Lợi nhuận giảm sâu, quy mô hoạt động thu hẹp
Bức tranh kinh doanh của Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank, HoSE: EIB) trong 9 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều diễn biến kém tích cực, khi lợi nhuận suy giảm mạnh cùng quy mô tài sản, tín dụng và huy động vốn đồng loạt đi xuống.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Eximbank đạt 865 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế trong 9 tháng, giảm 57,8% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 664 tỷ đồng, giảm 58,8%. Với kết quả này, ngân hàng mới hoàn thành khoảng 57% kế hoạch lợi nhuận trước thuế cả năm.
Riêng quý III, lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 186 tỷ đồng, giảm gần 67% so với cùng kỳ. Đây là mức lợi nhuận tương đối thấp nếu đặt trong tương quan với quy mô hoạt động của ngân hàng.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy giảm của các nguồn thu kinh doanh cốt lõi. Trong quý III, thu nhập lãi thuần của Eximbank đạt gần 1.090 tỷ đồng, giảm 26% so với cùng kỳ năm trước. Lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối giảm 74%, còn 26,2 tỷ đồng. Ngân hàng cũng không còn ghi nhận lãi thuần từ mua bán chứng khoán kinh doanh, trong khi cùng kỳ năm trước đạt gần 13,2 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ tăng lên 39,5 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần cùng kỳ; lãi từ hoạt động khác đạt 186,4 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 82,5 tỷ đồng cùng kỳ.
Không chỉ lợi nhuận suy giảm, quy mô hoạt động của Eximbank cũng thu hẹp đáng kể. Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản ngân hàng đạt 214.495 tỷ đồng, giảm 11,6% so với đầu năm.
Dư nợ cho vay khách hàng đạt 150.221 tỷ đồng, giảm 17,4%, tương ứng giảm ròng gần 31.000 tỷ đồng. Tiền gửi khách hàng đạt 158.299 tỷ đồng, giảm 10,7%, tương ứng giảm gần 20.000 tỷ đồng.
Ở khía cạnh chất lượng tài sản, Eximbank ghi nhận một số tín hiệu cải thiện. Tổng dư nợ xấu thuộc nhóm 3-5 tại cuối tháng 9 ở mức khoảng 3.973 tỷ đồng, giảm 24% so với đầu năm. Tỷ lệ nợ xấu giảm từ 2,86% xuống 2,64%.
Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu cũng giảm từ khoảng 44% xuống 41%. Điều này cho thấy dù quy mô nợ xấu đã giảm, dư địa dự phòng để ứng phó với những khoản vay có vấn đề vẫn là yếu tố cần theo dõi.
Nhìn rộng hơn, diễn biến tại Eximbank diễn ra trong bối cảnh ngành ngân hàng vẫn ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận, nhưng chất lượng tài sản có sự phân hóa. Theo thống kê của Chứng khoán VIX, 28 ngân hàng niêm yết đạt tổng lợi nhuận sau thuế gần 85.586 tỷ đồng trong quý III/2026, tăng 21,2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, nợ xấu nhóm 3-5 toàn ngành tăng thêm 26.174 tỷ đồng so với cuối quý II.
Thượng tầng nhiều lần xáo trộn, bộ máy quản trị tiếp tục kiện toàn
Đáng chú ý, về nhân sự của ngân hàng, bà Phạm Thị Huyền Trang được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc Eximbank kể từ ngày 1/8, với nhiệm kỳ 3 năm. Việc bà Trang chuyển từ vị trí Chủ tịch HĐQT sang điều hành ngân hàng, rồi tiếp tục được đưa vào danh sách nhân sự dự kiến tham gia HĐQT, cho thấy quá trình sắp xếp bộ máy quản trị diễn ra liên tục.
Đến ngày 14/10, Eximbank tiếp tục tổ chức ĐHĐCĐ bất thường lần thứ hai trong năm, cũng là kỳ đại hội cổ đông thứ ba tính từ đầu năm 2026 nếu tính cả đại hội thường niên.
Tại kỳ họp này, cổ đông thông qua việc bầu bổ sung bà Phạm Thị Huyền Trang vào HĐQT nhiệm kỳ VIII (2025-2030), nâng số lượng thành viên HĐQT từ 6 lên 7 người. Đại hội đồng thời thông qua việc điều chỉnh quy định về tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài, trong đó bãi bỏ mức trần 6% trước đây.
Theo công bố của Eximbank, những thay đổi này nằm trong lộ trình hoàn thiện khung quản trị doanh nghiệp và triển khai chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030. Ngân hàng định hướng xây dựng HĐQT theo hướng tăng tính độc lập, minh bạch, đa dạng chuyên môn và tiếp cận các thông lệ quản trị quốc tế.
Việc liên tục tổ chức đại hội và điều chỉnh cơ cấu nhân sự cho thấy Eximbank đang trong quá trình tái thiết bộ máy quản trị. Tuy nhiên, thay đổi về cơ cấu lãnh đạo mới chỉ là bước đầu. Hiệu quả của quá trình này còn phụ thuộc vào khả năng ổn định bộ máy điều hành, triển khai chiến lược kinh doanh và cải thiện các chỉ tiêu tài chính trong thời gian tới.
Đây cũng là vấn đề đáng quan tâm khi kết quả kinh doanh 9 tháng của ngân hàng chưa đạt được mức tăng trưởng như kỳ vọng, trong khi quy mô tín dụng và huy động vốn đều suy giảm.
HFIC muốn thoái toàn bộ vốn sau gần 20 năm đầu tư
Giữa lúc Eximbank đang trải qua quá trình tái cấu trúc bộ máy quản trị và đối mặt với áp lực kinh doanh, Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) vừa công bố kế hoạch chuyển nhượng toàn bộ cổ phần đang nắm giữ tại ngân hàng.
HFIC bắt đầu đầu tư vào Eximbank từ năm 2006, khi đơn vị tiền thân là Quỹ Đầu tư Phát triển đô thị TP.HCM (HIFU) mua cổ phần ngân hàng với giá trị ban đầu theo mệnh giá 12,15 tỷ đồng.
Sau nhiều lần điều chỉnh vốn điều lệ và thực hiện quyền cổ đông, HFIC hiện sở hữu gần 8,49 triệu cổ phiếu EIB. Giá trị khoản đầu tư ghi nhận trên sổ sách khoảng 87,52 tỷ đồng, tương ứng giá vốn bình quân 10.312 đồng/cổ phiếu.
Nếu chuyển nhượng thành công theo giá khởi điểm, HFIC có thể thu về số tiền cao hơn khoảng 60,1 tỷ đồng so với giá trị ghi sổ, tương đương mức chênh lệch 68,7%. Trong quá trình đầu tư, đơn vị này cũng từng nhận cổ tức tiền mặt bình quân 9,29% mỗi năm trong giai đoạn 2007-2014.
Lý giải về quyết định chuyển nhượng, HFIC đề cập đến những biến động thường xuyên trong đội ngũ lãnh đạo cấp cao Eximbank. Theo doanh nghiệp này, việc duy trì khoản đầu tư có thể gây khó khăn cho công tác quản lý hiệu quả vốn cũng như bảo đảm quyền lợi của HFIC trước những thay đổi về chiến lược tại ngân hàng.
Ngoài HFIC, Vietcombank hiện nắm giữ khoảng 4,51% vốn Eximbank, trong khi Gelex là cổ đông lớn duy nhất với tỷ lệ sở hữu 10%. Dù vậy, lãnh đạo Gelex từng cho biết tập đoàn không có ý định tham gia điều hành mà xem đây là khoản đầu tư dài hạn.
Việc HFIC lên kế hoạch rút vốn không tạo ra tác động trực tiếp đáng kể đến cơ cấu sở hữu của Eximbank do tỷ lệ nắm giữ tương đối nhỏ. Tuy nhiên, động thái này diễn ra khi ngân hàng đang phải cùng lúc giải quyết nhiều vấn đề về quản trị và hiệu quả kinh doanh.
Sau các đợt thay đổi nhân sự cấp cao trong năm 2026, Eximbank đã từng bước kiện toàn HĐQT và điều chỉnh khung quản trị. Dù vậy, kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm cho thấy ngân hàng vẫn còn nhiều áp lực: lợi nhuận giảm sâu, tín dụng và huy động vốn thu hẹp, cùng tỷ lệ bao phủ nợ xấu đi xuống.
Trong giai đoạn tới, thách thức đối với ban lãnh đạo Eximbank không chỉ nằm ở việc ổn định cơ cấu quản trị, mà còn là khả năng chuyển những thay đổi về nhân sự và chiến lược thành kết quả kinh doanh thực chất.