Bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt từ lâu đã được xác định là một trong những nguồn phát sinh khí mê-tan (CH4) lớn trong khu vực đô thị. Do rác thải hữu cơ bị chôn vùi dưới lòng đất, quá trình phân hủy kỵ khí diễn ra liên tục, giải phóng một lượng lớn khí nhà kính có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu cao gấp nhiều lần so với carbon dioxide (CO2).

Bãi rác Nam Sơn tại Hà Nội.
Bãi rác Nam Sơn tại Hà Nội.

 Trước đây, việc đo đạc nồng độ phát thải tại các bãi chôn lấp chủ yếu dựa vào phương pháp lấy mẫu thủ công định kỳ, dẫn đến thông tin chưa cập nhật và không thể bao quát được toàn bộ diện tích bề mặt. Sự xuất hiện của công nghệ cảm biến Internet vạn vật (IoT) được kỳ vọng là bước ngoặt lớn, thay đổi hoàn toàn cách thức quản lý và kiểm soát ô nhiễm không khí tại các hạ tầng xử lý rác thải hiện nay.

Hệ thống giám sát hiện đại này vận hành dựa trên mạng lưới các đầu dò cảm biến quang học tiên tiến được phân bố khoa học trên khắp bề mặt bãi chôn lấp. Các thiết bị này có khả năng đo đạc liên tục, ghi nhận sự thay đổi của nồng độ mê-tan dù là nhỏ nhất và truyền dữ liệu về trung tâm điều hành thông qua sóng vô tuyến năng lượng thấp. Điểm vượt trội của công nghệ IoT thế hệ mới là việc tích hợp các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích xu hướng phát thải và tự động vẽ bản đồ nhiệt phân bố khí theo thời gian thực. Nhờ đó, ban quản lý có thể phát hiện ngay lập tức các vị trí màng phủ bị rách, các điểm rò rỉ khí hoặc nguy cơ tích tụ áp suất cao gây cháy nổ ngầm dưới lòng đất.

Việc "số hóa" dữ liệu môi trường này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình thu gom, thu hồi khí sinh học làm năng lượng tái tạo, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu minh bạch, chuẩn xác phục vụ cho các báo cáo kiểm kê khí nhà kính quốc gia và lộ trình giảm phát thải bền vững.