Lợi nhuận tăng nhờ thu nhập lãi thuần
Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB, mã chứng khoán: MSB) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 với kết quả kinh doanh tiếp tục tăng trưởng. Riêng quý III, ngân hàng ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 2.017 tỷ đồng, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của MSB đạt gần 5.440 tỷ đồng, tăng 14,3% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng thêm khoảng 679,5 tỷ đồng.
Động lực chính đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Cụ thể, thu nhập lãi thuần trong 9 tháng đạt 9.620,8 tỷ đồng, tăng 21,7% so với cùng kỳ. Riêng quý III, khoản thu này đạt hơn 3.422 tỷ đồng, tăng 21,6%.
Theo báo cáo tài chính, tổng thu nhập lãi trong 9 tháng đạt khoảng 22.349 tỷ đồng, tăng 44,4%. Trong đó, thu nhập lãi từ cho vay khách hàng đạt khoảng 17.153 tỷ đồng, tăng 37,4%; thu nhập lãi từ đầu tư chứng khoán đạt khoảng 3.060 tỷ đồng, tăng 69,5%.
Mức tăng của thu nhập lãi thuần chưa chuyển hóa tương ứng thành tốc độ tăng tổng thu nhập hoạt động. Chỉ tiêu này đạt gần 11.030 tỷ đồng, tăng 8,2% so với cùng kỳ. Điều đó cho thấy các nguồn thu ngoài lãi và biến động chi phí vẫn ảnh hưởng đáng kể đến kết quả chung.
Ở mảng dịch vụ, lãi thuần trong quý III đạt hơn 302 tỷ đồng, tăng 51,4% so với cùng kỳ. Kết quả này đến từ việc thu nhập dịch vụ tăng 13,1%, trong khi chi phí dịch vụ giảm 31,9%. Lũy kế 9 tháng, lãi thuần từ dịch vụ đạt khoảng 846 tỷ đồng.
Một số hoạt động khác có diễn biến trái chiều. Thu nhập từ kinh doanh ngoại hối đạt khoảng 214 tỷ đồng, trong khi hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư ghi nhận lỗ thuần khoảng 162 tỷ đồng. Về mặt tích cực, hoạt động kinh doanh khác mang về lãi thuần 510,4 tỷ đồng, tăng 38,4% so với cùng kỳ.
Về chi phí, MSB ghi nhận chi phí hoạt động 9 tháng ở mức 4.124 tỷ đồng, tăng 6,7%, thấp hơn tốc độ tăng tổng thu nhập hoạt động. Nhờ đó, tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) duy trì quanh mức 37,3%.
Hơn nữa, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong 9 tháng giảm 6,7%, xuống còn khoảng 1.466,2 tỷ đồng. Đây là yếu tố hỗ trợ lợi nhuận của ngân hàng trong kỳ.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tại ngày 30/9, tổng dư nợ cho vay khách hàng của MSB đạt khoảng 232.946,7 tỷ đồng, tăng 13,52% so với mức 205.208,8 tỷ đồng hồi đầu năm.
Cùng với quy mô tín dụng mở rộng, tổng nợ xấu thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5 cũng tăng lên 6.284,8 tỷ đồng so với 5.520,3 tỷ đồng cuối năm 2025. Như vậy sau 9 tháng, nợ xấu của ngân hàng tăng thêm khoảng 764,5 tỷ đồng, tương đương 13,85%.
Xét về cơ cấu, nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) tăng từ 889,4 tỷ đồng lên 1.233 tỷ đồng. Trong khi đó, nợ nghi ngờ (nhóm 4) giảm nhẹ từ 1.461,7 tỷ đồng xuống 1.389,5 tỷ đồng.
Đáng chú ý, nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) tăng từ 3.169,3 tỷ đồng lên 3.662,3 tỷ đồng, tương đương mức tăng khoảng 15,56%. Đây hiện là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu nợ xấu, với khoảng 58,3%.
Qua đó cho thấy, hơn một nửa tổng nợ xấu của MSB đang nằm ở nhóm có mức độ rủi ro cao nhất. Dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng chỉ tăng nhẹ từ khoảng 2,69% cuối năm 2025 lên 2,70% tại ngày 30/9/2026, quy mô nợ xấu tuyệt đối vẫn tăng nhanh hơn tốc độ mở rộng tín dụng.
Ngoài ra, tại cuối quý III, nợ cần chú ý (nhóm 2) đạt khoảng 3.904 tỷ đồng, tăng hơn 1.557 tỷ đồng, tương đương 66,36% so với đầu năm. Nợ nhóm 2 chưa được tính vào nợ xấu, nhưng phản ánh những khoản vay đã có dấu hiệu cần theo dõi về khả năng trả nợ. Nếu tình hình tài chính của khách hàng không được cải thiện, một phần các khoản vay này có thể chuyển sang nhóm nợ có mức độ rủi ro cao hơn.
Thêm vào đó, trong khi tổng nợ xấu tăng 13,85% thì chi phí dự phòng rủi ro tín dụng 9 tháng lại giảm 6,7%, xuống còn khoảng 1.466,2 tỷ đồng. Sự khác biệt giữa hai diễn biến này đặt ra yêu cầu theo dõi thêm về chính sách trích lập và khả năng bao phủ rủi ro tín dụng của ngân hàng.
Thanh tra chỉ ra tồn tại trong hoạt động tín dụng tại MSB Thái Nguyên
Bên cạnh diễn biến nợ xấu, hoạt động cấp tín dụng tại MSB cũng từng được cơ quan thanh tra chỉ ra một số tồn tại tại chi nhánh.
Cụ thể, theo thông tin về kết luận thanh tra của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Khu vực 5 đối với MSB Chi nhánh Thái Nguyên, đơn vị này cơ bản chấp hành các quy định trong nhiều hoạt động như huy động vốn, xử lý và thu hồi nợ xấu, bảo đảm an toàn hệ thống thanh toán điện tử,...
Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng ghi nhận một số hạn chế trong hoạt động cấp tín dụng. Các vấn đề được nêu liên quan đến chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn, công tác thẩm định và quyết định cho vay, cũng như việc thu hồi nợ gốc và lãi.
Theo cơ quan thanh tra, nguyên nhân xuất phát từ việc một số người thực hiện nghiệp vụ tại Hội sở MSB và chi nhánh Thái Nguyên chưa nghiên cứu đầy đủ quy định pháp luật, quy định nội bộ của ngân hàng. Công tác thẩm định, quyết định cho vay và kiểm tra, giám sát vốn vay tại một số khâu còn hạn chế.
Ngày 10/4/2026, Chánh Thanh tra NHNN Khu vực 5 đã ban hành Quyết định số 48/QĐ-XPHC, xử phạt MSB Chi nhánh Thái Nguyên 50 triệu đồng do thực hiện thu nợ khoản vay quá hạn không đúng quy định. Cơ quan thanh tra đồng thời yêu cầu MSB hội sở và chi nhánh kiểm điểm, rút kinh nghiệm, chấn chỉnh và khắc phục các tồn tại đã được chỉ ra.
Dù vậy, cần lưu ý kết luận thanh tra nêu trên áp dụng đối với MSB Chi nhánh Thái Nguyên, không phải kết luận thanh tra toàn hệ thống. Các tồn tại được chỉ ra cũng không đồng nghĩa toàn bộ khoản nợ xấu của MSB phát sinh từ những hạn chế tại chi nhánh này. Vì vậy, đây nên được xem là thông tin bổ sung để đánh giá công tác quản trị tín dụng, thay vì căn cứ để quy kết nguyên nhân trực tiếp cho diễn biến nợ xấu toàn ngân hàng.
Tính đến ngày 30/9/2026, tổng tài sản hợp nhất của MSB đạt gần 440.000 tỷ đồng, tăng 7,9% so với cuối năm 2025. Dư nợ cho vay khách hàng tăng 13,5%, trong khi tiền gửi khách hàng đạt khoảng 217.400 tỷ đồng, tăng 10,5%.
Như vậy, tốc độ tăng trưởng cho vay đang cao hơn tốc độ tăng tiền gửi khách hàng. Chênh lệch này chưa đủ để khẳng định ngân hàng gặp áp lực thanh khoản, nhưng cho thấy yêu cầu cân đối nguồn vốn và quản trị kỳ hạn cần được theo dõi khi quy mô tín dụng tiếp tục mở rộng.
Về cơ cấu huy động, tiền gửi của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ đạt khoảng 134.000 tỷ đồng, chiếm hơn 61,6% tổng tiền gửi, tăng 12,7% so với cuối năm trước. Đây là nhóm đóng góp đáng kể vào nguồn vốn huy động của ngân hàng.
Ngoài ra, vốn chủ sở hữu hợp nhất của MSB tại ngày 30/9 đạt khoảng 46.857 tỷ đồng, tăng 10,4% so với cuối năm 2025. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo công bố của ngân hàng đạt 11,65%. MSB cũng đã nâng vốn điều lệ từ 31.200 tỷ đồng lên 37.440 tỷ đồng sau đợt phát hành cổ phiếu từ nguồn vốn chủ sở hữu và đang triển khai kế hoạch chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu để tăng vốn lên tối đa 46.800 tỷ đồng.
Nhìn tổng thể, MSB vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận nhờ hoạt động kinh doanh cốt lõi, trong khi chi phí hoạt động được kiểm soát và chi phí dự phòng giảm. Dù vậy, nợ xấu tăng gần 14%, nợ có khả năng mất vốn vượt 3.660 tỷ đồng và nợ cần chú ý tăng hơn 66% là những diễn biến không thể bỏ qua.