Tính đến thời điểm hiện tại, khoảng 26 ngân hàng đã công bố giảm lãi suất huy động niêm yết. Mức giảm phổ biến dao động từ 0,5 điểm phần trăm ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, thậm chí một số ngân hàng giảm sâu hơn từ 0,6 - 0,7 điểm phần trăm. Biểu lãi suất tiết kiệm tại phần lớn các tổ chức tín dụng hiện đã lùi về dưới ngưỡng 7%/năm.
Nhiều ngân hàng thậm chí điều chỉnh giảm nhiều lần chỉ trong thời gian ngắn. Đơn cử như VPBank đã có hai đợt hạ lãi suất liên tiếp vào ngày 20/10 và 26/10, đưa các kỳ hạn 6–11 tháng xuống còn 6,6%/năm và 12–13 tháng còn 6,7%/năm (với khoản gửi dưới 10 tỷ đồng). Trong khi đó, các kỳ hạn dài hơn như 15–18 tháng tại ngân hàng này được giữ ở mức cao nhất là 7,4%/năm.
Theo khảo sát, mức lãi suất niêm yết cao nhất hiện nay dao động quanh vùng 7,1% - 7,9%/năm, nhưng thường đi kèm các điều kiện khắt khe về số tiền gửi lớn (từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng) hoặc áp dụng riêng cho hình thức gửi trực tuyến.
Dù biểu lãi suất công khai có xu hướng hạ nhiệt, nhưng khảo sát thực tế cho thấy thị trường vẫn ghi nhận sự chênh lệch đáng kể giữa mức niêm yết và thực tế tư vấn. Cụ thể, trong khi lãi suất niêm yết công khai tại quầy phổ biến ở mức khá thấp, chỉ từ 3% đến 6%/năm tùy theo kỳ hạn và quy mô tiền gửi, thì kênh tư vấn trực tiếp hoặc ứng dụng ngân hàng lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác.
Nhiều khách hàng có khoản tiền gửi lớn từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng vẫn được nhân viên ngân hàng giới thiệu các gói ưu đãi, mã giới thiệu hoặc chính sách dành cho khách hàng ưu tiên, kéo mức lãi suất thực nhận lên tới 8,0% - 9,0%/năm.
Giới chuyên gia nhận định, hiện tượng này đặt ra bài toán khó cho cơ quan quản lý trong việc kéo giảm chi phí vốn một cách thực chất. Nếu lãi suất biểu niêm yết giảm mà các mức ưu đãi ngầm vẫn duy trì ở mức cao, chi phí huy động vốn của ngân hàng sẽ không giảm tương ứng, từ đó gây áp lực hạn chế dư địa giảm lãi suất cho vay.
Đợt giảm lãi suất lần này diễn ra sau chuỗi tăng dài hạn nhằm hưởng ứng các chỉ đạo sát sao từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Trước đó, tại cuộc họp ngày 19/10 với 46 tổ chức tín dụng và tiếp đó là Công văn số 9736/NHNN-CSTT ngày 21/10, Thống đốc NHNN yêu cầu các ngân hàng thương mại phải giảm thực chất lãi suất tiền gửi bình quân (tối thiểu 0,5%/năm đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên) cũng như cắt giảm 1,5 - 2%/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và ưu tiên.
NHNN nhấn mạnh sẽ theo dõi sát sao qua hệ thống báo cáo giao dịch mới và sẵn sàng áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm như điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng đối với những nhà băng không tuân thủ.
Ở góc độ vĩ mô, các chuyên gia từ Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) và các tổ chức độc lập đánh giá áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu khi tăng trưởng tín dụng (11,44%) vẫn bám sát hoặc nhỉnh hơn huy động (11,22%) tính đến giữa tháng 10. Do đó, việc hạ lãi suất huy động cần song hành với kỷ luật tín dụng nghiêm ngặt, minh bạch hóa dữ liệu và kiểm soát rủi ro hệ thống để vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo an toàn an ninh tiền tệ.