Đề xuất áp dụng ngay biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc
Theo cơ quan soạn thảo, Quyết định số 14/2025 đã quy định cơ cấu biểu giá điện sinh hoạt mới gồm 5 bậc thay vì 6 bậc như hiện hành. Do còn điều khoản chuyển tiếp gắn thời điểm áp dụng với lần điều chỉnh giá điện bình quân tiếp theo, cơ cấu mới đến nay vẫn chưa được triển khai trên thực tế.
Để tháo gỡ vướng mắc này, Bộ Công Thương đề xuất bãi bỏ Điều 6 về điều khoản chuyển tiếp, đồng thời loại bỏ điều kiện phải chờ đến lần điều chỉnh giá điện bình quân tiếp theo mới áp dụng biểu giá mới.
Theo phương án đề xuất, biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc sẽ được triển khai ngay khi quyết định sửa đổi có hiệu lực. Khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới theo Quyết định số 963 của Bộ Công Thương cũng được áp dụng theo lộ trình tương ứng.
Bộ Công Thương nhấn mạnh việc thay đổi cơ cấu biểu giá không đồng nghĩa với tăng giá điện bình quân. Mức giá bán lẻ điện bình quân hiện hành vẫn giữ nguyên ở mức 2.204,0655 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng (VAT). Khi quyết định sửa đổi có hiệu lực, Bộ trưởng Bộ Công Thương sẽ ban hành quyết định quy định giá bán điện cụ thể cho các nhóm khách hàng theo cơ cấu mới để triển khai đồng thời.
Hiện nay, giá điện sinh hoạt vẫn được tính theo 6 bậc lũy tiến. Mức giá bán lẻ điện bình quân 2.204,06 đồng/kWh được áp dụng từ ngày 10/5/2025.
Theo dự thảo, giá điện ở các mức tiêu thụ từ 401-700 kWh/tháng và trên 700 kWh/tháng cao hơn so với biểu giá hiện hành, khiến chi phí của nhóm sử dụng nhiều điện có thể tăng.
Theo tính toán sơ bộ của Bộ Công Thương, các hộ sử dụng dưới 777 kWh/tháng, chiếm khoảng 94% tổng số khách hàng sinh hoạt và khoảng 73% tổng sản lượng điện sinh hoạt, có thể trả tiền điện thấp hơn so với hiện nay. Trong nhóm này, những hộ tiêu thụ khoảng 400 kWh/tháng được dự tính có mức giảm nhiều nhất.
Với hộ sử dụng khoảng 778 kWh/tháng, số tiền điện phải trả dự kiến tương đương mức hiện hành. Trong khi đó, nhóm tiêu thụ 1.182 kWh/tháng, tương ứng mức sử dụng bình quân của các khách hàng dùng trên 700 kWh/tháng, có thể phải trả thêm gần 190.000 đồng mỗi tháng.
Như vậy, tác động của biểu giá mới sẽ khác nhau tùy theo lượng điện tiêu thụ của từng hộ. Nhóm sử dụng điện ở mức thấp và trung bình có thể được hưởng lợi, trong khi các hộ có nhu cầu sử dụng điện lớn có nguy cơ tăng chi phí.
Đối với hộ nghèo đáp ứng tiêu chí theo quy định pháp luật, Nhà nước tiếp tục hỗ trợ tiền điện sinh hoạt hằng tháng tương đương tiền điện của 30 kWh tính theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 1 hiện hành.
Đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng
Bên cạnh việc điều chỉnh biểu giá điện sinh hoạt, dự thảo còn đề cập đến cơ cấu giá áp dụng với khách hàng sản xuất mua điện từ cấp điện áp 220 kV trở lên và thời hạn áp dụng giá điện đối với hoạt động sạc xe điện.
Đặc biệt, việc thay đổi khung giờ sử dụng điện có thể tác động đến chi phí của một số ngành nghề. Theo ước tính trong dự thảo tờ trình, tiền điện của khách hàng sản xuất sắt thép có thể tăng bình quân dưới 9%, khách hàng trồng thanh long tăng dưới 6%. Trong khi đó, chi phí điện của các cơ sở lưu trú du lịch có thể giảm nếu được áp dụng giá điện theo nhóm sản xuất.
Đối với các trạm sạc xe điện, chi phí điện được ước tính tăng gần 3%. Nhưng nhóm khách hàng này có thể điều chỉnh thời gian sạc để hạn chế sử dụng điện trong khung giờ cao điểm.
Các ước tính được xây dựng trên cơ sở số liệu tiêu thụ điện năm 2025, với giả định khách hàng giữ nguyên thói quen sử dụng điện. Vì vậy, chi phí thực tế có thể thay đổi khi doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh hoặc chuyển dịch thời gian tiêu thụ điện.
Không chỉ điều chỉnh giá điện theo nhóm khách hàng, Chính phủ còn đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng, gồm giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường, khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật.
Nội dung này được đưa vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội chiều 20/10, theo ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ.
Từ cuối tháng 4, khung giờ cao điểm được xác định từ 17h30 đến 22h30 các ngày trong tuần, tập trung vào buổi tối; giờ thấp điểm từ 0h đến 6h hằng ngày. Hiện cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng chủ yếu áp dụng với khách hàng sản xuất, kinh doanh, trong khi hộ gia đình vẫn thanh toán theo biểu giá sinh hoạt lũy tiến.
Trước đó, hồi tháng 6, Bộ Công Thương cho biết chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng giá điện sinh hoạt theo khung giờ như đối với khách hàng sản xuất, kinh doanh.
Cần đánh giá tác động trước khi áp dụng giá điện theo giờ
Đề xuất mở rộng cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng nhận được sự quan tâm do đặc thù tiêu thụ điện của hộ gia đình khác với doanh nghiệp sản xuất. Góp ý tại phiên thảo luận tổ, bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, đề nghị chưa áp dụng ngay giá điện theo khung giờ đối với tất cả hộ sử dụng điện sinh hoạt.
Theo bà Yên, giờ cao điểm buổi tối cũng là thời gian sinh hoạt thông thường của phần lớn gia đình, khi người lớn đi làm về, trẻ em đi học về và các thành viên thực hiện những nhu cầu thiết yếu như nấu ăn, tắm giặt, học tập và sử dụng các thiết bị điện. Bà cho rằng doanh nghiệp có thể bố trí lại ca sản xuất, nhưng các gia đình khó chuyển bữa tối sang đêm muộn hoặc thay đổi thời gian học tập, nghỉ ngơi của trẻ nhỏ chỉ để tránh giờ cao điểm. Vì vậy, nếu cơ chế giá không được thiết kế phù hợp, chính sách khuyến khích điều chỉnh hành vi sử dụng điện có thể làm tăng chi phí đối với những hộ không có khả năng dịch chuyển nhu cầu tiêu thụ.
Bộ Công Thương đánh giá việc nghiên cứu mở rộng cơ chế giá điện theo giờ có thể tạo động lực để người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng, hạn chế tập trung nhu cầu vào giờ cao điểm, qua đó giảm áp lực vận hành hệ thống và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn điện hiện có.
Ngoài cơ cấu biểu giá và giá điện theo thời gian sử dụng, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực còn đề xuất điều chỉnh các nguyên tắc hình thành giá điện.
Cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung cơ chế Nhà nước bù đắp các chi phí hợp lý trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh. Dự thảo đồng thời hướng đến bảo đảm nhà đầu tư có khả năng thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, tài chính, vận hành và đạt mức lợi nhuận hợp lý, từ đó tạo điều kiện huy động vốn cho các dự án điện mới.
So với quy định hiện hành, đề xuất này làm rõ hơn cơ chế xử lý chi phí trong trường hợp giá bán điện chưa phản ánh kịp thời các biến động đầu vào. Tuy nhiên, cơ chế bù đắp cần được xác định cụ thể để tránh phát sinh cách hiểu rằng ngân sách Nhà nước mặc nhiên phải gánh các khoản chênh lệch.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư và điều kiện thị trường.
Cơ quan thẩm tra lưu ý không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện. Đối với cơ chế Nhà nước bù đắp chi phí khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh, cần làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và quy trình xử lý chi phí.
Dự thảo cũng đề xuất xây dựng lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, cũng như bổ sung cơ chế giá khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới và hệ thống lưu trữ điện bằng pin (BESS).
Theo cơ quan thẩm tra, việc xóa bỏ bù chéo cần xác định rõ phạm vi và lộ trình, tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp dành cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn.
Theo chương trình dự kiến, Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vào ngày 3/11 và biểu quyết thông qua vào ngày 20/11.Thời điểm áp dụng chính thức biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc sẽ được xác định sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định sửa đổi. Trong khi đó, đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ vẫn gắn với điều kiện kỹ thuật và lộ trình được quy định trong dự thảo luật.