Đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh
Phú Thọ hiện có 115 làng nghề truyền thống, tạo việc làm cho hơn 41.000 lao động. Đây không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, kỹ thuật sản xuất được trao truyền qua nhiều thế hệ, mà còn là khu vực tạo sinh kế quan trọng cho người dân nông thôn. Trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, mẫu mã và khả năng đáp ứng đơn hàng, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu thiết thực đối với các làng nghề.
Nếu trước đây, hoạt động sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thủ công, quy mô nhỏ lẻ, thì nay tư duy cơ giới hóa đã từng bước được đưa vào các công đoạn sản xuất. Cùng với đó, việc sử dụng nền tảng số trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm khách hàng mở ra phương thức kinh doanh mới, giúp các cơ sở sản xuất tiếp cận thị trường rộng hơn.
Tại làng nghề rèn Bàn Mạch, sự thay đổi thể hiện rõ trong cách những người thợ trẻ tiếp cận hoạt động kinh doanh. Bên cạnh việc duy trì kỹ thuật nghề truyền thống, họ chủ động sử dụng Facebook, Zalo, TikTok để giới thiệu sản phẩm, kết nối đối tác và tìm kiếm khách hàng. Những người thợ vốn quen với đục, cưa, búa, lò rèn nay còn biết quay video, livestream giới thiệu sản phẩm và bán hàng trên Shopee, TikTok Shop.
Việc đưa sản phẩm lên các nền tảng trực tuyến giúp người làm nghề có thêm kênh tiếp cận khách hàng, giảm sự phụ thuộc vào phương thức bán hàng truyền thống. Sản phẩm không chỉ được giới thiệu trong phạm vi địa phương mà còn có cơ hội tiếp cận người mua ở nhiều khu vực khác nhau. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hành vi tiêu dùng thay đổi và thương mại điện tử ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh doanh.
Tuy nhiên, chuyển đổi số tại làng nghề không chỉ dừng ở việc đưa sản phẩm lên mạng. Để khai thác hiệu quả các kênh bán hàng trực tuyến, cơ sở sản xuất cần chú trọng chất lượng sản phẩm, hình ảnh, thông tin hàng hóa, khả năng đáp ứng đơn hàng và duy trì uy tín với khách hàng. Việc kết hợp kỹ thuật truyền thống với phương thức kinh doanh hiện đại sẽ tạo điều kiện để sản phẩm làng nghề nâng cao sức cạnh tranh.
Kinh tế tập thể tạo nền tảng nâng giá trị sản phẩm
Cùng với đổi mới công nghệ và phương thức bán hàng, liên kết sản xuất thông qua hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác đang góp phần khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, thiếu đồng bộ tại các làng nghề. Khi các hộ sản xuất liên kết với nhau, việc thống nhất quy trình, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu có điều kiện được triển khai bài bản hơn.
Theo số liệu được cung cấp, khu vực kinh tế tập thể của tỉnh hiện có 442 sản phẩm của 311 HTX và tổ hợp tác được chứng nhận OCOP từ 3 sao đến 5 sao. Đây là nguồn lực quan trọng để các đơn vị tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ.
Chương trình OCOP cũng tạo động lực để các chủ thể quan tâm hơn đến chất lượng, mẫu mã và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Khi kết hợp với nền tảng số, sản phẩm được chứng nhận OCOP có thêm cơ hội quảng bá rộng rãi, tiếp cận người tiêu dùng và đối tác kinh doanh. Với các làng nghề truyền thống, đây là hướng phát triển giúp kết nối giá trị văn hóa, kỹ năng thủ công với yêu cầu của thị trường hiện đại.
Dù vậy, để kinh tế tập thể phát huy vai trò dẫn dắt, các HTX và tổ hợp tác cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, tăng cường liên kết giữa các hộ thành viên và chủ động ứng dụng công nghệ trong tổ chức sản xuất, phân phối. Chuyển đổi số sẽ phát huy hiệu quả rõ nét hơn khi được triển khai đồng bộ từ quản lý nguyên liệu, kiểm soát chất lượng đến quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.
Đánh giá về vai trò của đổi mới công nghệ trong phát triển làng nghề, đồng chí Nguyễn Thanh Hiệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh, cho biết chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ chính là “chìa khóa” để các làng nghề truyền thống bứt phá.
Thực tế tại các làng nghề cho thấy, khi người thợ chủ động tiếp cận công nghệ số, cách thức quảng bá và tìm kiếm khách hàng có thể thay đổi đáng kể. Đây cũng là tín hiệu cho thấy chuyển đổi số không chỉ dành cho doanh nghiệp quy mô lớn mà có thể bắt đầu từ từng hộ sản xuất, từng cơ sở nghề và từng HTX.
Để quá trình này đi vào chiều sâu, cần gắn ứng dụng công nghệ với nhu cầu thực tế của người làm nghề. Bên cạnh việc nâng cao kỹ năng sử dụng các nền tảng số, các cơ sở sản xuất cần được hỗ trợ trong xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, phát triển kênh bán hàng và tăng cường liên kết thị trường. Đối với khu vực kinh tế tập thể, năng lực quản trị và phối hợp giữa các thành viên cũng là yếu tố quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi.
Với 115 làng nghề truyền thống, Phú Thọ có nền tảng để thúc đẩy đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm cơ hội việc làm tại khu vực nông thôn. Khi kỹ thuật nghề truyền thống được kết hợp với công nghệ hiện đại, các làng nghề không chỉ có thêm cơ hội mở rộng thị trường mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững.