Trong ký ức người Việt, có một chú cá đã bơi qua rất nhiều thế hệ. Chú bơi trong lời kể của bà, trong niềm mong mỏi của cha, trong ánh mắt người mẹ dõi theo con bước vào ngày thi đầu tiên. Chú ngược dòng, vượt Vũ Môn, rồi hóa rồng, mang theo ước vọng rằng sự bền bỉ có thể mở lối, rằng một khởi đầu bé nhỏ vẫn có thể đi đến một cuộc đời rộng lớn hơn.
Ngày bé, ta nghe chuyện cá chép hóa rồng và ngước nhìn bầu trời. Lớn lên, ta mới bắt đầu chiêm nghiệm về những dòng nước mà mình cũng như chú cá ấy đã đi qua.
Có bao lần chú mỏi vây? Có khi nào chú muốn quay về? Giữa đường xa, ai đã giúp chú giữ lại niềm tin vào giấc mơ của mình?
Và trước khi vươn mình hóa rồng, những dòng nước đã dạy chú điều gì về lòng can đảm, về tình thương, về cách giữ một trái tim dịu dàng qua bao ghềnh thác?
Trong Cuộc phiêu du của Chép Hồng, Phạm Hồng Điệp đưa ta cùng trẻ nhỏ trở về bên mặt hồ tuổi thơ, nơi những câu hỏi năm nào vẫn còn lay động như bóng lau nghiêng trên nước. Từ một miền nước Việt, Chép Hồng mang giấc mơ hóa rồng bơi về phía mênh mông. Trên đường đi, mỗi cuộc gặp lại mở thêm một ô cửa: để chú hiểu một sự sống khác, nhận ra một điều chưa biết, và thấy lòng mình rộng dần theo những chân trời.
Trước biển lớn là một mặt hồ
Với Chép Hồng, hồ Cá Chéo từng là cả thế gian.
Có những dòng nước quen, những chỗ trú mình, những nhịp sống đủ gần gũi để chú tin rằng thế giới chỉ rộng đến thế. Ngoài bờ lau kia là điều chưa biết.
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng có một mặt hồ như vậy.
Một làng quê, một mái nhà, một ngôn ngữ và một công việc đã thuộc lòng. Một cách nghĩ về bản thân mà ta mang theo quá lâu, đến mức tưởng rằng mình chỉ có thể sống như thế.
Sự quen thuộc cho ta nơi nương tựa. Đôi khi, nó cũng khiến ta nhầm bờ hồ với đường chân trời.
Chép Hồng đi qua ruộng lúa, đồng ngập nước, đầm phá nước lợ, rừng ngập mặn, rồi hướng về biển lớn. Mỗi miền nước mới lại đòi hỏi chú học thêm một điều. Kinh nghiệm của ngày hôm qua có thể chưa đủ cho ngày hôm nay. Một sinh vật xa lạ có thể biết điều chú đang cần biết.
Có lúc, can đảm là bơi tiếp. Có lúc, can đảm là dừng lại để nhận ra hiểm nguy, hoặc chấp nhận rằng mình cần được giúp đỡ.
Trẻ nhỏ thường được hỏi đã biết gì, đã làm được gì. Một câu chuyện như thế cho các em khoảng trời để chưa biết, để ngỡ ngàng, để học lại từ đầu mà vẫn tin vào mình.
Dưới mặt nước là bao cuộc đời đang sống
Nếu từng yêu Đi tìm Nemo, bạn có thể nhận ra sức lay động của một sinh linh bé nhỏ giữa thế giới thủy sinh rộng lớn: nỗi sợ, tình bạn bất ngờ, niềm thương nhớ mái nhà và sự háo hức trước điều chưa biết.
Chép Hồng đem cảm xúc ấy về với những miền quê sông nước Việt Nam, cùng giấc mơ cá chép hóa rồng đã ở trong tâm thức bao đời của người Việt.
Qua 45 chương truyện, mỗi chương khép lại bằng một bài học cuộc sống ngắn, bạn đọc gặp hơn một trăm loài thủy sinh có thật. Thế giới mở dần theo từng nhịp bơi: nơi nước ngọt gặp nước mặn, nơi rễ đước chở che những sự sống nhỏ nhoi, nơi chỗ trú an toàn của loài này có thể là vùng săn mồi của loài khác.
Đọc đến đó, một đứa trẻ có thể nhìn ao nước cạnh nhà bằng đôi mắt khác.
Dưới kia có những ai? Chúng ngủ ở đâu? Khi dòng nước đổi thay, chúng sẽ đi về đâu?
Tình yêu thiên nhiên đôi khi bắt đầu giản dị như thế: từ một câu hỏi, một cái tên, một sinh vật mà ta bỗng muốn biết thêm.
Khi đầm nước đã có những người bạn trong trí tưởng tượng của trẻ, đầm nước ấy trở thành một nơi đáng nhớ. Một nơi có sự sống cần được gìn giữ.
Và từ trang sách, lòng quan tâm có thể chậm rãi lớn lên, như một mầm xanh tìm được đất.
Hóa rồng rồi ta sẽ trở thành ai
Giấc mơ hóa rồng đã nâng đỡ bao thế hệ người Việt trên đường học hành, lập nghiệp, vượt khó. Trong đó có niềm tin vào công sức và ý chí, có mong mỏi của người đi trước dành cho người đến sau.
Nhưng giữa một thế giới sớm đong đếm trẻ bằng điểm số và thành tích, có lẽ ta cũng nên ngồi lại cùng con để hỏi: một giấc mơ lớn sẽ đưa mình đến đâu?
Khi mong con bay cao, ta có nhớ hỏi con có đang hạnh phúc trên đường đi? Khi dạy con mạnh mẽ, ta có dành chỗ cho sự dịu dàng?
Hành trình của Chép Hồng gợi mở những cuộc trò chuyện ấy. Giấc mơ cho chú một hướng đi. Những cuộc gặp trên đường giúp chú học cách quan sát, thấu hiểu, giữ lòng tử tế và đứng dậy sau thử thách.
Có những bước trưởng thành không vang lên thành tiếng. Đó là khi biết lắng nghe một người khác mình. Khi nhận ra nỗi sợ của một sinh linh yếu hơn. Khi đang hoang mang vẫn có thể dành cho ai đó một chút lòng tốt.
Mai này, con có thể bay xa đến tận chân trời. Mong rằng qua bao mùa giông gió, trong con vẫn còn một trái tim biết rung động trước những điều bé nhỏ.
Có lẽ, mỗi lần kể lại chuyện cá chép hóa rồng, ta có thể trao cho con thêm một lời nhắn: hãy lớn lên cùng giấc mơ của mình, và giữ một trái tim đủ rộng để thương yêu.
Người dựng xây những miền xanh kể chuyện dưới làn nước
Phạm Hồng Điệp đến với thế giới của Chép Hồng từ một hành trình đặc biệt: hành trình của người làm công nghiệp.
Là người sáng lập Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền, ông theo đuổi việc đưa phát triển kinh tế đến gần hơn với trách nhiệm gìn giữ môi trường. Tâm niệm ấy được gửi trong một câu giản dị:
“Kinh doanh trên đất, trả lại cho đất”
Từ công việc dựng xây đến trang văn dành cho trẻ nhỏ, có một mạch suy nghĩ nối liền: ta sống nhờ những gì thiên nhiên trao tặng, và ta sẽ để lại điều gì cho người đến sau?
Trong câu chuyện, Chép Hồng theo đuổi giấc mơ giữa bao sự sống khác. Những sinh vật chú gặp cũng có nhu cầu, hiểm nguy và nơi chốn để trở về. Chú phải tìm đường trong một thế giới rộng hơn khát vọng của riêng mình.
Đó là một cách gieo vào tuổi thơ ý niệm về trách nhiệm qua cuộc phiêu du của một người bạn nhỏ mà các em có thể yêu mến.
Từ một miền nước Việt đến bạn đọc năm châu
Tháng 11 này, Cuộc phiêu du của Chép Hồng đang trên hành trình đến với bạn đọc bằng năm ngôn ngữ: Việt, Anh, Trung, Nhật và Nga. Bản tiếng Anh do Khánh Phương chuyển ngữ.
Một câu chuyện đi qua biên giới cũng giống như một dòng nước tìm thêm những nhánh sông. Nó mang theo dấu vết nơi mình bắt đầu, rồi gặp những cuộc đời chưa từng biết đến.
Với gia đình Việt ở xa quê, Chép Hồng có thể trở thành một nhịp cầu nhỏ. Ông bà đọc tiếng Việt, cháu đọc tiếng Anh, rồi cùng trò chuyện về một chú cá. Giữa hai ngôn ngữ, vẫn có một miền tưởng tượng chung để trở về.
Với bạn đọc quốc tế, hành trình của Chép Hồng mở ra một Việt Nam thấp thoáng sau bờ lau, thơm mùa lúa mới, rì rào nơi rễ đước. Qua từng trang sách, đất nước hiện lên trong những miền nước đầy sức sống, trong giấc mơ được trao từ mái đầu bạc sang đôi mắt trẻ thơ, trong những câu chuyện theo lời bà, tiếng mẹ đi qua bao thế hệ.
Và đôi khi, nhịp cầu nối hai nền văn hóa bắt đầu từ một câu hỏi trong veo của một đứa trẻ ở bên kia thế giới: “Vì sao chú cá nhỏ ấy lại mơ được hóa thành rồng?”
Một món quà còn ở lại sau mùa Giáng sinh
Rồi sẽ có ngày, bàn tay bé nhỏ từng nằm gọn trong tay ta đủ lớn để tự mở những cánh cửa.
Con bước qua cổng trường, tìm đến một người bạn mới, đi về phía một giấc mơ mà ta mới chỉ thấy thấp thoáng trong ánh mắt. Ta sửa lại cổ áo, dặn thêm đôi lời, rồi đứng nhìn theo cho đến khi bóng con khuất khỏi lối quen.
Ta có thể xếp đầy chiếc ba lô. Nhưng đường đời sẽ có những ngã rẽ con phải tự chọn, những dòng nước con phải tự mình bơi qua.
Có lẽ vì thế, ta đọc sách cùng con từ những ngày còn bé.
Để con được gặp nỗi sợ khi vẫn đang ngồi trong vòng tay ấm. Được cùng một nhân vật nhỏ bé đi qua hiểm nguy, thử một lần can đảm, rồi khép trang sách lại trong giọng đọc thân thương. Những buổi tối tưởng như bình thường ấy có thể lặng lẽ để dành cho con một chút vững lòng, đến tận những năm tháng sau này.
Mỗi mùa Giáng sinh, ta mong được nhìn thấy niềm vui khi con mở quà. Với một cuốn sách, niềm vui còn có thể trở lại vào nhiều đêm sau đó, khi giấy gói đã cất đi và ánh đèn trên cây thông đã tắt.
Dưới ngọn đèn đầu giường, một chương truyện lại mở ra. Con hỏi về loài cá vừa gặp trong sách. Cha mẹ nán lại thêm một lát, để nghe hết câu hỏi rồi cùng con tìm lời đáp. Có khi, giữa lúc đọc cho con, người lớn bỗng gặp lại chính mình thuở nhỏ — với một giấc mơ đã lâu chưa gọi tên.
Cuộc phiêu du của Chép Hồng có thể là món quà như thế: để trẻ nhỏ mang theo vào giấc ngủ, để cả nhà có thêm một khoảng thời gian bên nhau, để người đã lớn vẫn tìm thấy niềm háo hức trước một miền chưa biết.
Biết đâu, mai này, khi đứng trước dòng nước ngược đầu tiên của cuộc đời, con sẽ nhớ chú cá nhỏ từng đi cùng mình qua những đêm thơ ấu. Và giữa phút chần chừ, con tìm được lòng can đảm để bước tiếp.
Trước khi hóa rồng, Chép Hồng cũng từng bé nhỏ giữa một mặt hồ.
Trước khi chạm tới biển khơi, chú đã bắt đầu bằng một nhịp vây.
Và biết đâu, một chân trời xa của con đang mở ra từ trang sách ta cùng đọc tối nay.
Cuộc phiêu du của Chép Hồng của Phạm Hồng Điệp, do HP GlobalX Australia phát hành quốc tế, hiện có bản tiếng Việt và tiếng Anh, bìa mềm và bìa cứng trên Amazon. Các bản tiếng Trung, Nhật và Nga dự kiến ra mắt trong tháng 11/2026.
Mùa Giáng sinh này, hãy đặt một câu chuyện vào tay người bạn yêu thương. Rồi dành một buổi tối ngồi bên nhau, mở trang đầu tiên và cùng Chép Hồng đi về phía biển.
Khám phá và đặt sách trên Amazon
Tìm hiểu thêm về tác giả và các tác phẩm tại diepshinec.com.