Nhìn lại chặng đường 40 Đổi mới – Hội nhập
Ngày 22/10, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hội đồng Lý luận Trung ương và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế (1986 - 2026)”.
Hội thảo nhìn lại chặng đường 40 Đổi mới – Hội nhập và làm rõ những chuyển biến trong tư duy và thực tiễn phát triển của đất nước, tổng kết những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm của 40 năm Đổi mới gắn với đẩy mạnh hội nhập quốc tế, nhận diện các cơ hội, thách thức trong bối cảnh mới.
Sau 4 thập niên Đổi mới – Hội nhập, đất nước đã có những chuyển biến sâu sắc và đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và đối ngoại. GDP không ngừng tăng. Việt Nam hiện có quan hệ ngoại giao với tất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc, đồng thời tích cực tham gia các thể chế đa phương và ký kết, thực thi nhiều hiệp định thương mại tự do, trong đó có các hiệp định thế hệ mới.
Những thành tựu đó là minh chứng cho sự đúng đắn của đường lối Đổi mới. Tại Đại hội XIV của Đảng, việc tổng kết những vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới tiếp tục được đặt ra như một nhiệm vụ quan trọng, nhằm làm rõ con đường phát triển của Việt Nam.
Theo GS. TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ý nghĩa của việc nhìn lại 40 năm Đổi mới và Hội nhập quốc tế để nhận diện những chuyển biến của đất nước, đồng thời làm rõ các vấn đề đặt ra trong giai đoạn phát triển mới.
Một trong những giá trị lý luận quan trọng của 40 năm Đổi mới chính là sự vận động ngày càng rõ hơn của mối quan hệ giữa Thực tiễn - Lý luận - Thể chế - Tổ chức thực hiện.
PGS. TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phân tích: Thực tiễn đặt ra vấn đề; Lý luận có vai trò nhận thức, khái quát và định hướng; Thể chế chuyển hóa nhận thức thành khuôn khổ hành động; còn năng lực tổ chức thực hiện quyết định mức độ hiện thực hóa chủ trương vào đời sống.
Những điểm nghẽn cần tháo gỡ, các vấn đề mới cần được nghiên cứu làm rõ
Tại Hội thảo, PGS. TS. Vũ Trọng Lâm gợi mở 5 vấn đề trọng tâm từ góc độ lý luận, thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay. Đó là: Làm rõ hơn những bước phát triển trong tư duy lý luận và đường lối đổi mới của Đảng qua 40 năm đổi mới; Đánh giá thực chất những thành tựu, hạn chế và cơ chế tạo nên những chuyển biến của đất nước trong 40 năm đổi mới; Làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa đổi mới, độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; Nhận diện những vấn đề và những mối quan hệ mới nảy sinh trong giai đoạn phát triển hiện nay; Đề xuất những định hướng và điều kiện bảo đảm để tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới trong giai đoạn mới.
Chương trình Hội thảo gồm hai phiên tham luận, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình đổi mới. Nhiều ý kiến tham luận chia sẻ quan điểm cần tiếp tục gắn tổng kết thực tiễn với phát triển lý luận. 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới đã tạo nên nhiều kinh nghiệm và dữ liệu thực tiễn phong phú. Việc khái quát những kinh nghiệm đó sẽ giúp nhận diện rõ hơn nguyên nhân của thành tựu, những điểm nghẽn cần tháo gỡ cũng như các vấn đề mới cần được tiếp tục nghiên cứu làm rõ.
Theo các chuyên gia tại Hội thảo, cần đặt công cuộc Đổi mới trong mối quan hệ hữu cơ với tiến trình hội nhập quốc tế. Đổi mới tạo ra nền tảng và sức mạnh bên trong để mở rộng không gian phát triển. Hội nhập quốc tế mang lại thị trường, nguồn lực, tri thức, công nghệ và những chuẩn mực phát triển mới, qua đó tiếp tục tạo áp lực và động lực cho đổi mới trong nước.
Hội nhập càng sâu rộng thì yêu cầu về năng lực nội sinh, khả năng thích ứng, sức chống chịu và quyền chủ động lựa chọn của quốc gia càng cao. Vì vậy, chất lượng hội nhập không chỉ được đo bằng độ mở của nền kinh tế, quy mô thương mại, đầu tư hay số lượng quan hệ đối tác mà sâu xa hơn phải được thể hiện ở khả năng chuyển hóa nguồn lực bên ngoài thành năng lực bên trong, nâng cao trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Hội nhập chỉ thực sự có chiều sâu khi góp phần làm cho nội lực mạnh hơn và năng lực tự chủ của đất nước được củng cố vững chắc hơn.
Phát biểu kết luận và bế mạc Hội thảo, TS. Bùi Văn Thạch, Phó Tổng Thư ký thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương đã khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn được đặt ra qua các phát biểu tham luận, thảo luận; nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và chuyển hóa các luận cứ khoa học thành cơ sở tham khảo cho nghiên cứu, hoạch định và thực hiện chính sách trong giai đoạn mới.