Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình Quốc hội tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm.
Dự án luật gồm 7 điều, được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.
Đề xuất bổ sung ngày nghỉ hưởng nguyên lương 24/11
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung ngày 24/11 hằng năm, tức Ngày Văn hóa Việt Nam, vào danh sách ngày nghỉ lễ, Tết theo Bộ luật Lao động. Theo đó, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương trong ngày này.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, Quốc hội đã có nghị quyết quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Tuy nhiên, quy định này chưa được cập nhật trong Bộ luật Lao động. Việc bổ sung nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định pháp luật, thể chế hóa chủ trương phát triển văn hóa Việt Nam.
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành việc bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 vào Bộ luật Lao động.
Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung ngày 27/7, Ngày Thương binh - Liệt sĩ, thành ngày nghỉ hưởng nguyên lương. Đây là đề xuất được nêu trong quá trình thẩm tra, chưa phải quy định đã được thông qua.
Chính phủ đề xuất luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng quy định bổ sung ngày nghỉ 24/11 được đề nghị có hiệu lực ngay từ ngày Quốc hội thông qua.
Ngoài nội dung về ngày nghỉ lễ, Tết, dự thảo luật đề xuất sửa đổi nhiều quy định liên quan đến thẩm quyền quản lý và điều kiện kinh doanh.
Đối với Bộ luật Lao động, Chính phủ đề xuất chuyển thẩm quyền quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Hội đồng tiền lương quốc gia từ Chính phủ sang Thủ tướng Chính phủ; đồng thời chuyển thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động từ Chính phủ sang Thủ tướng Chính phủ.
Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm thông báo lịch nghỉ lễ, Tết hằng năm của Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Theo đó, Thủ tướng căn cứ điều kiện thực tế để quyết định cụ thể ngày nghỉ Tết âm lịch và Quốc khánh; trên cơ sở quyết định này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ thông báo lịch nghỉ của năm tiếp theo trước ngày 30/9 hằng năm.
Hiện Bộ luật Lao động quy định thẩm quyền của Thủ tướng trong việc quyết định cụ thể ngày nghỉ Tết âm lịch và Quốc khánh, nhưng chưa quy định thời hạn thông báo lịch nghỉ của năm tiếp theo. Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung nhằm bảo đảm thống nhất và đồng bộ các quy định về phân quyền.
Đặc biệt, dự thảo đề xuất bỏ ngành nghề cho thuê lại lao động khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chuyển từ cơ chế cấp giấy phép sang đăng ký ký quỹ và thông báo hoạt động.
Đối với lĩnh vực việc làm, dự thảo đề xuất bỏ giấy phép hoạt động dịch vụ việc làm. Doanh nghiệp chỉ cần thông báo hoạt động cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở trước khi hoạt động. Doanh nghiệp dịch vụ việc làm hoạt động qua thương mại điện tử thực hiện theo quy định của pháp luật về thương mại điện tử.
Dự thảo cũng đề xuất giao Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện đăng ký nội quy lao động trong trường hợp được người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh ủy quyền; đồng thời chủ trì, phối hợp xử lý các cuộc đình công không đúng trình tự, thủ tục.
Đối với Luật Hoạt động chữ thập đỏ, Chính phủ đề xuất chuyển chức năng quản lý nhà nước về hoạt động chữ thập đỏ từ Bộ Nội vụ sang Bộ Y tế, nhằm phù hợp hơn với tính chất chuyên môn của lĩnh vực này.
Cơ quan thẩm tra đề nghị hoàn thiện cơ chế hậu kiểm
Đối với đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh và chuyển từ cấp giấy phép sang thông báo trong lĩnh vực cho thuê lại lao động, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành, nhưng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định để bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và quyền lợi của người lao động.
Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ cơ chế hậu kiểm, bổ sung trách nhiệm xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu điện tử về doanh nghiệp cho thuê lại lao động và người lao động thuê lại. Ngoài ra, cần hoàn thiện quy định về năng lực doanh nghiệp, ký quỹ và trách nhiệm liên đới của bên thuê lại trong trường hợp doanh nghiệp cho thuê lại vi phạm hoặc mất khả năng trả lương, đóng bảo hiểm xã hội.
Các quy định chuyển tiếp liên quan đến giấy phép đã cấp, doanh nghiệp đã thông báo hoạt động, hợp đồng đang thực hiện và việc xử lý tiền ký quỹ cũng cần được rà soát để tránh phát sinh vướng mắc khi chính sách mới có hiệu lực.
Về xử lý đình công không đúng trình tự, thủ tục, Ủy ban đề nghị làm rõ trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong trường hợp doanh nghiệp có nhiều cơ sở tại các địa bàn khác nhau; xác định vai trò phối hợp của cơ quan chuyên môn cấp tỉnh về lao động và đầu mối công đoàn trong quá trình xử lý.
Đối với dự thảo sửa đổi Luật Việc làm, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát quy định về tổ chức dịch vụ việc làm công, bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp bộ máy, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Cần thống nhất quy định về cơ quan tiếp nhận thông báo hoạt động đối với chi nhánh doanh nghiệp.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng đề nghị Chính phủ sớm nghiên cứu khung pháp lý đồng bộ đối với lao động nền tảng số, nhằm bảo đảm quyền lợi của nhóm lao động này. Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề xuất nghiên cứu thể chế hóa các chỉ đạo về hỗ trợ tạo việc làm cho người khuyết tật.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, trong giai đoạn 2025-2026, Chính phủ đã ban hành các nghị quyết, nghị định để triển khai một số nội dung theo cơ chế được ủy quyền lập pháp trong thời gian chưa sửa đổi luật. Vì vậy, việc sửa đổi các luật liên quan là cần thiết để bảo đảm hoạt động quản lý thông suốt, đồng bộ, tránh khoảng trống pháp lý khi các quy định mới có hiệu lực.