Vừa qua, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là tiêu chí phân loại doanh nghiệp, đặc biệt là ngưỡng lao động, tổng nguồn vốn và doanh thu để xác định đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ.
Theo Điều 4 dự thảo luật, doanh nghiệp nhỏ và vừa phải có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm trước liền kề không quá 300 người, cũng như đáp ứng một trong hai điều kiện: tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu không quá 400 tỷ đồng.
So với quy định trước đây, các ngưỡng này đều được điều chỉnh tăng. Cụ thể, số lao động bình quân được nâng từ 200 lên 300 người, tổng nguồn vốn từ 100 tỷ đồng lên 150 tỷ đồng và doanh thu từ 300 tỷ đồng lên 400 tỷ đồng.
Góp ý về quy định trên, một số đại biểu cho rằng việc xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tính đến đặc thù hoạt động của từng ngành nghề, cũng như khả năng tạo việc làm và những biến động trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu) đề nghị cân nhắc tiêu chí lao động dưới 300 người. Theo đại biểu, doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về vốn, doanh thu nhưng sử dụng nhiều lao động hơn vẫn cần được tiếp cận chính sách hỗ trợ, bởi đây là lực lượng trực tiếp tạo việc làm và đóng góp cho nền kinh tế.
Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) bày tỏ lo ngại việc nâng ngưỡng doanh thu lên 400 tỷ đồng và tổng nguồn vốn lên 150 tỷ đồng có thể khiến phạm vi thụ hưởng chính sách mở rộng, dẫn đến nguồn lực hỗ trợ bị dàn trải. Đại biểu đề xuất cân nhắc mức doanh thu 300 tỷ đồng để tập trung hơn vào nhóm doanh nghiệp nhỏ.
Trái lại, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) cho rằng doanh thu 400 tỷ đồng chưa chắc đồng nghĩa với lợi nhuận cao. Một số doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng sử dụng nhiều lao động, biên lợi nhuận thấp. Việc tiếp tục hỗ trợ nhóm này có thể giúp duy trì việc làm, ổn định hoạt động sản xuất và tạo nguồn lực tái đầu tư.
Bên cạnh các ngưỡng định lượng, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đề nghị có cơ chế chuyển tiếp đối với doanh nghiệp khi tăng trưởng vượt tiêu chí. Theo đó, không nên để việc doanh nghiệp phát triển trở thành lý do khiến các chính sách hỗ trợ đã cam kết bị chấm dứt đột ngột.
Đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ) cũng đề nghị nghiên cứu nguyên tắc xác định tính ổn định của quy mô doanh nghiệp thông qua số liệu bình quân trong một khoảng thời gian phù hợp; đồng thời quy định rõ kỳ tính, căn cứ số liệu và cách xử lý trường hợp doanh nghiệp có biến động lớn về vốn, doanh thu hoặc mới hoạt động chưa đủ thời gian theo quy định.
Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết tiêu chí lao động là điều kiện bắt buộc, trong khi doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng một trong hai tiêu chí về tổng nguồn vốn hoặc doanh thu.
Theo Bộ trưởng, việc điều chỉnh các ngưỡng được tính toán dựa trên tốc độ tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát và sự thay đổi về quy mô doanh nghiệp. Trong gần 10 năm qua, các chỉ số này tăng khoảng 30%, do đó việc nâng tổng nguồn vốn lên 150 tỷ đồng và doanh thu lên 400 tỷ đồng được đánh giá là phù hợp với thực tiễn.
Cơ quan soạn thảo cũng đã tham khảo kinh nghiệm quốc tế, trong đó có dữ liệu của Ngân hàng Thế giới và kinh nghiệm phân loại doanh nghiệp tại một số quốc gia.
Bộ trưởng nhấn mạnh, các ngưỡng quy định trong dự thảo luật là mức tối đa. Chính phủ sẽ quy định cụ thể theo từng ngành, lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ để phù hợp với đặc điểm hoạt động của từng nhóm doanh nghiệp.
Việc hoàn thiện các tiêu chí được kỳ vọng giúp xác định đúng đối tượng thụ hưởng, bên cạnh bảo đảm chính sách hỗ trợ không trở thành rào cản đối với những doanh nghiệp đang mở rộng quy mô, gia tăng lao động và phát triển sản xuất, kinh doanh.