa khóa để thu hút du khách quay trở lại, nâng tỷ lệ khách quốc tế tái ghé thăm Việt Nam lên mức cao hơn.
Một vấn đề khác được đặt ra là tác động của các chương trình miễn phí đến thị trường bán vé. Khi khán giả có nhiều lựa chọn tiếp cận các chương trình không thu phí, những đơn vị đầu tư bán vé có thể gặp khó khăn trong việc hình thành thói quen chi trả ổn định. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa các đơn vị tổ chức, nhà tài trợ và những chủ thể liên quan để bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, tạo điều kiện cho thị trường phát triển lâu dài.
Để biến mỗi concert trở thành một chỉ số mạnh về kinh tế thì đầu tiên là chất lượng chương trình, tài năng của các nghệ sĩ và hệ sinh thái xung quanh concert đó. Concert không chỉ là cái câu chuyện là bao nhiêu phút vật lý các nghệ sĩ biểu diễn trên sân khấu, mà nó đã bắt đầu từ trước, trong và sau đấy. Chương trình sẽ cần phải có liên hệ mật thiết với nền kinh tế địa phương, với những nhà phát triển dịch vụ sản phẩm, với những cái dịch vụ đi kèm.
Theo ông Lê Quốc Vinh, để phát triển công nghiệp concert và giải trí cần những hạ tầng đạt chuẩn với những chính sách ưu đãi đạt chuẩn và quan trọng nữa là một thị trường với sức mua đủ lớn.
Về giải pháp, ông Lê Quốc Vinh cho rằng cần sự kết nối đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái (Stakeholders). Để phát triển bền vững, ngành giải trí không thể hoạt động riêng lẻ mà cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa tất cả các bên liên quan: Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương mở đường bằng chính sách và quản lý chuyên ngành; Doanh nghiệp và những người làm kinh doanh đầu tư bài bản, tối ưu hóa bài toán thương mại; Đội ngũ nghệ sĩ và các đơn vị sản xuất giữ vững chất lượng chuyên môn và trải nghiệm nghệ thuật.